Liên hiệp quốc cảnh báo: Bạo lực trực tuyến nhằm vào phụ nữ ngày càng tinh vi, AI làm gia tăng rủi ro

Ngày càng nhiều phụ nữ cho biết họ là nạn nhân của deepfake - Ảnh: PA

Báo cáo chỉ ra rằng sự kết hợp giữa AI, tính ẩn danh trên mạng và khoảng trống pháp lý đã khiến môi trường số trở nên nguy hiểm hơn đối với các nhà báo nữ, nhà hoạt động và những phụ nữ có ảnh hưởng trong xã hội. Trong khảo sát hơn 1.500 phụ nữ, 6% cho biết từng là nạn nhân của nội dung deepfake, gần 1/3 nhận được lời đề nghị tình dục không mong muốn, và khoảng 12% bị chia sẻ hình ảnh cá nhân mà không có sự đồng ý.

Theo Kalliopi Mingeirou, người đứng đầu các nỗ lực chấm dứt bạo lực đối với phụ nữ của tổ chức, AI đang khiến hành vi lạm dụng “dễ thực hiện hơn và gây tổn hại lớn hơn”, trong khi tốc độ lan truyền nội dung trên các nền tảng số càng làm tăng mức độ nguy hiểm.

Báo cáo nhấn mạnh rằng với hàng triệu phụ nữ và trẻ em gái trên toàn cầu, không gian kỹ thuật số đang trở thành nơi gắn liền với quấy rối và đe dọa. Nhiều người buộc phải lựa chọn giữa việc tiếp tục hiện diện trực tuyến và chấp nhận rủi ro, hoặc tự kiểm duyệt, thậm chí rút lui khỏi môi trường số - điều có thể gây tổn hại đến sự nghiệp và đời sống cá nhân.

“Việc phụ nữ bị đẩy ra khỏi không gian số đồng nghĩa với việc xã hội mất đi tiếng nói quan trọng,” Mingeirou cảnh báo, đồng thời nhấn mạnh vai trò thiết yếu của các nhà báo nữ và những người bảo vệ nhân quyền trong việc duy trì thông tin đa chiều và bảo vệ các quyền cơ bản.

Báo cáo cũng đặt vấn đề này trong bối cảnh rộng hơn của sự gia tăng chủ nghĩa độc đoán, suy thoái dân chủ và các mạng lưới thù ghét phụ nữ trên mạng. Những hệ thống này thường tận dụng thuật toán và công nghệ để khuếch đại nội dung độc hại, thậm chí phát triển các công cụ AI có khả năng chỉnh sửa hình ảnh phụ nữ theo hướng khiêu dâm mà không có sự đồng thuận.

Các chuyên gia nhận định rằng việc tấn công phụ nữ trên mạng không còn là hiện tượng rời rạc, mà đã trở thành một chiến lược có tổ chức nhằm làm suy yếu uy tín và bịt tiếng nói của họ trong các cuộc thảo luận công khai.

Hệ quả của tình trạng này không chỉ dừng lại ở môi trường số. Sima Bahous, Giám đốc điều hành UN Women, từng cảnh báo rằng bạo lực trực tuyến có thể lan sang đời sống thực, gây ra sợ hãi, trầm cảm, và trong những trường hợp nghiêm trọng có thể dẫn đến bạo lực thể chất.

Theo số liệu trong báo cáo, khoảng 25% nữ nhà báo và người làm truyền thông được khảo sát cho biết họ đã được chẩn đoán lo âu hoặc trầm cảm do bị tấn công trực tuyến, và gần 13% mắc rối loạn căng thẳng sau chấn thương (PTSD). Đáng chú ý, 45% cho biết họ tự kiểm duyệt trên mạng xã hội, trong khi gần 22% hạn chế nội dung trong công việc chuyên môn.

UN Women kêu gọi các công ty công nghệ khẩn trương triển khai các biện pháp bảo vệ người dùng, đồng thời xây dựng công cụ báo cáo hiệu quả hơn. Bên cạnh đó, các chính phủ cần tăng cường hành lang pháp lý, trong bối cảnh hiện nay chưa đến 40% quốc gia có luật bảo vệ phụ nữ khỏi quấy rối và theo dõi trực tuyến.

Nếu không có hành động kịp thời, tổ chức này cảnh báo thế giới có thể chứng kiến sự thụt lùi nghiêm trọng trong tiến trình bình đẳng giới. “Đây là một vòng luẩn quẩn”- Mingeirou nhấn mạnh. “Khi sức khỏe tâm thần bị ảnh hưởng, phụ nữ sẽ rút lui khỏi không gian số, và điều đó càng làm suy yếu tiếng nói của họ trong xã hội".

Thảo Nguyễn (theo Guardian)