Đồng thuận cao với Luật Đô thị đặc biệt, người dân kỳ vọng TPHCM tăng tốc phát triển

Hướng tới mô hình quản trị đô thị hiện đại

Đảng bộ, chính quyền TPHCM nhận thức rõ, việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt là nhiệm vụ rất quan trọng, mang ý nghĩa lịch sử, nhằm cụ thể hóa các kết luận, chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước về định hướng phát triển TPHCM trong giai đoạn mới. Đây không chỉ là việc tạo ra một khung pháp lý đặc biệt, vượt trội để TPHCM phát triển mà còn là quá trình tiên phong kiến tạo mô hình quản trị đô thị hiện đại, góp phần hoàn thiện thể chế chung của cả nước.

Là đô thị đặc biệt, trung tâm kinh tế, văn hóa, khoa học, công nghệ lớn nhất cả nước, TPHCM nhiều năm qua luôn giữ vai trò đầu tàu phát triển. Năm 2025, GRDP của TPHCM đóng góp hơn 23% GDP cả nước và hơn 30% tổng thu ngân sách quốc gia. Những tháng đầu năm 2026, kinh tế thành phố tiếp tục tăng trưởng tích cực với mức tăng ước đạt 8,27% so với cùng kỳ năm trước.

Thời gian qua, chính quyền TPHCM đã triển khai nhiều cơ chế, chính sách đặc thù theo các nghị quyết của Quốc hội như Nghị quyết 98, 260, 188 và 222, qua đó tạo tiền đề khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của thành phố. Tuy nhiên, các cơ chế thí điểm này vẫn còn giới hạn về thời gian, thiếu tính đồng bộ và chưa hình thành được một khung thể chế ổn định, lâu dài. Vì vậy, yêu cầu đặt ra hiện nay là phải chuyển từ cơ chế thí điểm sang xây dựng một khung pháp lý đặc biệt, vượt trội và bền vững hơn để TPHCM có thể bứt phá mạnh mẽ.

Trong quá trình xây dựng dự thảo Luật Đô thị đặc biệt, Bộ Tư pháp đã đồng hành cùng TPHCM ngay từ những ngày đầu. Để hoàn thiện dự thảo, các chuyên gia, sở, ngành, tổ biên tập của Sở Tư pháp và Bộ Tư pháp đã làm việc liên tục để rà soát, thảo luận và thiết kế các điều khoản.

Ban soạn thảo cũng nghiên cứu kinh nghiệm từ Luật Thủ đô cùng các cơ chế đặc thù đang áp dụng để xây dựng dự luật phù hợp thực tiễn phát triển của TPHCM. Đến nay, dự thảo luật đã nhận được sự đồng thuận cao từ các chuyên gia, nhà khoa học.

Dù vẫn còn những nội dung cần tiếp tục hoàn thiện, song các góp ý, phản biện và hiến kế đã giúp ban soạn thảo nhận diện rõ hơn những vấn đề cần điều chỉnh trong các bước tiếp theo, nhằm hướng tới một mô hình quản trị đô thị hiện đại, tạo “đột phá của đột phá” cho TPHCM trong giai đoạn phát triển mới.

Ông NGUYỄN MẠNH CƯỜNG - Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó chủ tịch UBND TPHCM

Đề xuất giao gần 300 thẩm quyền cho TPHCM

Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt dành cho TPHCM có 9 chương, bao gồm các nội dung về tổ chức chính quyền, quy hoạch và phát triển đô thị, phát triển kinh tế, xã hội, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, nguồn lực phát triển, liên kết vùng, giám sát và trách nhiệm giải trình. Đây là dự thảo luật mang tính phân quyền rất cao, với tinh thần “phân quyền triệt để, tối đa” trên hầu hết lĩnh vực, chỉ có 4 lĩnh vực không thực hiện phân quyền.

Theo đề xuất của dự thảo luật, một số thẩm quyền của Quốc hội sẽ được giao cho HĐND TPHCM, một số thẩm quyền của Chính phủ sẽ giao cho UBND TPHCM, đồng thời một số thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ giao cho Chủ tịch UBND TPHCM. Tổ biên tập dự luật đề xuất gần 300 thẩm quyền, trong đó giao HĐND thành phố hơn 140 thẩm quyền, UBND thành phố hơn 130 thẩm quyền và Chủ tịch UBND thành phố hơn 20 thẩm quyền.

Về mối băn khoăn rằng đây là luật chung cho các đô thị đặc biệt hay luật riêng cho TPHCM, tổ biên tập cho rằng, đã có đủ cơ sở xác định đây là Luật Đô thị đặc biệt dành cho TPHCM.

Dự thảo được xây dựng trên cơ sở thực tiễn đặc thù của TPHCM, tổng kết Nghị quyết 31 của Bộ Chính trị cùng các cơ chế đặc thù đã triển khai thời gian qua. Theo kế hoạch, đầu tháng 6/2026, hồ sơ dự luật sẽ hoàn thiện và trước ngày 15/6, Bộ Tư pháp sẽ thẩm định để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội xem xét trong kỳ họp gần nhất.

Bà NGUYỄN THỊ HỒNG HẠNH - Giám đốc Sở Tư pháp TPHCM

6 nhóm vấn đề trọng tâm của dự luật

Xây dựng Luật Đô thị đặc biệt cho TPHCM là nhiệm vụ “vừa gấp, vừa khó, vừa áp lực” bởi thời gian chuẩn bị ngắn nhưng yêu cầu đặt ra rất lớn. Theo định hướng của cấp trung ương, luật cần bám sát tinh thần “cả nước vì TPHCM, TPHCM vì cả nước”, đồng thời xác định rõ phạm vi điều chỉnh riêng cho đô thị đặc biệt này.

Cấp trung ương đã định hướng 6 nhóm vấn đề trọng tâm cho dự luật, gồm đột phá về thể chế quản trị và phân quyền; cụ thể hóa các nghị quyết chiến lược; đổi mới quy hoạch; huy động nguồn lực phát triển hạ tầng; tăng cường liên kết vùng; xử lý các điểm nghẽn về giao thông, ngập úng và ô nhiễm môi trường.

Trong đó, trọng tâm lớn nhất là phân quyền và trao quyền thực chất cho TPHCM. Chính quyền thành phố cần được chủ động hơn trong quản lý, điều hành, đặc biệt là quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật để xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Tuy nhiên, việc phân quyền phải đi kèm với cơ chế hậu kiểm, giám sát và trách nhiệm giải trình chặt chẽ.

Về quy hoạch, TPHCM cần tiếp cận theo mô hình quy hoạch tổng thể với tầm nhìn dài hạn 100 năm, đồng thời mở rộng không gian phát triển thông qua liên kết vùng để tạo dư địa cho một siêu đô thị. Luật cũng cần bổ sung các cơ chế đặc thù về tài chính, huy động nguồn lực, thử nghiệm chính sách (sandbox) và nghiên cứu mô hình hội đồng vùng nhằm điều phối hiệu quả các dự án liên kết vùng.

Bên cạnh khung phân quyền chung, luật cần có các nhiệm vụ, cơ chế cụ thể, triển khai được ngay để tạo chuyển biến nhanh, thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội của TPHCM trong giai đoạn mới.

Ông NGUYỄN THANH TÚ - Thứ trưởng Bộ Tư pháp

Chủ động về biên chế công chức từng phường, xã

Để các phường, xã trong siêu đô thị phát triển đột phá, Luật Đô thị đặc biệt cần thiết kế các cơ chế phân quyền thực chất, tạo sự chủ động cho chính quyền cơ sở và luật hóa những mô hình quản trị mới phù hợp với thực tiễn phát triển.

Chính quyền TPHCM cần được trao quyền chủ động quy định tổ chức bộ máy và biên chế đối với cấp phường, xã trên cơ sở khung chung của cấp trung ương. Hiện nay, trung ương quy định số lượng cơ quan chuyên môn cấp phòng tại phường, xã từ 4-7 phòng.

Trên cơ sở đó, TPHCM có thể căn cứ đặc thù từng địa bàn để quyết định số lượng phù hợp thay vì áp dụng cứng cho mọi địa phương. Tương tự, cấp trung ương chỉ cần quy định mức bình quân biên chế công chức cao hơn so với các địa phương khác, còn chính quyền TPHCM được chủ động phân bổ nhân sự phù hợp với quy mô dân số và yêu cầu quản lý của từng phường, xã.

Việc giao quyền phải đi đôi với phân cấp triệt để và xác định rõ trách nhiệm theo phương châm “địa phương biết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Đồng thời, cần mở rộng phân quyền trong các lĩnh vực như đầu tư công, hạ tầng kỹ thuật, quản lý ngân sách, quy hoạch đô thị, bảo vệ môi trường, thu hút đầu tư, phát triển kinh tế, quản lý dân cư và cung cấp dịch vụ công.

Bên cạnh đó, cần bổ sung quy định về thành lập các đơn vị hành chính, kinh tế đặc biệt trong Luật Đô thị đặc biệt, giống như Luật Thủ đô. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để TPHCM hình thành các khu vực đô thị chức năng, trung tâm tài chính, kinh tế mới.

Ông MAI HỮU QUYẾT - Bí thư Đảng ủy phường Thủ Đức