Ngột ngạt với nhà tuyển dụng AI

Độc thoại trước màn hình

Thomas - 21 tuổi, một sinh viên đang sống tại Anh - bắt đầu hành trình tìm việc với sự ngỡ ngàng. 10 trong số 15 vị trí anh ứng tuyển yêu cầu phỏng vấn thông qua trí tuệ nhân tạo (AI). Thay vì một buổi trò chuyện, Thomas phải trả lời trước camera. Anh chia sẻ, cảm giác đó thật tồi tệ vì anh không thấy ai khác ngoài chính mình trên màn hình. Sự thiếu vắng các phản hồi cơ bản như cái gật đầu hay nụ cười của người đối diện, khiến buổi phỏng vấn trở nên thiếu thực tế và mất tính kết nối.

Trả lời câu hỏi với AI khiến buổi phỏng vấn trở nên thiếu thực tế và mất tính kết nối - Nguồn ảnh: Getty Images

Tương tự, Susannah - 44 tuổi, một nhà khoa học sống tại Cambridge (Anh) - phải thực hiện buổi phỏng vấn AI cho một vị trí quản lý cấp cao. Cô mô tả trải nghiệm kéo dài 10 phút là “kỳ quặc và hạ thấp lòng tự trọng”. Với một chiếc đồng hồ đếm ngược lạnh lùng trên màn hình, Susannah trả lời những câu hỏi chung chung mà cô tin chẳng thể lột tả hết năng lực chuyên môn của mình. 1 tuần sau, cô nhận được email từ chối rất khuôn mẫu, khiến cô thắc mắc liệu có một con người nào đó đã xem qua đoạn video cô thực hiện hay không.

Ngay cả khi AI có khả năng trò chuyện trực tiếp qua giọng nói, lỗi kỹ thuật vẫn khiến ứng viên ức chế. Tom - một quản lý dự án tại Scotland - kể lúc anh ngưng lại để sắp xếp ý tưởng, “nhân viên ảo” ngắt lời và chuyển sang câu hỏi tiếp theo vì cho rằng anh đã trả lời xong.

Một thực trạng đang nảy sinh là sự xuất hiện của những “công việc ma”. Theo khảo sát tại Mỹ năm 2024, có đến 40% công ty đăng tuyển các vị trí không có thực để ra vẻ doanh nghiệp đang phát triển.
Nhiều kẻ lừa đảo hoặc các công ty không uy tín đã tạo ra các mẩu tin tuyển dụng giả để dụ ứng viên vào phỏng vấn với chatbot AI để thu thập thông tin cá nhân và kinh nghiệm làm việc, nhằm đào tạo cho hệ thống AI của họ hoặc bán lại dữ liệu.

Tìm lại điểm tựa con người

Trước làn sóng phản đối và những rủi ro tiềm ẩn, các biện pháp quản lý đang dần được hình thành. Tại bang Ontario (Canada), từ năm 2026, luật mới yêu cầu các công ty phải thông báo tình trạng tuyển dụng cho ứng viên trong vòng 45 ngày và công khai việc có sử dụng AI để sàng lọc hay không. Tại Mỹ, nhiều bang cũng đang cân nhắc các khoản phạt nặng cho những doanh nghiệp đăng tin tuyển dụng ảo hoặc không minh bạch về quy trình sử dụng công nghệ.

Về phía doanh nghiệp, một số nhà quản lý bắt đầu nhận ra những kẽ hở khi ứng viên cũng sử dụng AI để “đối phó” lại AI. Từng có trường hợp ứng viên học thuộc lòng câu trả lời do AI soạn sẵn, nhưng khi hỏi sâu vào chi tiết thì im lặng. Điều này khiến các công ty phải tính đến việc quay lại với phỏng vấn qua video hoặc gặp mặt trực tiếp để đảm bảo tính xác thực.

Lời khuyên từ chuyên gia cho các ứng viên tìm việc trong giai đoạn này là nên trau dồi kỹ năng phỏng vấn linh hoạt, đồng thời giữ sự tỉnh táo cần thiết trước yêu cầu phỏng vấn với AI.

Linh La (theo The Guardian, Fortune, The Verge, Telegraph, Time)