Trình dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), phân cấp, phân quyền tối đa, toàn diện cho Hà Nội

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng - Ảnh: QH

Giao vai trò "thiết kế chính sách" ở tầm cao hơn

Trình bày tờ trình dự thảo, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho hay, nhiều cơ chế, chính sách tại Luật Thủ đô hiện hành đang không còn tính đặc thù, vượt trội để phát triển Thủ đô.

Thực tiễn quản lý cho thấy, phát triển Hà Nội trong thời gian qua vẫn còn tồn tại hạn chế, yếu kém, điểm nghẽn lớn, kéo dài. Do vậy, cần đổi mới tư duy xây dựng Luật Thủ đô theo hướng Thủ đô không chỉ “thực thi chính sách” mà còn phải được giao vai trò “thiết kế chính sách” ở tầm cao hơn.

Từ đó đáp ứng mục tiêu, yêu cầu, kỳ vọng phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới, phát triển ngang tầm châu lục và quốc tế, dẫn dắt, lan tỏa phát triển của Vùng Thủ đô và cả nước.

Thay vì quy định cụ thể các nội dung như tại Luật Thủ đô, dự thảo luật sửa đổi lần này tập trung phân quyền cho Thành phố quyết định, tạo không gian tối đa cho sự sáng tạo và tự chịu trách nhiệm của chính quyền Thủ đô; đồng thời tăng cường yêu cầu về kiểm soát quyền lực, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.

Theo đó, dự luật giao HĐND Thành phố có thẩm quyền quyết định việc áp dụng trong trường hợp luật, nghị quyết của Quốc hội ban hành sau ngày Luật Thủ đô có hiệu lực thi hành có quy định cơ chế, chính sách ưu đãi hoặc thuận lợi hơn.

Dự luật sửa đổi các quy định để bảo chỉ quy định những vấn đề có tỉnh nguyên tắc theo đúng tinh thần của Nghị quyết số 66-NQ/TW, phân quyền, phân cấp tối đa, toàn diện cho chính quyền Thành phố được quy định, quyết định những nội dung thuộc thẩm quyền trong tất cả lĩnh vực nhằm tăng tính chủ động, sáng tạo, tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền Thành phố Hà Nội.

Cụ thể như: tổ chức, bộ máy; thu, chi ngân sách, đặc biệt là các quy định tạo điều kiện thu hút nguồn lực cho Thủ đô phát triển; thực hiện quy hoạch, chỉnh trang, tái thiết đô thị; quản lý, sử dụng tài nguyên; ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo; phát triển, liên kết vùng Thủ đô; phát triển y tế, văn hóa; bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, trong đó có việc áp dụng biện pháp hành chính cấp bách phù hợp với vị trí, vai trò của Thủ đô.

192 thẩm quyền được giao cho chính quyền Hà Nội

Chính quyền Hà Nội được trao thêm nhiều thẩm quyền tại dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi)

Dự thảo luật bổ sung nhiều nội dung mới. Trong đó, bổ sung quy định về nguyên tắc phân quyền cho chính quyền Thủ đô nhằm thể chế hóa chủ trương phân quyền, phân cấp mạnh mẽ cho thành phố Hà Nội.

Dự thảo luật bổ sung quy định về thẩm quyền xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền Thành phố Hà Nội. Quy định về thí điểm cơ chế, chính sách nhằm xác lập khuôn khổ pháp lý cho việc thử nghiệm các mô hình, giải pháp quản lý và phát triển mới.

Một số nội dung bổ sung khác gồm: quy định về công dân ưu tú Thủ đô; thu hồi đất để thực hiện các dự án cần triển khai ngay; quy định về phát triển khu kinh tế tự do, khu thương mại tự do và loại hình kinh tế mới; quy định về trách nhiệm giải trình của chính quyền Thành phố; quy định về cơ chế xử lý vi phạm, loại trừ, miễn trách nhiệm pháp lý.

Dự thảo Luật đã quy định phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền Thành phố Hà Nội nhằm tăng tính chủ động, sáng tạo, tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền Thành phố Hà Nội. Theo thống kê, có 192 thẩm quyền được giao cho chính quyền Hà Nội, trong đó 50 thẩm quyền kế thừa từ Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 và Nghị quyết số 258/2025/QH15, 57 thẩm quyền khác quy định của cơ quan nhà nước cấp trên, 85 thẩm quyền mới chưa có quy định của pháp luật hiện hành.

Thẩm tra dự thảo luật, ông Phan Chí Hiếu – Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho biết nhất trí cao với định hướng phân quyền cho thành phố Hà Nội trên các lĩnh vực như Chính phủ trình.

Tuy nhiên, để bảo đảm các cơ chế, chính sách đặc thù phát huy hiệu quả, Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát, phân định rõ thẩm quyền giữa các chủ thể (Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố) trong việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Dự thảo cần thiết kế chặt chẽ trình tự, thủ tục, ban hành văn bản theo hướng công khai, minh bạch; có cơ chế tự chấm dứt với các chính sách thí điểm sau thời hạn nhất định nếu không hiệu quả.

Ủy ban Pháp luật và tư pháp cũng đề nghị làm rõ điều kiện, giới hạn và cơ chế kiểm soát đối với các chính sách tài chính, đầu tư, tài nguyên nhằm bảo đảm tính linh hoạt nhưng không trùng lặp và hạn chế rủi ro, đánh giá kỹ tác động đối với ngân sách.

M.Quang