Thêm lá chắn cho môi trường số

Mạng xã hội cần thêm chuẩn mực ứng xử

Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành ngày 5/3/2026 kèm theo Quyết định số 423/QĐ-BVHTTDL nhằm định hướng hành vi ứng xử của tổ chức, cá nhân theo các giá trị văn hóa, đạo đức và pháp luật. Để việc triển khai thuận lợi, mới đây, Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử đã tổ chức hội nghị Phổ biến Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số tại TPHCM.

Ông Lê Quang Tự Do phát biểu tại sự kiện - Nguồn ảnh: Ban tổ chức

Trong khuôn khổ sự kiện, đại diện cơ quan quản lý Nhà nước, hiệp hội quảng cáo, doanh nghiệp cung cấp nền tảng số, doanh nghiệp quảng cáo… một lần nữa nhấn mạnh sự cần thiết của Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số hiện nay. Nếu thực hiện bài bản, bộ quy tắc này sẽ giúp gạn đục khơi trong, xây dựng môi trường số lành mạnh.

Bà Nguyễn Thị Trúc Phương - nhà sáng lập, giám đốc điều hành Nina Ecom Center - cho biết vài năm gần đây, kinh tế số và thương mại điện tử tại Việt Nam phát triển rất mạnh. Video ngắn, live stream… dần trở thành một phần của hạ tầng tăng trưởng mới cho doanh nghiệp.

“Song song với tốc độ phát triển đó là rất nhiều thách thức về văn hóa ứng xử, trách nhiệm nội dung và tính minh bạch trên môi trường số. Không ít bạn trẻ làm live stream hoặc sáng tạo nội dung phát triển rất nhanh nhưng vì thiếu kiến thức pháp luật, kỹ năng truyền thông, sự hiểu biết về trách nhiệm cộng đồng đã có những phát ngôn, hành vi hoặc nội dung gây tranh cãi, phải trả giá bằng chính uy tín thương hiệu cá nhân và sự nghiệp của mình” - bà Trúc Phương chia sẻ.

Dịp này, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch còn giới thiệu sáng kiến “Chung tay xây dựng môi trường văn hóa trên mạng”, đồng thời ra mắt Cổng thông tin điện tử và cơ sở dữ liệu về nhà sáng tạo nội dung số và quảng cáo trực tuyến Việt Nam. Động thái trên cho thấy quyết tâm lớn của cơ quan quản lý trong việc xây dựng môi trường số lành mạnh, bền vững và lan tỏa những giá trị tích cực.

Xây văn hóa số từ ý thức người dùng

Nhiều năm qua, sáng tạo nội dung số được xem như một ngành nghề phát triển rất nhanh tại Việt Nam. Báo cáo The art and science of authenticity (Nghệ thuật và khoa học của tính chân thực) dự đoán đóng góp thương mại của các nhà sáng tạo nội dung tại Việt Nam đạt 95 tỉ USD vào năm 2030, tăng 1,46 lần so với năm 2025. Việc người người, nhà nhà đổ xô kiếm tiền trên không gian mạng làm tăng tính cạnh tranh và thách thức phải duy trì sự nổi tiếng khiến nhiều người bất chấp phát ngôn, hành vi thiếu chuẩn mực.

Bà Nguyễn Thị Trúc Phương – CEO & Founder của Nina Ecom Cetner chia sẻ tại Hội nghị. Ảnh: Nhân vật cung cấp.

Nữ tiktoker có hơn 3 triệu người theo dõi ở Đắk Lắk gây nên làn sóng chỉ trích dữ dội khi nói bánh mì là món chỉ ăn khi đói khát. Một tiktoker khác ở Ninh Bình đăng tải các nội dung kỳ thị vùng miền… Nhiều nhà sáng tạo nội dung khác bị bắt vì buôn bán hàng giả, chống người thi hành công vụ, gây rối trật tự công cộng… Vì số lượng người dùng lớn và quá nhiều nội dung đăng tải theo từng phút, để kiểm soát được toàn bộ thông tin là thách thức rất lớn.

Theo ông Lê Quang Tự Do - Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử, để bộ quy tắc phát huy hiệu quả cần sự chung tay của các cá nhân đang làm việc, sáng tạo trên không gian mạng. Các nhãn hàng cần mạnh tay với những cá nhân vướng bê bối, ồn ào đời tư. Cần cân nhắc việc có nên hợp tác với các nghệ sĩ, người nổi tiếng vi phạm pháp luật, chuẩn mực đạo đức, xã hội. Chỉ khi mạnh tay từ chối mới tạo ra những bài học thích đáng, mang tính răn đe.

Hiện có hơn 30 tổ chức, doanh nghiệp và đơn vị đăng ký đồng hành cùng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong việc lan tỏa các giá trị tích cực và xây dựng môi trường số văn minh, an toàn. Đây là sự chung tay rất có ý nghĩa để từng bước đưa bộ quy tắc trên trở thành nguyên tắc nằm lòng đối với từng cá nhân tham gia môi trường số.

Diễm Mi