Giới trẻ ngày càng khó tìm việc

Để có việc làm, nhiều người trẻ sẵn sàng làm những công việc dưới trình độ - Nguồn ảnh: Getty Images

Từ châu Á đến châu Âu, ngày càng nhiều cử nhân đại học chấp nhận làm những công việc không yêu cầu bằng cấp để duy trì cuộc sống. Giao hàng, bán hàng trực tuyến, chăm sóc khách hàng, nhập liệu từ xa… đang là những công việc phổ biến của một bộ phận người trẻ có trình độ đại học. Xu hướng này phản ánh sự thay đổi lớn của thị trường lao động toàn cầu, nơi tấm bằng đại học không còn là “bảo chứng” cho sự ổn định nghề nghiệp như trước.

Theo khảo sát của Gallup tại 141 quốc gia, người trẻ hiện là nhóm bi quan nhất về cơ hội việc làm và tương lai kinh tế. Tại Mỹ, chỉ 43% người từ 15-34 tuổi cho rằng đây là thời điểm thuận lợi để tìm việc, thấp hơn rất nhiều so với nhóm trên 55 tuổi. Đáng chú ý là sự bi quan tập trung mạnh nhất ở nhóm có trình độ học vấn cao nhưng chưa tìm được việc làm toàn thời gian.

Cử nhân làm việc phổ thông

Tại Singapore, khoảng 19,4% lao động được đánh giá là “dư trình độ” so với yêu cầu công việc, tăng đáng kể so với một thập niên trước, nghĩa là cứ 5 lao động thì gần 1 người đang làm công việc thấp hơn trình độ đào tạo.

Tại Trung Quốc, cụm từ “xuélì jiàngjí” - tạm dịch là “hạ cấp bằng cấp” - xuất hiện ngày càng nhiều trên mạng xã hội để mô tả việc cử nhân, hoặc thạc sĩ, chấp nhận làm những công việc vốn dành cho lao động phổ thông. Li Jing - một cử nhân ngành truyền thông ở Thượng Hải - cho biết cô từng mất gần một năm đi tìm việc đúng chuyên môn, nhưng không thành công. Cuối cùng, cô chuyển sang live stream bán mỹ phẩm trực tuyến. “Tôi từng nghĩ học đại học tốt sẽ có cuộc sống ổn định. Nhưng bây giờ kiếm đủ tiền thuê nhà và sinh hoạt mỗi tháng đã là áp lực lớn. Tôi không còn dám kén việc nữa” - cô nói.

Ở Hàn Quốc và Nhật Bản, hiện tượng tương tự cũng lan rộng. Tại Ấn Độ, vấn đề thậm chí còn nghiêm trọng hơn khi gần 40% thanh niên từ 15-25 tuổi thất nghiệp, trong khi hàng triệu cử nhân trẻ không tìm được việc làm phù hợp.

Người trẻ bị đẩy vào thế khó

Không chỉ áp lực cạnh tranh, người trẻ hiện còn chịu tác động mạnh từ lạm phát và trí tuệ nhân tạo (AI). Nhiều vị trí entry-level từng là bước khởi đầu cho sinh viên mới ra trường đang bị tự động hóa dần, đặc biệt trong các lĩnh vực như chăm sóc khách hàng, hành chính, marketing hay viết nội dung. Trong khi đó, giá thuê nhà, học phí và sinh hoạt phí tăng nhanh khiến nhiều người trẻ không còn đủ khả năng “chờ việc tốt”.

Ông Benedict Vigers - chuyên gia phân tích của Gallup - nhận định sự thay đổi hiện nay không chỉ là vấn đề kinh tế ngắn hạn mà phản ánh tâm lý bất an kéo dài của thế hệ trẻ.

Nhiều chuyên gia cảnh báo đây có thể trở thành một “khủng hoảng âm thầm” của thế hệ trẻ toàn cầu. Khi người trẻ chấp nhận làm việc dưới trình độ trong thời gian dài, họ dễ mất động lực phát triển kỹ năng chuyên môn, giảm thu nhập dài hạn và khó đạt được các cột mốc truyền thống như mua nhà hay lập gia đình.

Thu Thanh (theo Chosun, SCMP, Newsweek)