Nguy cơ siêu El Nino gây áp lực lớn lên hệ thống điện mùa hè

Theo thông tin từ Bộ Công Thương, tình trạng nắng nóng diện rộng kéo dài từ đầu tháng Tư đến nay đang khiến hệ thống điện quốc gia chịu áp lực lớn chưa từng có. Năm 2026 được dự báo xuất hiện nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan, trong đó đáng chú ý nhất là khả năng hình thành siêu El Nino vào tháng Bảy tới.

Theo các mô hình dự báo khí tượng trong nước và quốc tế, hiện tượng này không chỉ làm nhiệt độ tăng cao mà còn ảnh hưởng đến lượng mưa, hạn hán và nguồn nước cho các hồ thủy điện. Điều này đồng nghĩa hệ thống điện vừa phải đáp ứng nhu cầu tiêu thụ tăng mạnh, vừa chịu áp lực từ việc suy giảm nguồn phát thủy điện.

Nhiều công trình truyền tải phục vụ cấp điện đã được sửa chữa để tăng khả năng đáp ứng phụ tải

Thực tế, nhu cầu tiêu thụ điện trong tháng Năm đã liên tục lập các mốc kỷ lục mới. Theo thống kê của Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO), đến ngày 25/5, phụ tải điện toàn quốc đạt công suất 57.120 MW, tăng 13,5% so với cùng kỳ năm trước. Sản lượng điện tiêu thụ đạt 1,171 tỉ kWh, tăng 11,8%.

Đáng chú ý, miền Bắc tiếp tục là khu vực chịu áp lực lớn nhất khi công suất phụ tải tăng tới 26,2% so với cùng kỳ năm 2025. Sản lượng điện tiêu thụ tại khu vực này đạt hơn 603 triệu kWh/ngày, phản ánh mức sử dụng điện tăng mạnh do thời tiết nắng nóng kéo dài.

Bộ Công Thương nhận định, áp lực với ngành điện năm nay không chỉ đến từ thời tiết mà còn gắn với mục tiêu tăng trưởng kinh tế mới. Năm 2026 là năm đầu tiên triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030 với mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên theo Kết luận 18-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương.

Theo quy luật thực tế tại Việt Nam, nếu kinh tế tăng trưởng trên 10%, nhu cầu phụ tải điện cũng sẽ tăng tương ứng hoặc cao hơn. Điều này tạo ra áp lực rất lớn lên hệ thống điện quốc gia, từ phát triển nguồn điện, lưới truyền tải cho đến năng lực điều độ và vận hành.

Trong khi đó, thị trường năng lượng thế giới tiếp tục biến động mạnh. Báo cáo cho biết xung đột Mỹ - Iran từ cuối tháng 2/2026 đã làm gia tăng nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng nhiên liệu, đặc biệt là khí LNG cho phát điện. Giá LNG tăng cao và việc nhập khẩu khó khăn hơn đang tác động trực tiếp đến công tác vận hành hệ thống điện trong nước.

Một trong những vấn đề đáng lo hiện nay là đỉnh phụ tải điện đang dịch chuyển mạnh sang buổi tối, đặc biệt trong khung giờ từ 20g - 23g. Đây là thời điểm hệ thống chịu áp lực lớn nhất do không còn nguồn điện mặt trời hỗ trợ, trong khi nhiều hồ thủy điện nhỏ thiếu nước để phát điện.

Bên cạnh đó, các tổ máy nhiệt điện than cũng đang đối mặt nguy cơ suy giảm công suất sau thời gian dài vận hành ở cường độ cao.

Trước áp lực này, Bộ Công Thương và NSMO cho biết đang triển khai đồng loạt nhiều giải pháp để bảo đảm cung ứng điện trong mùa cao điểm năm nay.

Ở khâu lưới điện, nhiều công trình truyền tải phục vụ cấp điện cho miền Bắc đã được sửa chữa, nâng công suất và đưa vào vận hành để tăng khả năng đáp ứng phụ tải.

Đối với thủy điện, ngành điện đang áp dụng phương án tích nước linh hoạt và điều chỉnh giờ phát điện để ưu tiên cho khung giờ cao điểm buổi tối. Theo báo cáo, gần như toàn bộ các nhà máy thủy điện nhỏ tại miền Bắc đã được yêu cầu thay đổi biểu đồ phát điện nhằm hỗ trợ hệ thống trong giờ cao điểm.

Trong khi đó, các nguồn nhiệt điện than, tuabin khí, LNG và cả các tổ máy chạy dầu chi phí cao cũng được huy động tối đa để tránh nguy cơ thiếu điện khi nắng nóng kéo dài.

Đáng chú ý, ngành điện đang tính toán điều chỉnh khung giờ cao điểm mới từ 17g30 đến 22g30 trong tháng Sáu nhằm điều tiết nhu cầu sử dụng điện.

Song song đó, NSMO tiếp tục khuyến nghị người dân sử dụng điện tiết kiệm, đặc biệt hạn chế dùng đồng thời nhiều thiết bị công suất lớn trong các khung giờ từ 13g - 16g và từ 20g - 23g vào những ngày nắng nóng đỉnh điểm.

Ngọc Thùy