Bài 1: Kết hợp tay nghề với công nghệ sẽ có lợi thế vượt trội

Phóng viên: Nhiều người lo ngại “cơn bão” AI sẽ cuốn đi ngày càng nhiều công việc của con người. Theo ông, điều này có đúng không?

Tiến sĩ Trần Đình Lý: AI chắc chắn sẽ làm thay đổi cách chúng ta làm việc, nhưng không nên nhìn AI như một mối đe dọa tuyệt đối. Trong lịch sử, công nghệ luôn thay đổi thị trường lao động, nhưng đồng thời cũng mở ra những cơ hội mới. AI có thể thay thế những công việc lặp lại, đơn giản, nhưng không thể thay thế khát vọng, tư duy sáng tạo và giá trị nhân văn của con người.

Vấn đề không phải là “AI lấy mất việc làm”, mà là chúng ta có sẵn sàng thay đổi để làm chủ công nghệ hay không.

Tiến sĩ Trần Đình Lý

* Trong xu hướng đó, học sinh sau tốt nghiệp THPT nên chọn ngành học đại học như thế nào?

- Học sinh không nên chọn ngành bằng nỗi sợ, mà bằng tư duy dài hạn. Ngành học hôm nay cần giúp người học phát triển năng lực bền vững cho 10-20 năm tới, chứ không chỉ để có việc làm ngay sau khi ra trường.

Các em cần hiểu rõ bản thân, lựa chọn ngành phù hợp với năng lực và đam mê, đồng thời ưu tiên những ngành học có khả năng thích ứng với công nghệ, có tính liên ngành và gắn với nhu cầu phát triển của xã hội. Quan trọng hơn cả là tinh thần học tập suốt đời - yếu tố quyết định thành công trong thời đại AI.

* Có ý kiến cho rằng nhiều nghề không thể bị thay thế bởi AI, như thợ sửa chữa hay các nghề dịch vụ trực tiếp. Ông nhìn nhận điều này thế nào?

- Những nghề gắn với kỹ năng thực hành, môi trường làm việc linh hoạt và sự tương tác trực tiếp giữa con người với con người sẽ rất khó bị AI thay thế hoàn toàn. Tuy nhiên, công nghệ vẫn sẽ tham gia sâu để hỗ trợ, nâng cao năng suất và chất lượng công việc.

Điều đó có nghĩa là người lao động không thể đứng ngoài công nghệ. Ai biết kết hợp tay nghề với công nghệ sẽ có lợi thế vượt trội trong tương lai.

Sinh viên Trường đại học Nông Lâm TPHCM trong ngày nhận bằng tốt nghiệp

* Theo quan sát của ông, những ngành nghề nào đang có nhu cầu tuyển dụng cao và triển vọng tốt học sinh cần quan tâm?

- Hiện nay, các nhóm ngành liên quan đến công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, logistics, kinh tế số và quản trị hiện đại tiếp tục có nhu cầu nhân lực lớn.

Bên cạnh đó, các lĩnh vực gắn với nông nghiệp công nghệ cao, công nghệ sinh học, công nghệ thực phẩm, tài nguyên - môi trường, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững đang ngày càng giữ vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển quốc gia. Đây là những ngành không chỉ mang lại cơ hội việc làm ổn định mà còn cho phép người học đóng góp trực tiếp cho xã hội.

* Ông có lưu ý gì với học sinh trong mùa tuyển sinh đại học 2026?

- Tôi mong học sinh hãy lựa chọn ngành học bằng sự hiểu biết, bản lĩnh và niềm tin vào giá trị lao động chân chính. Đừng chạy theo trào lưu hay áp lực số đông. Đại học không chỉ là nơi học một nghề, mà là nơi hình thành tư duy, nhân cách và khát vọng cống hiến.

Phụ huynh hãy đồng hành cùng con bằng sự lắng nghe và tôn trọng. Khi người học được đặt đúng chỗ, được học trong môi trường phù hợp và được truyền cảm hứng, các em không chỉ tìm được việc làm, mà còn có thể tạo ra giá trị mới cho xã hội trong thời đại AI.

* Xin cảm ơn ông!

Quế Minh (thực hiện)

Kỳ tới: 3 lợi thế của hệ cao đẳng trong bối cảnh AI phát triển mạnh