Iran thận trọng xem xét đề xuất hòa bình của Mỹ

Người dân Iran tập trung tại Quảng trường Cách mạng để phản đối các cuộc tấn công của Mỹ và Israel. Ảnh: AA

Iran nghiên cứu thỏa thuận chấm dứt chiến tranh

Theo hãng thông tấn bán chính thức Mehr, văn bản cuối cùng của thỏa thuận vẫn đang được các cơ quan chức năng Iran thảo luận tại Tehran.

"Nội dung cuối cùng vẫn đang được xem xét và chưa có phản hồi nào được chuyển qua các bên trung gian", nguồn tin cho biết.

Iran được cho là đang tiếp cận đề xuất của Mỹ với thái độ hết sức thận trọng do những nghi ngờ kéo dài về mức độ tuân thủ cam kết của Mỹ. Theo nguồn tin của Mehr, "lịch sử không thực hiện đầy đủ các cam kết và sự thiếu tin tưởng lâu dài" khiến Iran đánh giá đề xuất hiện nay một cách rất nghiêm ngặt.

Cuộc chiến bắt đầu từ cuối tháng 2 sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào các mục tiêu tại Iran. Tehran sau đó đáp trả bằng các cuộc tấn công nhằm vào Israel và một số đồng minh của Mỹ trong khu vực, đồng thời áp đặt các biện pháp hạn chế đối với hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.

Sau hơn 3 tháng giao tranh, cuộc xung đột đã rơi vào thế bế tắc quân sự. Một lệnh ngừng bắn do Pakistan làm trung gian có hiệu lực từ ngày 8/4 đã giúp giảm đáng kể các hoạt động quân sự trực tiếp, song các cuộc tấn công lẻ tẻ vẫn tiếp diễn và những vòng đàm phán sau đó chưa thể tạo ra một thỏa thuận hòa bình toàn diện.

Xung đột đã khiến hàng ngàn người thiệt mạng, chủ yếu tại Iran và Lebanon, đồng thời gây tác động mạnh tới kinh tế toàn cầu khi hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới – bị gián đoạn.

Dù giá dầu thế giới giảm hơn 1% trong phiên giao dịch ngày 2/6 sau đợt tăng mạnh trước đó, thị trường năng lượng vẫn trong trạng thái bất ổn do lo ngại nguy cơ gián đoạn nguồn cung kéo dài.

Ông Trump lạc quan về khả năng đạt thỏa thuận

Phát biểu với báo chí Mỹ, Tổng thống Donald Trump cho biết các cuộc đàm phán với Iran vẫn đang tiếp tục và bày tỏ hy vọng hai bên có thể đạt được thỏa thuận gia hạn lệnh ngừng bắn cũng như khôi phục hoàn toàn hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz trong vòng một tuần tới.

"Trông rất khả quan. Tôi nghĩ chúng ta có thể đạt được thỏa thuận trong tuần tới", ông Trump nói.

Nhà lãnh đạo Mỹ nhận định một thỏa thuận hòa bình với Iran sẽ là kết quả "thậm chí còn tốt hơn một chiến thắng quân sự", trong bối cảnh Washington chịu áp lực phải ổn định giá năng lượng và bảo đảm lưu thông tại tuyến vận tải chiến lược này.

Về phía Iran, các nguồn tin cho biết Tehran đang thúc đẩy một thỏa thuận tạm thời với phạm vi hạn chế nhằm giảm bớt áp lực kinh tế ngày càng gia tăng, đồng thời tránh phải đưa ra những nhượng bộ đáng kể đối với chương trình hạt nhân của mình.

Trong bất kỳ thỏa thuận nào, Iran được cho là muốn chấm dứt giao tranh trên toàn bộ các mặt trận trong khu vực, bao gồm Lebanon; tiếp cận nguồn doanh thu dầu mỏ bị phong tỏa; được nới lỏng các hạn chế xuất khẩu dầu; dỡ bỏ các biện pháp phong tỏa cảng biển và duy trì vai trò chiến lược tại eo biển Hormuz.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 2/6 cho biết 24 tàu đã được phép đi qua eo biển Hormuz trong vòng 24 giờ qua dưới sự giám sát của hải quân nước này.

Tuy nhiên, Tehran cũng cảnh báo có thể mở rộng các biện pháp phong tỏa sang eo biển Bab el-Mandeb, cửa ngõ chiến lược dẫn vào Biển Đỏ, nếu Israel tiếp tục các cuộc tấn công nhằm vào Lebanon.

Pakistan tiếp tục thúc đẩy hòa bình

Pakistan, quốc gia đóng vai trò trung gian cho lệnh ngừng bắn hồi tháng 4, đang tiếp tục các nỗ lực ngoại giao nhằm ngăn chặn nguy cơ xung đột tái bùng phát.

Trong cuộc gặp với Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại Liên minh châu Âu Kaja Kallas tại Islamabad, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif kêu gọi cộng đồng quốc tế phối hợp hành động để xây dựng nền hòa bình lâu dài tại Trung Đông.

Bà Kallas đánh giá cao vai trò của Pakistan trong các nỗ lực hòa giải hiện nay và cho rằng Islamabad đang đóng góp quan trọng vào việc tạo điều kiện cho các cuộc tiếp xúc giữa Washington và Tehran.

Mặc dù các bên đều phát tín hiệu sẵn sàng đối thoại, triển vọng đạt được một thỏa thuận toàn diện vẫn còn nhiều trở ngại khi các yêu cầu cốt lõi của Iran và Mỹ chưa hoàn toàn gặp nhau, trong khi những điểm nóng như Lebanon tiếp tục đe dọa làm chệch hướng tiến trình hòa bình.

Thảo Nguyễn (theo turkiyetoday)