Lắng nghe tiếng nói của những dòng sông Nam Bộ

Triển lãm "Chúng tôi, những dòng sông Nam Bộ" là sự kiện thuộc khuôn khổ dự án "Sống cùng dòng sông", với sự hợp tác của các đơn vị văn hóa, bảo tàng và tổ chức nghiên cứu đến từ Việt Nam và Pháp: Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam; Viện Pháp tại Việt Nam; Musée des Confluences (Pháp); Bảo tàng Lịch sử TPHCM; Bảo tàng Mỹ thuật TPHCM; Bảo tàng TPHCM; Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ; CARE – Center of Asian Research on Water; IRD in Asia; Beau Design Hanoi; Nhà nghiên cứu, nhiếp ảnh gia Patrick Hoarau cùng các đối tác chuyên môn.

Không gian tham quan trung tâm của triển lãm

Dòng sông - mạch nguồn hình thành vùng đất phương Nam

Diễn ra đến ngày 17/10, triển lãm mang đến góc nhìn liên ngành về vai trò của hệ thống sông ngòi trong tiến trình hình thành và phát triển của Nam Bộ. Qua các tư liệu, hiện vật, hình ảnh và không gian trưng bày tương tác, công chúng có cơ hội nhìn lại mối quan hệ gắn bó giữa con người với những dòng sông từ quá khứ đến hiện tại.

Thay vì chỉ xem sông ngòi là yếu tố địa lý, triển lãm đặt các dòng sông vào vị trí của những "nhân chứng" lịch sử, chứng kiến quá trình cư dân khai phá vùng đất phương Nam, hình thành các cộng đồng sinh sống và phát triển những giá trị văn hóa đặc trưng.

Những dòng sông còn là cội nguồn của đời sống tâm linh của người dân Nam Bộ

Từ dấu tích của các nền văn hóa Đồng Nai, Óc Eo đến những cộng đồng cư dân thích nghi với môi trường sông nước, triển lãm tái hiện hành trình mà dòng sông trở thành nguồn sống, tuyến giao thương, không gian văn hóa và nền tảng cho sự phát triển kinh tế của cả một vùng đất.

Triển lãm trưng bày nhiều hiện vật gắn liền với đời sống dân cư của vùng đất này

Không gian trưng bày cũng giới thiệu nhiều câu chuyện về lao động, sinh kế, tín ngưỡng, tập quán và khả năng thích ứng của cư dân Nam Bộ với môi trường tự nhiên, qua đó khắc họa bản sắc của một vùng văn hóa được hình thành và nuôi dưỡng bởi hệ thống sông ngòi.

Gợi mở đối thoại về tương lai

Bên cạnh việc nhìn lại lịch sử, triển lãm dành dung lượng đáng kể để phản ánh những thách thức mà các dòng sông đang phải đối mặt trong bối cảnh hiện nay.

Ô nhiễm môi trường, khai thác tài nguyên quá mức, quá trình đô thị hóa cùng những tác động ngày càng rõ rệt của biến đổi khí hậu đang làm thay đổi diện mạo và sức sống của hệ thống sông ngòi Nam Bộ. Những biến động này không chỉ ảnh hưởng đến hệ sinh thái mà còn tác động trực tiếp đến sinh kế và đời sống của hàng triệu cư dân vùng đồng bằng.

Sơ đồ tư duy về hệ sinh thái dưới lòng sông đang gặp nhiều sự biến đổi

Theo ban tổ chức, thông điệp của triển lãm không dừng lại ở việc kể những câu chuyện trong quá khứ, mà còn hướng tới việc nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường nước và phát triển bền vững. Mỗi dòng sông đều mang trong mình ký ức của vùng đất, đồng thời phản ánh những lựa chọn của con người đối với tương lai.

Triển lãm mong muốn tạo nên không gian đối thoại giữa các nhà nghiên cứu, bảo tàng và công chúng về trách nhiệm bảo tồn các dòng sông như một phần của di sản tự nhiên và văn hóa

Với cách tiếp cận kết hợp giữa lịch sử, khảo cổ học, nhân học, môi trường và nghệ thuật, triển lãm mang đến cho công chúng một nhận thức mới mẻ về những dòng sông Nam Bộ. Chúng là những dòng chảy của tự nhiên nhưng cũng trong mình sứ mệnh lưu giữ ký ức, văn hóa và trách nhiệm gìn giữ cho các thế hệ mai sau.

Hồng Nga