Kỳ thi phản chiếu sự đổi thay trong lớp học

Đề thi văn hấp dẫn, mang tính thời sự

Thầy Võ Minh Nghĩa - Tổ trưởng chuyên môn tổ ngữ văn, Trường THPT Nguyễn Du (phường Hòa Hưng, TPHCM) - nhận xét, đề thi năm 2026 có ngữ liệu mới, hấp dẫn và mang tính thời sự. Độ khó của đề được tăng lên đáng kể so với đề thi các năm trước, buộc học sinh phải có thực lực, tri thức và quá trình rèn luyện, từ đó đảm bảo sự phân hóa để chọn ra những thí sinh xuất sắc nhất cho các trường đại học.

Ở phần đọc hiểu, câu 1 và 2 tương đối dễ, chủ yếu chống điểm liệt cho thí sinh. Tuy nhiên, từ câu 3 đến câu 5 là sự thử thách cho kỹ năng đọc hiểu của học sinh. Câu 3 vận dụng tri thức giải thích nghĩa của từ, nhưng phải đặt từ ngữ ấy vào trong ngữ cảnh của văn bản. Các cụm từ cho sự lựa chọn đều có nét nghĩa đa dạng, chủ yếu là nghĩa chuyển nên học sinh phải hiểu sâu mới làm được.

Câu 4 đòi hỏi học sinh phải làm tuần tự từng bước: xác định được luận đề, xác định được hệ thống luận điểm, từ đó bắt đầu nhận xét mối liên hệ giữa luận đề và luận điểm tìm được. Do đó, nếu xác định sai luận đề hoặc hệ thống luận điểm thì không đạt được điểm số câu này, hoặc xác định đúng nhưng không nhận ra mối liên hệ thì cũng không thể đạt được điểm số trọn vẹn.

Câu số 5 yêu cầu học sinh phải đưa ra giải pháp để sử dụng AI hiệu quả. Học sinh sẽ không thể đạt điểm tuyệt đối nếu các giải pháp mang tính khẩu hiệu, chung chung mà cần phải có tính ứng dụng cao.

Ở phần viết, khó nhất là phải đề ra được phương pháp để có những “thiên tài” cho Việt Nam. Các em cần biết cách ứng dụng những điều đã học vào thực tế cuộc sống, từ đó đặt ra những giải pháp cho người trẻ mang tính ứng dụng cao mà không phải là những khẩu hiệu sơ sài.

Về bài văn nghị luận văn học, đề ra 1 bài thơ thuộc dạng “khó” của Nguyễn Đình Thi. Tác phẩm có thể xếp vào nhóm thơ tượng trưng, hình ảnh chiếc lá gắn với hàng loạt triết lý nhân sinh. Học sinh phải đọc đi, đọc lại nhiều lần, ngẫm nghĩ và suy tư, trăn trở, mới phát hiện ra chủ đề và vấn đề mà bài thơ đưa đến. Nhiều học sinh không quen hoặc ít được luyện tập dạng thơ này sẽ rất khó tìm ra triết lý nhân sinh của bài thơ.

Thầy Trần Văn Hải - giáo viên môn ngữ văn, Trường THPT Nam Kỳ Khởi Nghĩa (phường Minh Phụng, TPHCM) - cho rằng, đề thi năm nay định hướng quan điểm, lối sống tích cực cho giới trẻ. Ở phần đọc hiểu, thí sinh cần đề xuất các giải pháp sử dụng AI để mang đến sự cộng hưởng trí tuệ, như nâng cao kiến thức, kỹ năng sử dụng AI, phát huy tư duy phản biện, biến AI thành trợ lý ảo…

Với câu viết đoạn văn nghị luận, thí sinh phải chỉ ra những cách thức cụ thể như đầu tư cho giáo dục, đưa công nghệ vào trường học từ sớm, định hướng cho giới trẻ sử dụng công nghệ có mục đích, có đạo đức khoa học... Với đề thi năm nay, dự đoán mức điểm phổ biến là từ 6,5 đến 7,5 điểm.

Trang Thư

Học sinh buộc phải quan tâm đến đời sống xã hội

Cô Nguyễn Thu Trang - giáo viên ở TP Hà Nội - cho rằng, sự thay đổi của kỳ thi đang tác động ngược trở lại lớp học. Trước đây, học sinh thường hỏi môn nào thi, phần nào thi để tập trung học, còn bây giờ, các em phải quan tâm nhiều hơn đến năng lực và định hướng của bản thân. Việc lựa chọn môn học, môn thi đã trở thành một phần của quá trình hướng nghiệp.

Với đề thi môn ngữ văn năm nay, điều đáng chú ý là nhiều ngữ liệu và vấn đề được đặt trong bối cảnh đời sống rộng lớn hơn nhà trường. Văn bản đọc hiểu đề cập tới vai trò của văn hóa in ấn, xuất bản đối với sự lan tỏa tri thức và tiến trình văn minh của nhân loại, đồng thời gợi mở câu chuyện về văn hóa đọc trong xã hội hiện đại. Phần viết cũng hướng học sinh tới những suy ngẫm về giá trị của sự cống hiến và trách nhiệm với cộng đồng. Muốn làm tốt dạng đề này, học sinh không chỉ học trong sách giáo khoa mà còn phải đọc thêm sách báo, quan tâm đến đời sống xã hội, hiểu những vấn đề đang diễn ra quanh mình.

Với đề thi toán, việc tăng cường các bài toán có ngữ cảnh thực tiễn, yêu cầu học sinh đọc hiểu tình huống, phân tích dữ liệu và lựa chọn phương án giải quyết phù hợp. Điều đó buộc quá trình dạy học phải chú trọng nhiều hơn đến năng lực vận dụng kiến thức thay vì luyện giải theo những dạng bài cố định.

Uông Ngọc

Môn toán: Sẽ có nhiều điểm 10

Ông Huỳnh Phát Lợi - Hiệu trưởng Trường THPT Minh Đức (phường Phú Thọ Hòa, TPHCM) - nhận xét: cấu trúc và cách ra đề thi năm nay theo kiểu mới, đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông 2018 nhưng hoàn toàn không xa lạ với học sinh. Bởi trong quá trình học và rèn luyện trên lớp, các em đã tiếp cận và quen thuộc với các dạng câu hỏi và kiến thức này. Vấn đề chỉ nằm ở chỗ học sinh có hiểu sâu, biết ứng dụng kiến thức vào các tình huống thực tế cụ thể.

Ở phần I - trắc nghiệm 4 phương án, đa số học trò sẽ lấy trọn điểm của 12 câu nếu nắm vững kiến thức cơ bản. Với phần II, câu 1, câu 3, câu 4 thuộc mức thông hiểu và vận dụng thấp nên các em dễ lấy trọn 1 điểm/câu. Riêng câu số 2 đa số học sinh dễ bị “bẫy” nếu không chú ý đến cao độ điểm. Khi đó, học sinh chỉ làm đúng được 2 ý và đạt 0,25 điểm. Chỉ khoảng 20 - 30% thí sinh nhanh nhạy, phát hiện cao độ bằng 4, đường thẳng song song với mặt phẳng thì mới được trọn 1 điểm, tương đương làm đúng cả 4 ý.

Với phần III, câu 1, câu 2, câu 3 ở mức độ là thông hiểu và vận dụng thấp nên học sinh dễ lấy được trọn điểm. Từ câu số 4 đến câu số 6 là những câu phân loại để chọn học sinh giỏi vào các trường đại học chất lượng. Cụ thể, câu số 4 liên quan đến tổ hợp toán, thuộc câu hỏi vận dụng cao và đa phần thí sinh không tìm ra đáp án đúng. Câu số 5 là bài toán xác suất kết hợp hình học, thí sinh có thể giải đúng 40 - 60% nội dung lệnh hỏi, nhưng để đúng được 100% thì đòi hỏi tư duy cao và thực sự cẩn thận. Câu số 6 là bài toán tích phân, học sinh dễ nhầm lẫn khi lấy thể tích của hạt cườm bằng thể tích của elip trừ cho thể tích của khí trụ. Cách tính này sai vì mũi khoan không khoan toàn bộ từ đầu đến cuối. Đây là câu đòi hỏi thí sinh phải thận trọng, phân tích rõ và biết vận dụng kiến thức.

Với đề thi này, sẽ có nhiều thí sinh đạt điểm 10 vì những câu vận dụng cao không quá khó, học sinh chỉ cần cẩn trọng, vượt qua điểm bẫy là làm được các nội dung sau đó và lấy trọn điểm. Tuy nhiên, điểm số phổ biến sẽ dao động từ 7-8,5 điểm.

Trang Thư