Giúp người dân hiểu đúng để điện mặt trời mái nhà phát triển

Việt Nam sở hữu tiềm năng điện mặt trời to lớn, ước tính lên tới 900GW, đặc biệt dồi dào tại TPHCM và các tỉnh phía Nam. Tuy nhiên đến nay số hộ dân và doanh nghiệp lắp điện mặt trời vẫn còn rất khiêm tốn so với tiềm năng.

Theo ông Bùi Trung Kiên – Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực TPHCM - hiện thành phố có gần 23.000 hệ thống điện mặt trời mái nhà đấu nối với lưới điện thành phố, với tổng công suất hơn 1.856 MWp.

Ông Bùi Trung Kiên – Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực TPHCM - Ảnh:QĐ

Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Chỉ thị số 10/CT-TTg vào tháng 3/2026 về “Thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà” với mục tiêu đề ra rất cụ thể: phấn đấu hàng năm có 10% công sở và 10% hộ gia đình trong cả nước lắp đặt, sử dụng điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Ông Kiên nhận định: “Mỗi năm phát triển 10%, tức là phát triển khoảng 300.000 căn nhà có điện mặt trời, con số rất lớn. Đây là cơ hội, nhưng đầy thách thức trong khi người dân vẫn chưa có đầy đủ thông tin về điện mặt trời. Thiết bị và công nghệ hiện nay rất tốt, đa số đều được bảo hành từ 10 năm trở lên nhưng ít người biết, họ cứ nghĩ điện mặt trời mái nhà chỉ sử dụng được 2-3 năm, như vậy, họ khó mà dám đầu tư”.

Ông Trần Quốc Tâm - Phó chủ tịch Hiệp hội Năng lượng tái tạo TPHCM - Ảnh: QĐ

Đồng tình với quan điểm trên, ông Trần Quốc Tâm - Phó chủ tịch Hiệp hội Năng lượng tái tạo TPHCM cho rằng rào cản lớn nhất là việc người dân chưa hiểu hết giá trị của điện mặt trời. Bởi tấm pin mặt trời và bộ lưu trữ điện chính là nhà máy điện thông minh, không chỉ giúp doanh nghiệp và người dân tự chủ được nguồn năng lượng sử dụng cho sản xuất và sinh hoạt, mà còn đóng góp tích cực vào công cuộc bảo vệ môi trường.

“Người dân hiện nay vẫn còn khá mơ hồ về điện mặt trời mái nhà như: cách lắp đặt, công nghệ, thủ tục… nên e dè trong việc lắp đặt. Muốn hiện thực hóa mục tiêu mà Chỉ thị 10 đề ra, theo tôi cần phải có cơ chế đặc biệt, tài chính đặc biệt, truyền thông đặc biệt cho điện mặt trời mái nhà” – ông Tâm nêu quan điểm.

Ông Nguyễn Xuân Quy - Phó chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam - Ảnh: QĐ

Tại chương trình, ông Nguyễn Xuân Quy - Phó chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam - cho rằng điện mặt trời có vai trò đặc biệt quan trọng trong chiến lược an ninh năng lượng quốc gia. Các nguồn phát điện truyền thống như thuỷ điện, điện than, điện khí… khó phát triển thêm. Trong khi đó, điện mặt trời mái nhà đầu tư dễ dàng, không tốn đất, không đầu tư thêm hạ tầng.

“Chỉ thị số 10/CT-TTg cho thấy cánh cửa đã mở toang, nhưng còn nhiều “gờ giảm tốc” phải tiếp tục gỡ bỏ, chẳng hạn như phải có cơ chế hỗ trợ tài chính để người dân đầu tư hệ thống điện mặt trời có lắp bộ lưu trữ điện (BESS). Đây là yếu tố quan trọng nhất để điện mặt trời phát huy tối đa hiệu quả” - ông Quy nói.

Ngoài ra, ông còn kiến nghị Chính phủ tăng hạn mức mua điện dư và tăng giá mua điện dư để tạo lợi ích kép: người dân có thêm thu nhập, ngành điện không cần phải đầu tư thêm nhà máy phát điện vì đã có hàng chục triệu “nhà máy điện mặt trời mini” của hộ dân và doanh nghiệp.

Cát Quân