Mỹ và Iran giao tranh tại eo biển Hormuz

Một biểu ngữ khổng lồ mô tả eo biển Hormuz được trưng bày tại quảng trường Vali-e Asr. Ảnh: AA

Iran tuyên bố ông Trump “bị dồn vào đường cùng”

Tổ chức Tình báo thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố Tổng thống Mỹ Donald Trump đang phải đối mặt với lựa chọn giữa một “chiến dịch bất khả thi” hoặc một “thỏa thuận tồi tệ” với Tehran.

Theo IRGC, hàng loạt yếu tố – từ tối hậu thư của Iran cũng như sự thay đổi lập trường của các cường quốc - cho thấy “phạm vi ra quyết định của Mỹ đã bị thu hẹp”.

Cùng thời điểm, dữ liệu theo dõi chuyến bay cho thấy hoạt động quân sự của Mỹ tại Trung Đông tăng mạnh. Nhiều máy bay vận tải chiến lược như C-17 và C-5M, cùng các máy bay tiếp nhiên liệu và trinh sát, đã được triển khai từ châu Âu và Mỹ tới khu vực, làm dấy lên lo ngại về khả năng mở rộng chiến dịch quân sự.

Giao tranh bùng phát trở lại tại eo biển Hormuz

Ngày 4/5, Mỹ và Iran đồng loạt tiến hành các cuộc tấn công mới tại eo biển Hormuz – nơi được coi là huyết mạch vận chuyển năng lượng toàn cầu. Các diễn biến này làm lung lay thỏa thuận ngừng bắn vốn đã mong manh trước đó.

Các đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái diễn ra sau khi ông Trump phát động chiến dịch “Dự án Tự do” nhằm mở lại tuyến vận tải qua eo biển. Tuy nhiên, chiến dịch này chưa mang lại hiệu quả rõ rệt và thậm chí còn làm gia tăng phản ứng từ phía Iran.

Trong ngày, nhiều tàu thương mại báo cáo các vụ nổ và hỏa hoạn. Mỹ tuyên bố đã phá hủy 6 tàu quân sự nhỏ của Iran, trong khi Tehran phủ nhận. Một số tàu hàng và tàu chở dầu bị tấn công hoặc gặp sự cố chưa rõ nguyên nhân.

Tình hình trở nên nghiêm trọng hơn khi một cảng dầu tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) bốc cháy sau cuộc tấn công bằng tên lửa của Iran. Cảng Fujairah – một trung tâm xuất khẩu dầu quan trọng nằm ngoài eo biển Hormuz – bị ảnh hưởng, đe dọa các tuyến cung ứng năng lượng thay thế.

UAE lên án đây là hành động leo thang nguy hiểm và tuyên bố có quyền đáp trả.

Iran cho biết các cuộc tấn công nhằm vào UAE là để đáp trả sự hiện diện quân sự của Mỹ tại đây.

Eo biển Hormuz tê liệt, đàm phán bế tắc, kinh tế toàn cầu bị đe dọa

Quân đội Mỹ khẳng định đã hộ tống thành công tàu thương mại qua eo biển với sự bảo vệ của hải quân. Tuy nhiên, Iran bác bỏ và tuyên bố khu vực nằm trong sự kiểm soát của họ.

Tư lệnh lực lượng Mỹ tại khu vực, Đô đốc Brad Cooper, cảnh báo Iran tránh xa các tài sản quân sự Mỹ. Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi nhấn mạnh không có giải pháp quân sự cho cuộc khủng hoảng và kêu gọi nối lại đàm phán.

Những tuyên bố trái ngược từ hai phía khiến tình hình thực địa trở nên khó xác minh, đồng thời làm gia tăng nguy cơ tính toán sai lầm quân sự.

Kể từ khi xung đột bùng phát vào cuối tháng 2, eo biển Hormuz gần như bị tê liệt. Hàng trăm tàu bị mắc kẹt, chi phí bảo hiểm vận tải tăng vọt, và giá dầu đã tăng hơn 5% do lo ngại gián đoạn nguồn cung.

Từ giữa tháng 4, Mỹ áp đặt phong tỏa hải quân đối với hoạt động vận tải của Iran, trong khi Tehran tuyên bố kiểm soát tuyến đường và yêu cầu tàu thuyền phải phối hợp với lực lượng của họ.

Dù một lệnh ngừng bắn tạm thời từng được thiết lập với sự trung gian của Pakistan và các cuộc đàm phán trực tiếp đã diễn ra, hai bên vẫn chưa đạt được thỏa thuận lâu dài. Một đề xuất 14 điểm từ phía Iran, bao gồm việc trì hoãn vấn đề hạt nhân hiện vẫn đang được Washington xem xét.

Trong bối cảnh đó, các tuyên bố cứng rắn từ IRGC và việc Mỹ tăng cường hiện diện quân sự cho thấy nguy cơ xung đột kéo dài, thậm chí leo thang thành một cuộc đối đầu lớn hơn trong khu vực.

Trọng Trí (theo NY Post, Turkiyetoday)