WHO được khuyến nghị nên hướng dẫn thay khẩu trang y tế bằng mặt nạ lọc khí trong bệnh viện

Mặt nạ lọc khí được đề xuất làm tiêu chuẩn mới trong bệnh viện - Ảnh: Thomas Kienzle

Trong thư gửi Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus, nhóm tác giả nhấn mạnh hiện "không còn cơ sở khoa học hợp lý nào" để tiếp tục ưu tiên sử dụng khẩu trang y tế trong môi trường chăm sóc sức khỏe. Lý do là loại khẩu trang này chỉ mang lại khả năng bảo vệ hạn chế trước các mầm bệnh lây truyền qua không khí. Theo họ, việc cho phép nhân viên y tế không đeo bất kỳ hình thức bảo vệ đường hô hấp nào khi tiếp xúc với bệnh nhân càng thiếu cơ sở hơn.

Tại đỉnh điểm của đại dịch COVID-19, thế giới đã sử dụng khoảng 129 tỉ khẩu trang dùng một lần mỗi tháng, trong đó khẩu trang y tế là loại phổ biến nhất và được hầu hết các cơ quan y tế khuyến nghị. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng các loại mặt nạ lọc khí đạt chuẩn cao – như FFP2 hoặc FFP3 tại châu Âu, N95 tại Mỹ – mới nên trở thành trang bị tiêu chuẩn trong mọi tình huống tiếp xúc trực tiếp giữa nhân viên y tế và bệnh nhân.

Theo nhóm nghiên cứu, việc chuyển sang sử dụng mặt nạ lọc khí có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm chéo trong bệnh viện, bảo vệ tốt hơn cho cả bệnh nhân lẫn nhân viên y tế. Đồng thời, biện pháp này cũng được kỳ vọng sẽ làm giảm tỉ lệ nghỉ ốm, tình trạng thiếu hụt nhân lực, quá tải và kiệt sức, những vấn đề ngày càng nghiêm trọng trong hệ thống y tế toàn cầu sau đại dịch.

Giáo sư Adam Finkel - Đại học Michigan (Mỹ), một trong những người khởi xướng bức thư - cho biết khẩu trang y tế vốn không được thiết kế để ngăn các tác nhân gây bệnh lơ lửng trong không khí. "Chúng ra đời chủ yếu để ngăn bác sĩ hoặc y tá hắt hơi, bắn giọt dịch vào vết mổ của bệnh nhân" - ông nói và nhấn mạnh rằng, việc tiếp tục dựa vào khẩu trang y tế trong bối cảnh hiện nay là không còn phù hợp với hiểu biết khoa học mới.

Dù kêu gọi áp dụng mặt nạ lọc khí làm tiêu chuẩn, nhóm tác giả cũng đề xuất các "lối thoát linh hoạt". Theo đó, chính phủ hoặc các cơ sở y tế có thể cân nhắc không bắt buộc sử dụng mặt nạ lọc khí trong những điều kiện nguy cơ thấp, dựa trên các yếu tố như tỉ lệ lây nhiễm trong cộng đồng, mức độ thông gió hoặc hệ thống lọc không khí tại cơ sở điều trị.

Các khuyến nghị này chỉ nhắm tới môi trường y tế, nơi nguy cơ lây nhiễm cao hơn so với cộng đồng song vẫn được dự đoán sẽ gây tranh cãi, bởi khẩu trang từng là vấn đề gây chia rẽ xã hội trong suốt đại dịch COVID-19.

WHO hiện không có thẩm quyền áp đặt chính sách bắt buộc trên toàn cầu. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng nếu tổ chức này cập nhật hướng dẫn phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn, đồng thời khuyến nghị sử dụng mặt nạ lọc khí, tác động đến thực hành y tế toàn cầu sẽ rất lớn. Họ cũng đề xuất WHO hỗ trợ các quốc gia thu nhập thấp tiếp cận mặt nạ lọc khí thông qua hệ thống mua sắm chung, song song với việc từng bước giảm sản xuất khẩu trang y tế.

Theo các nghiên cứu được trích dẫn, khẩu trang y tế chỉ có thể chặn khoảng 40% các hạt chứa vi rút trong không khí, trong khi mặt nạ lọc khí có hiệu quả khoảng 80% và có thể lên tới 98%. WHO cho biết đang xem xét các kiến nghị này trong quá trình cập nhật hướng dẫn phòng ngừa và kiểm soát lây nhiễm đối với các bệnh hô hấp có nguy cơ gây dịch và đại dịch.

Gia Vũ (theo Guardian)