Dọn lòng - nghệ thuật từ sự chung lòng

Đừng khư khư ôm nỗi buồn

Phóng viên: Thưa tiến sĩ, vì sao không ít người có xu hướng cất giấu nỗi buồn, sự bất mãn sâu trong lòng, không thể buông?

Tiến sĩ Phùng Duy Hoàng Yến: Nhiều người đã quá quen với nỗi đau. Khi cuộc sống vào quỹ đạo bình yên, họ bỗng cảm thấy trống rỗng, bất an và phải tìm về những ký ức đau buồn để cảm thấy mình đang... sống bình thường. Nỗi đau vô tình trở thành một điểm tựa tâm lý theo cách của họ. Chúng ta chưa được dạy cách buông bỏ. Xã hội thường yêu cầu con người, đặc biệt là phụ nữ, phải mạnh mẽ, phải chịu đựng và quên đi, nhưng lại thiếu sự hướng dẫn cách chấp nhận và chung sống hòa bình với cảm xúc. Lẽ khác, một số người coi đó là thói quen để cảm thấy mình sống thật với chính mình. 3 lý do ấy dẫn đến sự đeo mang đáng tiếc qua năm dài tháng rộng.

Tiến sĩ tâm lý Phùng Duy Hoàng Yến - Ảnh do nhân vật cung cấp

* Việc dồn ứ “đống rác” vô hình này gây ảnh hưởng thế nào, thưa bà?

- Cảm xúc có tính lây lan. Một tâm hồn chứa đầy rác rưởi tiêu cực sẽ khiến bầu không khí gia đình căng thẳng, thiếu sự chia sẻ, hòa hợp. Khi mang nặng nỗi lòng, mình dễ trách cứ cuộc đời, trách cứ người thân, khiến niềm vui bị dập tắt hoàn toàn. Hãy dọn dẹp, thanh lý nỗi buồn đau, sự tổn thương; chừa chỗ cho niềm vui và hạnh phúc về “làm tổ”.

* Nhiều người chọn cách gạt nỗi buồn sang một bên, cố quên nó. Dọn lòng như thế có ổn?

- Đó là sự trốn tránh hơn là sự dọn dẹp, sắp xếp. Dọn lòng hay buông bỏ đúng cách là phải đặt xuống đúng chỗ. Dù có 1.001 cách dọn lòng nhưng quy trình chung gồm 4 bước:

+ Chấp nhận và đối diện: Nhìn thẳng vào cảm xúc, không phán xét.
+ Phân loại: Gọi tên nỗi buồn. Cái nào là ấm ức chưa giải tỏa? Cái nào giúp ta thích nghi? Cái nào là gánh nặng cần vứt bỏ ngay?
+ Lên kế hoạch: Xác định thời điểm và người hỗ trợ (bạn bè, chuyên gia) để giải tỏa.
+ Thay thế bằng sinh khí mới: Mở lòng đón nhận các mối quan hệ tích cực, tập thể dục, yoga hoặc bước khỏi vùng an toàn, thực hiện những ước mơ còn dang dở.

Khi hạnh phúc, chúng ta làm tốt nhiều việc

* Có người luôn than trách số phận và nhiều lần nghĩ tới việc kết thúc, rời bỏ thay vì dọn dẹp, gia cố. Từng có ai nhờ buông bỏ, vượt lên đã nhận được sự chuyển biến ngoạn mục?

-Tôi từng hỗ trợ một phụ nữ trẻ đẹp rơi vào trầm cảm sau sinh vì chồng thiếu quan tâm. Cô ấy cảm thấy không lối thoát khi phải từ bỏ sự nghiệp để ở nhà nội trợ. Sau khi được định hướng, cô mạnh dạn đặt mục tiêu phát triển bản thân, đi học lại và đã gần hoàn thành chương trình thạc sĩ. Cô ấy học được cách yêu bản thân mà vẫn hoàn thành trách nhiệm gia đình. Đó là ánh sáng cuối đường hầm khi ta quyết tâm dọn sạch nỗi đau và lột xác, cho mình diện mạo mới, sức sống mới.

* Thưa bà, năm mới là thời điểm vàng cho những kế hoạch ra đời. Việc mang vác thêm những kế hoạch, chỉ tiêu liệu có làm tăng áp lực?

- Đặt kế hoạch cho năm mới là rất cần thiết, để bản thân và gia đình có những định hướng, mục tiêu, kim chỉ nam phấn đấu.

Tuy nhiên, quá nặng nề việc phải thực hiện 100% mục tiêu, bảng kế hoạch chính là sợi xích làm nghẹt thở ta và gia đình. Một phụ nữ đặt ra kế hoạch rất chi tiết như: chồng bỏ thuốc lá, con bớt chơi game, đạt điểm số bao nhiêu cho chứng chỉ ngoại ngữ, gia đình bỏ ống được bao nhiêu tiền... Nhưng, chồng con lơ là, giậm chân tại chỗ khiến chị tức giận và thất vọng.

Sự thất vọng đó đến từ việc chị ấy đặt kỳ vọng quá cao lên người khác mà quên mất tính thực tế và sự kiên nhẫn. Khi mục tiêu bị phá sản, chúng ta thường rơi vào vòng xoáy trách cứ, khiến đống rác tiêu cực trong lòng ngày càng đầy ứ.

Hãy tin tưởng vào nỗ lực của người thân thay vì chỉ trích “Con lại chơi game à!”. Hãy nói “Mẹ tin con sẽ biết cách cân bằng. Mẹ có cuốn sách này rất hay, mình cùng đọc nhé!”. Thay áp lực bằng sự đồng hành, thay mệnh lệnh bằng sự khích lệ, chúng ta sẽ tiến gần mục tiêu hơn.

Ảnh mang tính minh họa - Beo_GEM.AI

* Xin tiến sĩ chia sẻ bí kíp để các gia đình dọn lòng và lập kế hoạch khả thi nhất trong năm mới.

- “Tống cựu nghinh tân”, thềm xuân là thời điểm vàng của sự làm mới với quy tắc “4 đúng”:

+ Đúng thời điểm: Đừng mổ xẻ bài học kinh nghiệm năm cũ và chia sẻ mục tiêu năm mới khi đối phương đang mệt mỏi, căng thẳng. Hãy chọn lúc cả nhà đang vui vẻ, hào hứng.
+ Đúng người: Hiểu mình, hiểu người, hiểu rõ giới hạn và khả năng của từng thành viên để đặt mục tiêu phù hợp.
+ Đúng phạm vi: Đừng đặt mục tiêu quá xa vời so với điều kiện kinh tế và năng lực thực tế.
+ Đúng ngôn từ: Hãy dùng ngôn ngữ yêu thương thay vì ngôn ngữ của lý trí và mệnh lệnh.

Các gia đình thường chú trọng mục tiêu tài chính, học tập mà ít lên kế hoạch cho tình cảm. Chúng ta mải mê chạy theo các con số mà quên rằng khi con người hạnh phúc, họ sẽ kiếm tiền giỏi hơn; khi trẻ em vui vẻ, chúng sẽ học tập tốt hơn.

Một kế hoạch năm mới đúng nghĩa cần bao gồm cả mục tiêu về cảm xúc, sự gắn kết, ví dụ: “Năm nay cả nhà sẽ đi du lịch cùng nhau ít nhất 2 lần” hay “Mỗi tuần sẽ có 1 bữa cơm quây quần không điện thoại”. Đặc biệt với con trẻ lứa tuổi cấp II, khi các cháu bắt đầu tách dần khỏi vòng tay cha mẹ, việc chủ động lên kế hoạch gắn kết là vô cùng quan trọng để giữ hơi ấm gia đình.

Kính chúc quý độc giả cùng gia đình một năm mới thành công, hạnh phúc, rộn rã tiếng cười và sự gắn kết.

* Xin cảm ơn tiến sĩ.

Tô Diệu Hiền (thực hiện)