PNO - Chúng ta vẫn dạy trẻ em không đi theo, không nhận quà từ người lạ, không mở cửa cho người lạ. Đó là những kỹ năng căn bản để trẻ an toàn trong đời sống. Nhưng hôm nay, “người lạ” không chỉ đứng ngoài cánh cổng.
Họ có thể xuất hiện trong điện thoại dưới hình dạng một người bạn, một giọng nói thân thuộc, một đoạn video tưởng như thật, hay một đường link được gửi từ tài khoản mạng xã hội của người quen. Công nghệ AI và deepfake đang khiến ranh giới giữa thật và giả trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
Người lạ ngoài đời có thể khiến trẻ dè chừng, nhưng người lạ trên mạng thường xuất hiện trong những tình huống có vẻ rất đáng tin. Với bản tính tò mò, nhẹ dạ và nhu cầu kết nối rất lớn, trẻ em là nhóm dễ bị biến thành nạn nhân nhất.
Đáng nói là, nhiều người lớn vẫn chưa nhận ra mức độ thay đổi của môi trường sống ấy. Họ vẫn chăm chăm lo con đi đâu, chơi với ai nhưng lại khá dễ dãi trong việc cho trẻ xuất hiện trên không gian mạng. Họ vô tư đăng ảnh lớp học của con, video con đang múa hát, clip sinh hoạt vui của gia đình mà con là trung tâm…
Trong thời bùng nổ AI, những dữ liệu tưởng như vô hại ấy có thể trở thành nguyên liệu để tạo ra các sản phẩm “giả như thật” bằng công nghệ deepfake để phục vụ cho mục đích lừa đảo, bôi nhọ, bắt nạt hoặc xâm hại danh dự người khác.
Một điều cũng rất đáng lo là bên cạnh nguy cơ trở thành nạn nhân, trẻ em cũng có thể vô tình trở thành người gây tổn thương cho bạn bè mình. Khi việc áp dụng công nghệ tạo nội dung giả trở nên quá dễ dàng, khoảng cách từ tò mò công nghệ đến hành vi xâm hại người khác đôi khi chỉ là một cú nhấn màn hình.
Không gian mạng giờ đây không còn là thế giới tách rời đời sống thật. Những tổn thương bắt nguồn từ mạng xã hội hoàn toàn có thể kéo vào lớp học, gia đình và các mối quan hệ đời thường. Một bức ảnh bị phát tán, một video giả bị chia sẻ hay một lời chế giễu trên mạng có thể khiến đứa trẻ là nạn nhân bị khủng hoảng tâm lý trong thời gian dài.
Người ta nói nhiều tới “miễn dịch số”. Đây không chỉ là kỹ năng nhận diện lừa đảo hay bảo mật tài khoản mà còn bao gồm khả năng kiểm chứng thông tin, biết giới hạn khi chia sẻ dữ liệu cá nhân, hiểu hậu quả pháp lý và đạo đức của hành vi trên mạng, tôn trọng quyền riêng tư của người khác, tức là các kỹ năng để tồn tại an toàn và tử tế trong môi trường số.
Xã hội hiện đại dạy trẻ sử dụng công nghệ từ rất sớm nhưng lại chưa dạy đầy đủ cách tự bảo vệ mình khi sử dụng công nghệ. Trẻ em có thể được học lập trình, làm video, sử dụng AI nhưng kỹ năng nhận diện lừa đảo, bảo vệ dữ liệu cá nhân hay ứng xử có trách nhiệm trên không gian mạng vẫn còn khá mờ nhạt. Trong khi đó, chỉ một phút tò mò, một cú nhấn chia sẻ theo trào lưu (trend) cũng có thể để lại hậu quả rất lâu dài.
Chúng ta đang tăng cường phổ cập bơi để tránh đuối nước. Có lẽ cũng cần xem “miễn dịch số” là một kỹ năng sinh tồn mới. Khi AI ngày càng thông minh hơn, con người vừa cần có năng lực sử dụng công nghệ, vừa cần có khả năng tự bảo vệ mình và giữ được giới hạn đạo đức trong thế giới số.
“Miễn dịch số” cho trẻ cần được xem là dạng kỹ năng sống bắt buộc của trẻ để chúng có thể tự bảo vệ mình trên không gian mạng vốn chứa quá nhiều rủi ro.
Minh Quang
| Chia sẻ bài viết: |
Trước những ý kiến nghi vấn về tình trạng của em bé, anh T.T (người đăng tải bài viết) cho biết cha cháu bé đã liên hệ, làm rõ thông tin.
Dù đối mặt với thách thức về giá nguyên vật liệu, dự án Vành đai 3 qua Hóc Môn, Củ Chi, Bình Chánh cũ vẫn đang đẩy nhanh tiến độ.
Ngày 21/1 Thanh tra TP Huế cho biết, vừa công bố 17 dự án vốn ngoài ngân sách và nhóm dự án đầu tư công được đưa vào diện thanh tra.
Luật sư bào chữa cho bà Nguyễn Thị Kim Tiến đã trình bày các tình tiết giảm nhẹ, nhấn mạnh việc bị cáo đã nộp khắc phục tổng cộng 24,5 tỉ đồng.
Chính phủ ban hành Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và CNTT.
Chống khai thác thủy sản IUU, tỉnh An Giang hỗ chi phí thay thế thiết bị giám sát hành trình tàu cá nhưng tối đa không quá 11 triệu đồng/tàu.
Trong hơn 4 tháng, các đối tượng đã tham gia “làm sạch” hơn 50 tỉ đồng khoản tiền thu lợi bất hợp pháp từ hoạt động cờ bạc cho casino ở Campuchia.
Lực lượng quản lý thị trường TPHCM tăng cường kiểm tra ngoài giờ, tập trung xử lý hàng giả tại các điểm nóng như chợ Bến Thành, Sài Gòn Square.
Công an TPHCM cảnh báo các đường dây lừa đảo trực tuyến đang hoạt động tinh vi, có tổ chức để chiếm đoạt tài sản.
Phương án tuyến đã được điều chỉnh theo góp ý của Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam với hầm dìm dưới biển được kéo dài từ 2,1km lên 3km.
Một nhóm người nước ngoài thuê khách sạn với giá 315 triệu đồng/tháng để làm nơi ở và lắp đặt hệ thống máy móc, nghi hoạt động lừa đảo.
80 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại Lào quy tập trong mùa khô 2025 - 2026 đã được đón trở về đất mẹ.
Công an TPHCM đã làm việc với 2 người đi xe máy xô xát, đánh nhau trên đường Phạm Hùng.
Tại phiên sơ thẩm, bà Nguyễn Thị Kim Tiến đã phản biện về cách xác định thiệt hại 733 tỉ đồng.
Chính quyền địa phương xã Ea Ktur đã ra văn bản yêu cầu chấm dứt tình trạng buôn bán hàng rong, hàng ăn tự phát quanh các đám tang.
Đà Nẵng xử lý tình trạng săn bắt, nuôi nhốt, mua bán trái phép động vật hoang dã, chim di cư, khai thác thủy sản và hoạt động phóng sinh sai cách...
Nguyễn Chánh Tú, người mặc áo xe ôm công nghệ hãng Grab chặn đường đánh người trên đường Kha Vạn Cân đã bị cảnh sát mời làm việc.
Dọc các bờ sông, bờ suối, ngay cả ven các công trình đang xây dựng ở trung tâm xã Tây Giang (Đà Nẵng), rất đông người dân ngang nhiên khai thác vàng.
