Cầm tay cha mẹ đi qua cạm bẫy số

Chị luôn nghĩ các trò lừa đảo chỉ xảy ra với những người nhẹ dạ, cả tin. Chuyện người ta mất tiền triệu, tiền tỉ vì bị lừa qua mạng, chị thấy sao mà ngô nghê, ngớ ngẩn. Nhưng đến khi chính mẹ chị bị lừa chị mới nhận ra những người vốn kỹ lưỡng, cẩn thận mấy cũng có thể trở thành nạn nhân.

Ảnh mang tính minh họa - Shutterstock

Mẹ chị đã khóc như một đứa trẻ khi cả nhà phát hiện bà bị lừa. Bà không bị lừa qua điện thoại mà bị lừa ngay giữa ban ngày, trong một “hội thảo tri ân khách hàng” trá hình. Ở đó, người ta gọi bà là “cô”, xúm xít hỏi han sức khỏe, khiến người phụ nữ vốn quanh quẩn trong bếp ấy cảm thấy mình được trân trọng, mình trẻ trung hiểu biết. Rồi họ bắt đầu giới thiệu những sản phẩm “thần kỳ”: sữa bột ngoại nhập, bếp từ và lò vi sóng thế hệ mới có khả năng bảo toàn dưỡng chất và cung cấp vitamin. Bị bao vây bởi những lời lẽ ngọt ngào và hiệu ứng đám đông, mẹ chị không ngần ngại chi gần 4 triệu đồng - gần như là tất cả khoản lương hưu mới lãnh.

Khi về nhà, nhìn những món đồ kém chất lượng với giá trên trời mà mình không rành cách sử dụng, đối diện sự sững sờ của con cái, mẹ chỉ cúi mặt. Chị thấy trong ánh mắt mẹ không chỉ có sự tiếc nuối mà còn là nỗi xấu hổ, bẽ bàng. Bà không dám nhìn thẳng vào ai, như thể chính mình là người có lỗi. Chị chợt hiểu, mất tiền là một nhưng mất luôn niềm tin vào sự khôn ngoan, từng trải của bản thân mới là điều đau đớn nhất.

Câu chuyện của cậu Tư càng làm chị thấm thía hơn. Cậu vốn được tiếng là người rành điện thoại, chuyện gì trên mạng cậu cũng biết. Cữ cà phê sáng, mấy ông già trong xóm hay hỏi cậu cách xài điện thoại, cách mua món này món kia. Cậu không bị lừa vì những lời dỗ dành trực tiếp mà bởi những video quảng cáo đầy hấp dẫn trên mạng.

Chúng sử dụng hình ảnh của nghệ sĩ cậu ưng, cả giọng nói cũng y chang, mô tả sản phẩm với giá ưu đãi, kèm câu “mua 2 được 2, số lượng có hạn”. Khi mọi chuyện vỡ lở, con trai cậu không giữ được bình tĩnh mà lớn tiếng: “Thời đại nào rồi mà ba còn tin mấy cái trò này?”. Cậu chỉ lặng lẽ ngồi đó, không nói lại tiếng nào. Con trai khóa thẻ, nói từ nay muốn mua gì ba cứ cầm tiền ra siêu thị. Nỗi buồn của cậu có lẽ không phải vì mất tiền mà vì cảm giác mình đã trở thành một trò cười cho mấy ông bạn cà phê - một ông già cả tin, gà mờ công nghệ, phiền phức trong mắt con cái.

Sau cú sốc của mẹ và câu chuyện của cậu Tư, chị quyết định mình không thể chỉ dừng lại ở việc an ủi. Chị ngồi xuống, mở điện thoại và cùng mẹ xem những video vạch trần chiêu trò lừa đảo tại các hội thảo. Khi phát hiện có hàng trăm, thậm chí hàng ngàn người khác, cả những người có học thức, địa vị xã hội, cũng bị lừa bởi cùng thủ đoạn, cùng kịch bản như mình, mẹ chị im lặng rất lâu, rồi khẽ khàng hỏi: “Có khi… không phải vì mẹ lú lẫn mà vì chúng nó lừa đảo chuyên nghiệp quá, phải không con?”. Chị lặng người giây lát rồi chỉ cho mẹ cách tìm kiếm thông tin, cách kiểm tra xem một trang web có đáng tin cậy hay không. 2 mẹ con đã cùng nhau học bài học vỡ lòng về cách tự bảo vệ mình trong thế giới số.

Bữa đó chị nói với mẹ: “Bây giờ, bất cứ ai rủ mẹ đi đâu hay có ưu đãi gì hay ho trên mạng, mẹ cứ gọi cho con trước, con sẽ phụ mẹ kiểm tra”. Câu dặn dò đơn giản nhưng là chiếc phao để cha mẹ biết rằng họ luôn có một nơi để bám víu, hỏi han. Chị biết, tiền bạc mất đi có thể kiếm lại nhưng sự bình yên và lòng tự trọng của người già khi đã tổn thương khó thể chữa lành.

Hoàng Mai