Trẻ em đang bị đẩy khỏi đô thị

Gánh nặng chi phí, không gian sống chật hẹp

Gia đình anh Alan Gu có 2 con sinh đôi đã phải rời căn nhà ở khu Brooklyn (New York) để chuyển tới bang New Jersey. Tại New York, dù họ tìm được chương trình mầm non miễn phí nhưng không có dịch vụ trông giữ trẻ ngoài giờ phù hợp cộng với chi phí đắt đỏ đã vắt kiệt sức lực. Đi khỏi đô thị, gia đình anh có không gian rộng hơn, trường học và dịch vụ trông trẻ giá rẻ, bọn trẻ dễ dàng tham gia nhiều hoạt động thể chất.

Giá thuê trung bình cho một căn hộ 3 phòng ngủ tại New York hiện đã lên tới 4.800 USD - mức giá vượt quá khả năng chi trả của tầng lớp trung lưu.

Một gia đình với 3 cậu con trai trong căn hộ tại khu Washington Heights, New York (Mỹ) - Nguồn ảnh: The NY Times

Tại London (Anh), áp lực cũng không hề kém cạnh khi giá thuê nhà cao hơn 65% so với mức trung bình cả nước, trong khi các dự án quy hoạch đô thị chủ yếu tập trung xây dựng căn hộ nhỏ 1-2 phòng ngủ nhằm tối đa hóa lợi nhuận thay vì phục vụ nhu cầu của các gia đình đông người.

Bên cạnh áp lực tài chính, môi trường sống ngày càng độc hại, sự biến mất của không gian vui chơi công cộng cũng là giọt nước tràn ly khiến các gia đình rời bỏ thành phố. Tại Ấn Độ, ô nhiễm không khí đang định hình lại làn sóng di cư. Anh Amitabh Chawla - 44 tuổi, chuyên gia truyền thông đa phương tiện tại thành phố Gurugram - chia sẻ, gia đình anh đã sống như những người du mục suốt 2 năm qua. Khi chất lượng không khí chạm mức nguy hiểm vào mùa thu, họ buộc phải thuê nhà ở bang Punjab hoặc thị trấn ven biển Puri để lánh nạn, nhằm bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.

Còn luật sư Prashant Kalra - người đang điều hành một công ty bất động sản tại New Delhi - quyết định chuyển hẳn tới bang Goa. Những đêm dài chứng kiến cô con gái 3 tuổi khó thở và phải dùng máy khí dung liên tục, Prashant Kalra quyết định rời nhà. Anh không thể đánh đổi sức khỏe của con cái lấy sự nghiệp.

Hệ luỵ từ những lớp học trống

Hậu quả từ làn sóng rời bỏ đô thị là sự suy tàn của hệ thống giáo dục địa phương. Tại khu vực Hackney, London (Anh), Trường tiểu học Colvestone phải đóng cửa vào năm 2024 cùng với nhiều cơ sở giáo dục khác. Anh Michael Cooter cho biết, giờ đây anh phải đưa con đến một ngôi trường khác xa nhà.

Tại Paris (Pháp), số lượng học sinh tiểu học cũng giảm 25% trong thập kỷ qua. Còn tại San Francisco (Mỹ), dự kiến số lượng học sinh nhập học sẽ giảm hàng ngàn em trong những năm tới.
Theo các chuyên gia, đô thị không có trẻ em là đô thị đánh mất nhịp đập trái tim của chính mình. Để đảo ngược xu hướng này, các nhà quy hoạch và chính quyền cần đặt gia đình làm trung tâm của sự phát triển, thông qua việc kiểm soát giá nhà ở, cung cấp không gian sống đủ lớn, ưu tiên bầu không khí trong lành và trả lại không gian vui chơi an toàn cho thế hệ tương lai.

Khi trường học đóng cửa, sự gắn kết cộng đồng cũng bị phá vỡ. Những con phố vắng bóng trẻ em sẽ mất đi sức sống, các dịch vụ địa phương dần lụi tàn và thành phố mất đi nguồn lao động cũng như tệp khách hàng tiêu dùng trong tương lai.

Dữ liệu năm 2025 từ tổ chức Center for an Urban Future cho thấy, tại New York (Mỹ), số hộ gia đình có từ 3 trẻ trở lên đã giảm 17% trong thập kỷ qua. Các gia đình trẻ đang rời khỏi thành phố với tốc độ gấp đôi so với các nhóm dân cư khác.

Linh La (theo NY Times, Chalkbeat, Mongabay, Vox, New America, FT)