Cuộc chiến Mỹ – Iran và sự thay đổi của chiến tranh hiện đại: Từ vũ khí tỷ đô đến drone giá rẻ

Kỷ nguyên của vũ khí giá rẻ đối đầu vũ khí siêu đắt

Trong hệ thống quân sự của Mỹ và Israel, các vũ khí chủ lực vẫn là những nền tảng công nghệ cực kỳ đắt đỏ.
Một ví dụ điển hình là máy bay ném bom tàng hình Northrop B-2 Spirit – loại máy bay chiến lược có giá khoảng 2 tỷ USD mỗi chiếc. Máy bay này có thể bay xuyên qua hệ thống phòng không và mang các loại bom xuyên boong-ke để tấn công mục tiêu sâu trong lòng đất.

Hay như tiêm kích tàng hình Lockheed Martin F-35 Lightning II, hiện được xem là máy bay chiến đấu hiện đại nhất thế giới. Giá mỗi chiếc F-35 dao động khoảng 80–100 triệu USD.

Tiêm kích tàng hình Lockheed Martin F-35 Lightning II

Tiêm kích tàng hình Lockheed Martin F-35 Lightning II có giá 8 đến 100 triệu USD

Ngoài ra, các tàu chiến Mỹ còn phóng tên lửa hành trình Tomahawk cruise missile – loại vũ khí chính xác cao có tầm bắn hơn 1.500 km, thường được sử dụng trong các chiến dịch tấn công từ xa.

Những hệ thống này đại diện cho công nghệ quân sự đỉnh cao, nhưng chúng cũng có một điểm yếu: chi phí cực kỳ lớn.

Một chiếc F-35 bị bắn rơi hoặc một máy bay ném bom bị phá hủy có thể gây thiệt hại hàng trăm triệu đến hàng tỷ USD.

Trong khi đó, Iran lại theo đuổi một chiến lược hoàn toàn khác: vũ khí bất đối xứng.

Thay vì cạnh tranh trực tiếp với Mỹ bằng máy bay hiện đại, Iran đầu tư mạnh vào:

- tên lửa đạn đạo

- tên lửa hành trình

- drone cảm tử.

Một trong những vũ khí nổi tiếng nhất là drone cảm tử Shahed-136.

Loại drone này có chi phí sản xuất chỉ khoảng 20.000–50.000 USD, rẻ hơn hàng nghìn lần so với một máy bay chiến đấu hiện đại.

Nhưng khi được phóng hàng trăm chiếc cùng lúc, chúng có thể gây ra sức ép rất lớn đối với hệ thống phòng không.

Drone cảm tử nổi tiếng do Iran sản xuất, có thể bay thấp để tránh radar và bay xa 1.000 đến 2.500 km, được xem là sát thủ thầm lặng trên bầu trời, được định vị và kích hoạt nổ bằng GPS.

Chiến thuật bầy đàn của vũ khí “giá rẻ”

Một đặc điểm mới của chiến tranh hiện đại là chiến thuật swarm – tấn công bầy đàn.

Thay vì phóng một vài tên lửa đắt tiền, Iran có thể phóng:

- hàng trăm drone

- nhiều loại tên lửa cùng lúc

- kết hợp nhiều tầng tấn công.

Chiến thuật này nhằm làm quá tải hệ thống phòng thủ của đối phương.

Ví dụ, khi một drone giá vài chục nghìn USD buộc hệ thống phòng thủ phải bắn một tên lửa đánh chặn trị giá hàng triệu USD, thì bên tấn công đã đạt được lợi thế về chi phí.

Drone cảm tử Shahed -136

Điều này tạo ra một nghịch lý lớn của chiến tranh hiện đại:

- drone tấn công: vài chục nghìn USD

- tên lửa phòng thủ: hàng triệu USD.

Một số hệ thống phòng thủ của Israel như Hệ thống phòng thủ mái vòm sắt (Iron Dome air defense system) có chi phí mỗi tên lửa đánh chặn khoảng 40.000–100.000 USD.

Nếu phải bắn hàng trăm tên lửa đánh chặn mỗi đêm, chi phí phòng thủ có thể lên tới hàng chục triệu USD chỉ trong vài giờ.

Các chuyên gia quân sự cho rằng xu hướng này sẽ ngày càng rõ rệt trong tương lai.

Những yếu tố chính của chiến tranh thế kỷ 21 có thể bao gồm:

- drone cảm tử giá rẻ

- vũ khí tự động

- trí tuệ nhân tạo

- chiến tranh mạng.

Những quốc gia có nguồn lực hạn chế vẫn có thể thách thức các cường quốc quân sự bằng những hệ thống vũ khí nhỏ gọn, rẻ tiền nhưng hiệu quả cao.

Một bài học chiến lược

Cuộc đối đầu giữa Mỹ, Israel và Iran cho thấy một bài học lớn: Sức mạnh quân sự không còn chỉ phụ thuộc vào vũ khí đắt tiền, mà còn nằm ở khả năng kết hợp công nghệ mới và chiến thuật thông minh.

Trong một thế giới mà drone có thể được sản xuất hàng loạt với chi phí thấp, chiến tranh đang bước vào một giai đoạn mới – nơi những cỗ máy nhỏ bé có thể làm thay đổi cán cân quyền lực trên chiến trường.

Hoàng Anh (Theo Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế IISS)