Khủng hoảng khí hậu làm gia tăng tình trạng kháng kháng sinh trên toàn cầu

27/05/2026 - 09:45

PNO - Một nghiên cứu quốc tế mới đây cho thấy khủng hoảng khí hậu đang góp phần đẩy nhanh tình trạng kháng kháng sinh trên toàn thế giới — mối đe dọa ngày càng nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng toàn cầu.

Các nhà nghiên cứu cho biết trong một nghiên cứu rằng nhiệt độ tăng cao và sự thay đổi mô hình mưa làm tăng cường các gen kháng thuốc kháng sinh trong các mầm bệnh như vi khuẩn Salmonella. Ảnh: Janice Haney Carr/Centers for Disease/PA
Các nhà nghiên cứu cho biết trong một nghiên cứu rằng nhiệt độ tăng cao và sự thay đổi mô hình mưa làm tăng cường các gen kháng thuốc kháng sinh trong các mầm bệnh như vi khuẩn Salmonella - Ảnh: Centers for Disease/PA

Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí y khoa Lancet Planetary Health, biến đổi khí hậu có liên quan đến mức tăng khoảng 10% các gen kháng kháng sinh ở vi khuẩn Salmonella trong giai đoạn từ năm 1940 đến năm 2023. Đây được xem là nghiên cứu đầu tiên phân tích quy mô toàn cầu về mối liên hệ giữa khí hậu và khả năng kháng thuốc của vi khuẩn.

Công trình do các nhà khoa học đến từ Anh, Pháp, Úc, Thụy Sĩ và Trung Quốc thực hiện, dựa trên phân tích bộ gen của hơn 480.000 mẫu vi khuẩn Salmonella thu thập tại 139 quốc gia trong hơn 80 năm qua.

Kháng kháng sinh hiện được xem là một trong những thách thức lớn nhất đối với y tế toàn cầu. Tình trạng này xảy ra khi vi khuẩn tiến hóa để chống lại tác dụng của thuốc kháng sinh, khiến việc điều trị các bệnh nhiễm trùng trở nên khó khăn hơn. Theo ước tính, kháng kháng sinh đã cướp đi sinh mạng của hơn 1 triệu người mỗi năm trên toàn thế giới.

Các chuyên gia cho biết nguyên nhân chính dẫn đến kháng kháng sinh vẫn là việc lạm dụng và sử dụng sai thuốc kháng sinh. Tuy nhiên, nghiên cứu mới cho thấy biến đổi khí hậu đang làm vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn.

“Các bằng chứng ngày càng cho thấy biến đổi khí hậu là động lực thúc đẩy sự lan rộng của tình trạng kháng thuốc kháng sinh trên toàn cầu”, nhóm nghiên cứu nhận định.

Theo các nhà khoa học, nhiệt độ gia tăng và sự thay đổi về lượng mưa có thể ảnh hưởng đến khả năng tồn tại, đột biến và lây lan của vi khuẩn, từ đó làm gia tăng sự trao đổi các gen kháng thuốc giữa các vi sinh vật.

Kết quả nghiên cứu cho thấy mức độ kháng kháng sinh không chỉ tăng dần theo nhiệt độ mà còn biến đổi theo cách phức tạp, phụ thuộc đồng thời vào cả nhiệt độ và lượng mưa. Điều này cho thấy những thay đổi môi trường có thể thúc đẩy quá trình thích nghi của vi khuẩn với thuốc kháng sinh nhanh hơn dự kiến.

Nghiên cứu cũng ghi nhận 82% quốc gia được khảo sát có mức gia tăng các gen kháng kháng sinh ở vi khuẩn Salmonella. Các khu vực chịu ảnh hưởng mạnh nhất gồm Trung Đông, Bắc Phi, Nam Á và khu vực châu Phi cận Sahara.

Dù nghiên cứu chưa thể khẳng định biến đổi khí hậu là nguyên nhân trực tiếp gây ra sự gia tăng kháng kháng sinh, các tác giả nhấn mạnh rằng những phát hiện này cho thấy cần phải đưa yếu tố khí hậu vào chiến lược toàn cầu nhằm kiểm soát tình trạng kháng thuốc.

Nhóm nghiên cứu kêu gọi các chính phủ khẩn cấp kết hợp các chính sách giảm phát thải khí nhà kính theo Thỏa thuận Paris với việc quản lý sử dụng kháng sinh chặt chẽ hơn và tăng cường giám sát dịch bệnh theo mô hình “Một sức khỏe” (One Health).

Theo các chuyên gia, chỉ khi đồng thời kiểm soát biến đổi khí hậu và sử dụng kháng sinh có trách nhiệm, thế giới mới có thể hạn chế sự lan rộng của tình trạng kháng kháng sinh trong tương lai.

Trọng Trí (theo Guardian)

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI