Tìm hướng chăn nuôi an toàn ở nơi thời tiết khắc nghiệt

Ông Trần Xuân Sơn (xã Nghĩa Hưng, tỉnh Nghệ An) kiểm tra trang trại gà mỗi ngày để điều chỉnh nhiệt độ chuồng cho phù hợp, giúp đàn gà không bị sốc nhiệt

Nuôi gà trong chuồng lạnh

Xã An Châu là một trong những vùng chăn nuôi gà lớn của tỉnh Nghệ An, với hàng trăm trang trại nuôi gà thịt và gà đẻ trứng. Những năm qua, các trại nuôi nằm dọc bờ biển thường xuyên chịu cảnh nắng nóng kéo dài và mưa lũ.

Bà Phạm Thị An - 65 tuổi, ở xã An Châu - cho biết, dù chuồng trại khá thông thoáng, có gió biển thổi vào nhưng trong những đợt nắng gay gắt, đàn gà vẫn thường chết do sốc nhiệt. Để đối phó, hằng ngày, bà hòa bột tăng lực và chất điện giải vào nước cho gà uống để hạ nhiệt và tăng sức đề kháng. Ngoài ra, bà còn đầu tư hệ thống phun sương trên mái, lắp thêm hệ thống quạt thông gió và tưới nước liên tục từ sáng đến tối để giảm nhiệt cho khu chuồng nuôi trong mùa hè.

Chị Nguyễn Thị Dung - 40 tuổi, ở cùng xã - kể, hồi tháng 9/2025, trại gà gần 20.000 con của gia đình chị chuẩn bị xuất bán thì bị bão Bualoi phá tan hoang, toàn bộ gà đều bị nước lũ làm cho chết ngạt: “Mùa nắng thì lo gà chết ngạt, chậm lớn; mùa mưa lại lo bão, lũ không kịp trở tay”.

Sau đợt thiệt hại trên, gia đình chị đã sửa lại chuồng trại, đồng thời đầu tư đồng bộ hơn, gồm bổ sung hệ thống làm mát chuồng trại lúc nắng nóng, lắp thêm hệ thống tời để nâng đàn gà lên cao khi nước lũ dâng. Như vậy, đàn gà sẽ không còn bị sốc nhiệt hay ngạt nước nữa.

Hơn 20 năm gắn bó với nghề nuôi gà, ông Trần Xuân Sơn - 58 tuổi, ở xã Nghĩa Hưng, tỉnh Nghệ An - từng nhiều lần tính bỏ cuộc do thua lỗ kéo dài. Theo ông, nếu tiếp tục nuôi gà theo kiểu truyền thống thì sẽ mãi lỗ lã do thời tiết khắc nghiệt, dịch bệnh tấn công.

Sau nhiều năm “gồng lỗ”, ông quyết định dồn đất thành khu lớn để đầu tư chuồng lạnh nuôi gà. Phần lớn hộ dân trong vùng nghi ngại bởi họ vẫn quen nuôi bằng chuồng hở, nhưng ông khẳng định: “Chuồng lạnh giữ ổn định nhiệt độ, độ ẩm, giúp gà khỏe mạnh, ít bệnh, trứng đạt chất lượng cao. Chi phí đầu tư ban đầu lớn nhưng hiệu quả kinh tế vượt trội so với nuôi chuồng hở”.

Nhận thấy hiệu quả rõ rệt, ông tiếp tục mở rộng khu chuồng trại, nâng tổng đàn gà lên gần 25.000 con trên diện tích 3.000m². Mỗi năm, trang trại của ông bán ra khoảng 3,9 triệu quả trứng, 8.000 con gà thịt và 120 tấn phân gà hoai mục, doanh thu đạt 10-11 tỉ đồng, lợi nhuận đạt từ 1,5-2,5 tỉ đồng.

Không chỉ đảm bảo sản lượng ổn định, ông Sơn còn chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm để có thị trường tiêu thụ ổn định. Ông trộn chế phẩm thảo dược vào thức ăn để đàn gà khỏe mạnh, bổ sung men vi sinh vào khu nuôi để giữ vệ sinh môi trường, hạn chế dịch bệnh. Nhờ đó, trứng gà từ trại ông có giá trị dinh dưỡng cao, giảm cholesterol, không tồn dư kháng sinh… nên được nhiều khách hàng ưa chuộng.

Nhiều nông dân ở xã An Châu, tỉnh Nghệ An đầu tư tiền tỉ để nuôi tôm trong nhà lưới

Đẩy mạnh liên kết, làm ra sản phẩm an toàn

Để đầu ra được ổn định, nhiều nông dân ở tỉnh Hà Tĩnh, Nghệ An đã liên kết với doanh nghiệp, chuyển sang chăn nuôi theo hướng hữu cơ.

Sau nhiều năm liên kết với Tập đoàn Quế Lâm nuôi heo hữu cơ, ông Võ Văn Thắng - ở xã Cẩm Lạc, tỉnh Hà Tĩnh - mạnh dạn tăng đàn lên 10 con heo nái và gần 100 con heo thịt. Ông làm chuồng trại kín để ấm về mùa đông, mát về mùa hè và dùng các loại chế phẩm sinh học để xử lý chất thải tại chỗ, vừa giúp chuồng không phát sinh mùi, vừa giúp đàn heo khỏe mạnh, hạn chế dịch bệnh. Nhờ vậy, ông thu lợi nhuận hơn 100 triệu đồng/năm.

Ở xã Thạch Lạc, tỉnh Hà Tĩnh, có 30 hộ tham gia tổ hợp tác để liên kết nuôi heo hữu cơ với doanh nghiệp. Ông Dương Kim Huy - Tổ trưởng tổ hợp tác - cho biết, sau khi tham quan thực tế, nhiều hộ đã thay đổi tư duy, chuyển sang phương thức chăn nuôi hữu cơ để cung cấp cho thị trường sản phẩm an toàn và bảo vệ môi trường. Trong mô hình liên kết này, doanh nghiệp cung cấp con giống, thức ăn, chuyển giao kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm.

Ông Trần Xuân Hoàng - Chủ tịch UBND xã Thạch Lạc - cho hay, việc liên kết với doanh nghiệp giúp nông dân kiểm soát tốt dịch bệnh, bảo đảm vệ sinh môi trường, ổn định về đầu ra, giá cả. UBND xã đang khuyến khích người dân chuyển đổi sang chăn nuôi theo hướng này.

Mô hình liên kết chăn nuôi heo theo hướng hữu cơ cũng đang dần phổ biến ở tỉnh Nghệ An. Ông Trần Khắc Thịnh - Giám đốc Hợp tác xã Minh Lợi, xã Đông Thành - cho hay, Minh Lợi liên kết với gần 30 hộ dân, dùng thảo dược trộn vào thức ăn thay cho chất kháng sinh và chất tăng trọng.

Thức ăn được phối trộn từ các nguyên liệu tự nhiên như ngô, gạo, đậu tương, cá, trùn quế… cùng một số thành phần khác, sau đó ủ lên men trong 3 ngày mới cho heo ăn. Nguồn thức ăn này giúp heo tiêu hóa tốt, tăng sức đề kháng, giảm tỉ lệ mắc bệnh và chi phí thuốc thú y, đồng thời hạn chế tác động xấu đến môi trường. Những năm gần đây, trong khi heo của nhiều hộ xung quanh bị thiệt hại do dịch tả heo châu Phi thì các trang trại của hợp tác xã vẫn an toàn.

Theo ông Trần Khắc Thịnh, khi nuôi theo phương thức này, chi phí thức ăn thấp hơn so với cám công nghiệp nhưng thời gian nuôi dài hơn (7-8 tháng mới xuất chuồng). Đổi lại, thịt heo an toàn, chất lượng cao nên giá bán cao hơn, được thị trường ưa chuộng do hợp với xu hướng tiêu dùng. Người tiêu dùng bây giờ rất chú trọng đến an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và bảo vệ môi trường, sẵn sàng chấp nhận giá cao để mua được thịt heo nuôi bằng phương pháp hữu cơ.

Năm 2025, ngành chăn nuôi tỉnh Nghệ An chịu thiệt hại nặng sau nhiều đợt thiên tai liên tiếp. Ông Đặng Văn Minh - Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Nghệ An - cho biết, dù có lợi thế về đất đai và khả năng chủ động nguồn thức ăn, ngành chăn nuôi vẫn gặp nhiều thách thức do thời tiết cực đoan và thị trường phụ thuộc vào thương lái.

Để phát triển bền vững, cần chuyển chăn nuôi từ nhỏ lẻ sang chuyên nghiệp, chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu thông qua việc áp dụng công nghệ, kiểm soát dịch bệnh, chăn nuôi hữu cơ. Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An đang kêu gọi các doanh nghiệp lớn liên kết với nông dân, hình thành chuỗi sản xuất và tiêu thụ ổn định, giảm rủi ro và nâng cao thu nhập cho người chăn nuôi.

Phan Ngọc