Thi tốt nghiệp THPT năm 2026: Bí quyết 'ăn điểm' môn địa, lý, hóa

Môn địa lý: rèn kỹ năng xử lý biểu đồ

Cô Đinh Thị Bích - Tổ trưởng chuyên môn tổ địa lý, Trường THPT Nguyễn Tất Thành (phường Bình Phú) - chia sẻ: theo cấu trúc đề thi tốt nghiệp THPT từ năm 2025 của Bộ GD-ĐT, đề địa lý gồm 28 câu hỏi, được chia thành 3 phần.

Phần I gồm 18 câu trắc nghiệm nhiều lựa chọn. Phần II gồm 4 câu hỏi dạng đúng - sai, mỗi câu có 4 ý nhằm đánh giá khả năng phân tích và vận dụng kiến thức của học sinh. Phần III gồm 6 câu trả lời ngắn, yêu cầu học sinh tính toán, xử lý số liệu hoặc vận dụng kiến thức thực tiễn để đưa ra đáp án chính xác.

Thí sinh tại TPHCM tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025

Kiến thức đề thi chủ yếu nằm trong chương trình lớp Mười hai, bao gồm các mảng nội dung như: địa lý tự nhiên Việt Nam, địa lý dân cư, các ngành kinh tế, các vùng kinh tế - xã hội. Học sinh cần nắm vững các lý thuyết này vì chiếm tỉ trọng lớn trong đề thi. Bên cạnh đó, các em cần rèn kỹ năng phân tích biểu đồ, xử lý bảng số liệu thống kê và vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Điều này sẽ giúp các em tăng khả năng tư duy và hạn chế mất điểm khi làm bài.

Đề thi cũng gắn nhiều với các vấn đề kinh tế - xã hội và môi trường. Do đó, học sinh cần có sự liên hệ thực tế trong quá trình ôn tập. Điều quan trọng nhất là học hiểu bản chất vấn đề, học có hệ thống và luyện kỹ năng thường xuyên thay vì học thuộc lòng máy móc.

Trong đề thi, các câu hỏi liên quan đến biểu đồ, bảng số liệu chiếm khoảng 25% số điểm, không chỉ yêu cầu ghi nhớ kiến thức mà còn đòi hỏi kỹ năng phân tích, nhận xét và xử lý thông tin. Để tránh sai sót, học sinh cần đọc kỹ đề, chú ý đơn vị tính, mốc thời gian và yêu cầu của câu hỏi. Các em cần thành thạo kỹ năng nhận diện các dạng biểu đồ, nhận xét xu hướng tăng giảm, chuyển dịch cơ cấu và nắm vững các công thức tính toán cơ bản trong môn địa lý.

Với thời gian làm bài 50 phút, học sinh ưu tiên hoàn thành các câu hỏi cơ bản trước, sau đó tập trung cho những câu vận dụng liên quan đến biểu đồ, bảng số liệu và dành vài phút cuối để kiểm tra lại đáp án. Nếu gặp câu hỏi lạ, học sinh cần xác định từ khóa và vận dụng kiến thức nền để suy luận. Ngoài ra, kỹ năng loại trừ đáp án cũng rất cần thiết, bởi khi loại được các phương án chưa hợp lý, khả năng chọn đúng sẽ cao hơn.

Môn vật lý: nắm chắc các khái niệm vật lý cốt lõi

Cô Nguyễn Thị Kim Yến - Tổ trưởng chuyên môn tổ vật lý, Trường THPT Võ Trường Toản (phường Tân Thới Hiệp) - cho biết: đề thi vật lý có khoảng 28 câu hỏi. Phần I gồm 18 câu trắc nghiệm nhiều lựa chọn, xoay quanh các khái niệm cơ bản, hiện tượng vật lý, công thức nền tảng, câu hỏi thực tiễn đơn giản.

Phần II là 4 câu trắc nghiệm đúng - sai, gồm 2 câu hỏi về kiến thức, 2 câu hỏi về tiến trình nghiên cứu vật lý. Nội dung thường gặp là phát biểu hiện tượng vật lý, phân tích thí nghiệm, đọc đồ thị, nhận xét kết quả, ứng dụng thực tiễn. Đây là phần nhiều học sinh dễ mất điểm nếu đọc nhanh, suy luận chưa kỹ hoặc nhầm điều kiện áp dụng. Phần III là 6 câu trả lời ngắn, học sinh phải tự tính toán và điền kết quả. Nội dung thường gặp là bài toán thực tiễn, xử lý số liệu, đồ thị, tính toán nhiều bước.

Kiến thức trọng tâm của kỳ thi nằm trong chương trình lớp Mười hai, tập trung vào các chủ đề: vật lý nhiệt, khí lý tưởng, từ trường, vật lý hạt nhân. Những năm gần đây, đề thi có xu hướng tăng câu hỏi thực tiễn, tăng khai thác thí nghiệm, hình ảnh, đồ thị, chú trọng khả năng phân tích hiện tượng. Do đó, học sinh muốn đạt điểm tốt cần nắm chắc các khái niệm vật lý cốt lõi, hiểu ý nghĩa của đại lượng vật lý. Đồng thời phải biết đọc đồ thị, bảng số liệu, hình thí nghiệm và liên hệ kiến thức với thực tế. Ngoài ra, các em phải biết phân tích đề nhanh, nhận diện dạng bài, sử dụng máy tính thành thạo.

Những lỗi sai học sinh thường mắc phải là học thuộc công thức nhưng không hiểu hiện tượng nên không biết áp dụng, nhầm bản chất giữa các hiện tượng vật lý. Thay vào đó, các em cần hiểu hiện tượng diễn ra như thế nào, đại lượng nào thay đổi, vì sao công thức đó đúng. Nhiều học sinh thấy đề dài, có hình ảnh hoặc tình huống thực tế là hoang mang. Để khắc phục, cần đọc câu hỏi theo hướng: “Đề đang hỏi hiện tượng gì?”, “Kiến thức nào liên quan?”. Một lỗi sai nữa là thiếu kỹ năng đọc đồ thị và số liệu, cần cải thiện bằng cách luyện thường xuyên các đồ thị biến thiên, phân tích bảng số liệu, câu hỏi thí nghiệm và câu phân tích hình vẽ.

Trong 50 phút, học sinh nên làm bài theo 3 vòng. Vòng 1 (20-25 phút) là làm nhanh các câu lý thuyết, nhận biết, đọc hiểu đơn giản và câu tính toán ngắn. Vòng 2 (15-20 phút) sẽ xử lý các câu vận dụng, câu có đồ thị và câu cần suy luận nhiều bước. Vòng 3 (5-10 phút cuối) dành để kiểm tra đáp án, rà lỗi đổi đơn vị, kiểm tra thao tác tô phiếu và xử lý câu khó còn lại. Lưu ý, học sinh không lao vào tính toán ngay mà cần đọc kỹ để xác định được dữ kiện chính và yêu cầu thực sự của đề. Nhiều câu chỉ cần suy luận vật lý là chọn được đáp án mà không cần bấm máy dài dòng.

Học sinh nên ôn theo chuyên đề, kết hợp luyện đề và sửa lỗi. Mỗi ngày nên có một phần ôn kiến thức, một đề tổng hợp và thời gian sửa bài thật kỹ. Từ đó biết mình sai ở đâu, yếu phần nào và vì sao mất điểm.

Môn hóa học: cẩn thận câu hỏi trắc nghiệm đúng sai

Về đề thi môn hóa học năm nay, thầy Hồ Văn Kiên - Tổ trưởng chuyên môn tổ hóa học, Trường THPT Thủ Đức (phường Thủ Đức) - cho biết: cấu trúc đề vẫn giống năm 2025, gồm 28 câu hỏi chia thành 3 dạng: trắc nghiệm chọn đáp án; trắc nghiệm đúng/sai; trắc nghiệm trả lời ngắn. Năm trước, đề thi có một phần kiến thức về cơ chế phản ứng nằm trong nội dung chuyên đề, tương đối đơn giản nên học sinh có thể đọc và hiểu được. Năm nay, đề có thể tăng phần kiến thức chuyên đề, nhưng các em chỉ cần nắm bản chất và tư duy để giải quyết.

Trong quá trình ôn tập, học sinh hệ thống hóa lại các kiến thức quan trọng về hóa học hữu cơ như: hydrocarbon, dẫn xuất halogen-alcohol-phenol, hợp chất carbonyl, ester - lipid - xà phòng - chất tẩy rửa tổng hợp, carbohydrate, amine-aminoacid-peptide-protein, polymer. Đồng thời nắm chắc các nội dung hóa học vô cơ như: nguyên tử, phản ứng ô xy hóa khử, năng lượng hóa học, tốc độ phản ứng, cân bằng hóa, Nitrogen-sulfur, pin điện và điện phân, đại cương kim loại, kim loại nhóm IA-IIA, sơ lược về kim loại chuyển tiếp dãy thứ nhất và phức chất. Ngoài ra còn có các kiến thức về hóa học đại cương.

Khi bắt đầu làm bài, học sinh dành thời gian đọc kỹ phần dẫn dắt trong các câu hỏi, gạch giữa các từ khóa quan trọng. Các em phải phân biệt được giữa 2 dạng dẫn dắt: một là dạng dẫn dắt chỉ đưa thông tin của chất mà không ảnh hưởng đến nội dung bài làm; hai là dạng thông tin mà học sinh phải hiểu thì mới chọn được đáp án đúng. Khi xác định đúng, học sinh mới đưa ra hướng làm bài phù hợp.

Với dạng đề thi của chương trình mới, nội dung để phân hóa học sinh chính là 2 câu hỏi dạng trắc nghiệm đúng sai. Bởi vì mỗi câu có đến 4 ý, tương đương 1 điểm. Nhưng chỉ cần học sinh sai 1 ý thì đã mất 0,5 điểm, sai 2 ý sẽ còn 0,25 điểm và sai 3 ý thì chỉ còn 0,1 điểm. Đây chính là phần tạo ra chênh lệch điểm số giữa các thí sinh. Do đó, các em phải dành nhiều thời gian và tư duy cẩn thận để đưa ra đáp án, tuyệt đối không đoán mò, đoán đại.

Đặc biệt, đề thi ngày nay theo xu hướng học hiểu bản chất, không thể dùng mẹo hay các công thức giải nhanh như ngày xưa. Học sinh phải nắm vững những kiến thức cơ bản, hiểu rõ bản chất hóa học và biết cách vận dụng thì mới làm được bài. Dù có nhiều công thức, ký hiệu nhưng các em không nên học tủ, học mẹo mà phải làm bài nhiều để hiểu rõ bản chất. Đặc biệt, những kiến thức của lớp Mười và Mười một trong đề thi luôn liên kết với kiến thức Mười hai chứ không rời rạc. Khi thầy cô nhấn mạnh các kiến thức này thì học sinh phải lưu ý học kỹ.

Các em cũng có thể hệ thống lại bài học theo chương hoặc theo từng chủ đề bài học thành dạng bảng biểu, sơ đồ tư duy để dễ nhớ hơn. Trong quá trình ôn luyện, học sinh thấy phần nào chưa nhớ thì xem xét và rèn luyện thêm.

Trang Thư