PNO - Giữa lúc thế hệ trẻ thất nghiệp ngày càng nhiều bởi trí tuệ nhân tạo (AI) thì người lớn tuổi lại có tỉ lệ làm việc gia tăng. Kinh nghiệm và kỹ năng khiến họ khó bị thay thế.
Tại quán Sushi Eun ở quận Nam, thành phố Ulsan (Hàn Quốc), trong số 17 nhân viên, ngoại trừ bếp trưởng, tất cả đều đã trên 60 tuổi. Bà Kim Mi-kyung (63 tuổi) chia sẻ, đến quán làm việc, bà cảm thấy mình vẫn còn đầy năng lượng. Bà Jeong Sun-a (69 tuổi) cho biết, việc học làm món ăn Nhật ở tuổi của bà là một trải nghiệm thú vị. Còn với bà Jang Jeong-hui (71 tuổi) công việc tại quán giúp bà có thêm thu nhập 600.000 won mỗi tháng.
 |
| Các nhân viên lớn tuổi làm việc tại nhà hàng Sushi Eun ở Ulsan, Hàn Quốc - Nguồn ảnh: JoongAng Ilbo |
Theo báo cáo năm 2025 của Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BOK), AI đang làm sâu sắc thêm khoảng cách thế hệ trong việc làm. Trong khi 211.000 việc làm của nhóm tuổi 15-29 biến mất, thì số việc làm cho người ở độ tuổi 50 lại tăng thêm 209.000. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở chỗ AI dễ dàng thay thế những công việc mang tính chuẩn hóa, dựa trên kiến thức lý thuyết mà người trẻ thường đảm nhận. Ngược lại, những công việc đòi hỏi sự hiểu biết về bối cảnh, giao tiếp cá nhân và khả năng lãnh đạo - những thế mạnh của người cao tuổi - lại là nơi AI vẫn còn “non nớt”.
Nghiên cứu từ công ty trí tuệ nhân tạo Anthropic (Mỹ) trên 81.000 người cho thấy, thế hệ gen Z (sinh từ 1997-2012) lo lắng về việc mất việc do AI cao gấp đôi so với các chuyên gia dày dạn kinh nghiệm. Trong khi 80% những người làm việc lâu năm cảm thấy AI là công cụ hỗ trợ đắc lực, thì chỉ 60% người trẻ cảm thấy điều tương tự.
Giáo sư Kai Riemer - Đại học Sydney (Úc) - giải thích, những người giàu kinh nghiệm có lợi thế vượt trội trong việc đặt ra các “câu lệnh” (prompt) cho AI. Thay vì chỉ đưa ra những yêu cầu chung chung như giới trẻ, các giám đốc kỳ cựu biết cách lồng ghép bối cảnh, đối tượng mục tiêu và các ràng buộc cụ thể để AI cho ra kết quả chính xác nhất.
Dù giữ lợi thế về kinh nghiệm, lao động lớn tuổi vẫn đối mặt với những thách thức riêng về công nghệ và sức khỏe. Tại các trung tâm việc làm ở Mỹ, nhiều “lão tướng” lần đầu tiên phải học cách sử dụng máy tính hoặc soạn thảo sơ yếu lý lịch. Tuy nhiên, khi được hỗ trợ, họ chuyển đổi kỹ năng rất nhanh.
Mô hình “cố vấn ngược” đang trở thành một gợi ý thú vị, nơi người trẻ dạy người già về công nghệ, còn người già truyền dạy lại sự tinh tế, nhạy bén và khả năng xử lý tình huống. |
Các chuyên gia nhấn mạnh việc thay đổi môi trường làm việc là điều tất yếu. Thay vì ép buộc người già làm việc theo cường độ của người trẻ, các doanh nghiệp cần thiết kế những vị trí phù hợp với năng lực cá nhân, đi kèm với hệ thống đào tạo kỹ năng số.
Việc bảo vệ, liên kết nguồn nhân lực không chỉ giúp người cao tuổi duy trì mục đích sống và tài chính, mà còn đảm bảo những giá trị nhân văn, sự thấu cảm và phán đoán sắc sảo - những thứ AI không bao giờ thay thế được - sẽ không bị thất truyền.
Số người trên 65 tuổi tham gia lao động đã tăng 117% trong 20 năm qua. Điều này cho thấy, khi tuổi thọ tăng cao và nhu cầu kết nối xã hội lớn dần, người già đang trở lại đường đua lao động với một tâm thế hoàn toàn khác. (Dữ liệu từ Cục Thống kê lao động Mỹ) |
Ngọc Hạ (theo The Conversation, Korea Herald, Korea JoongAng Daily)
| Chia sẻ bài viết: |
Vì sao tàu Diamond Princess từ thiên đường nghỉ dưỡng trở thành ổ dịch trên biển?
WHO: Chưa có dấu hiệu dịch vi rút Hanta lan rộng thành đại dịch
Thực phẩm siêu chế biến đang bào mòn trí tuệ người dùng
Suy giảm sức khỏe trước tuổi nghỉ hưu lan rộng toàn cầu
Trẻ em nông thôn dễ trầm cảm hơn trẻ thành thị
Ngày 14/5, Iran tổ chức lễ tiễn đội tuyển bóng đá quốc gia lên đường tham dự World Cup 2026.
Cuba đang đối mặt cuộc khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng trong nhiều thập kỷ khi chính phủ xác nhận đã cạn kiệt hoàn toàn dầu nhiên liệu
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tới Bắc Kinh dự hội nghị thượng đỉnh quan trọng với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
1 bác sĩ nhi khoa ở Đức đã bị buộc tội trong 130 vụ hiếp dâm và các hình thức lạm dụng tình dục khác nhắm vào trẻ em.
Ngày 13/5, Thượng viện Mỹ bác dự luật chấm dứt chiến tranh với Iran, cho thấy đảng Cộng hòa tiếp tục ủng hộ chiến dịch quân sự.
Một tòa án tại Trung Quốc vừa đưa ra phán quyết có lợi cho nhân viên bị thay thế bởi trí tuệ nhân tạo, mở ra một tiền lệ quan trọng.
Gánh nặng chi phí và sức khỏe tâm thần khiến xu thế kết hôn muộn đang phai nhạt dần ở giới trẻ xứ sở kim chi.
Đây là lần đầu tiên 2 quốc gia phối hợp thực hiện chiến dịch truy quét các mạng lưới lừa đảo trực tuyến tại Dubai.
Các nhà khoa học vừa tìm ra phương pháp tiêu diệt các tế bào "xác sống" gây ung thư và lão hóa, mở ra hy vọng cho các liệu pháp mới.
Cuộc khủng hoảng năng lượng do xung đột Trung Đông đẩy giá gas tăng cao, nhiều gia đình châu Á phải quay trở lại với những bếp củi, bếp than.
Các quốc gia vùng Vịnh đang đứng trước nguy cơ bị cuốn vào một cuộc chiến khu vực quy mô lớn...
Bất chấp tuyên bố của Trump về việc “đập tan” năng lực Iran, tình báo Mỹ cho thấy Tehran vẫn giữ phần lớn kho tên lửa trước chiến tranh.
Các quan chức y tế ở Paris cho biết một phụ nữ Pháp mắc bệnh trên tàu MV Hondius đang được thở máy trong phòng chăm sóc đặc biệt.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron khẳng định vi rút Hanta vẫn trong tầm kiểm soát, dù một phụ nữ nguy kịch và nhiều nước châu Âu siết phòng dịch.
Theo báo cáo năm 2022 từ Spotify, có đến 77% người trẻ thuộc thế hệ Z yêu thích hồi sinh những phong cách thẩm mỹ cũ.
Thế hệ trẻ chọn rời bỏ smartphone để tìm về sự bình yên trong những món đồ cũ.
Ngày 12/5, WHO cho biết chưa có bằng chứng cho thấy ổ dịch vi rút Hanta liên quan đến tàu thám hiểm MV Hondius có nguy cơ bùng phát thành đại dịch.
Ngày 12/5, một quan chức cấp cao của Quốc hội Iran tuyên bố Tehran có thể nâng mức làm giàu uranium lên 90%, ngưỡng đủ để chế tạo vũ khí hạt nhân.
