Iran tấn công tàu hàng ở eo biển Hormuz, Liên hiệp quốc dừng sơ tán thuyền viên

Tàu hàng nghi bị UAV Iran tấn công, Liên hiệp quốc tạm dừng sơ tán thuyền viên khỏi eo biển Hormuz

Theo 2 quan chức Mỹ được CNN và Wall Street Journal dẫn lời, vụ tấn công do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thực hiện. Tuy nhiên, Iran chưa nhận trách nhiệm và cũng chưa đưa ra bình luận về cáo buộc này.

Cơ quan Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết, tàu Ever Lovely - do Evergreen Marine Asia Pte Ltd (Singapore) vận hành - bị một vật thể chưa xác định bắn trúng mạn phải, làm hư hại khu vực cầu tàu nhưng không gây thương vong hay ô nhiễm môi trường. Giới chức đang điều tra vụ việc và khuyến cáo các tàu tăng cường cảnh giác khi đi qua khu vực.

Theo dữ liệu của LSEG, Ever Lovely rời cảng Umm Qasr (Iraq) để đến Singapore sau khi mắc kẹt hơn 100 ngày tại Vịnh Ba Tư. Sáng 25/6, con tàu dẫn đầu nhóm 4 tàu di chuyển qua eo biển Hormuz theo hành lang an toàn do IMO thiết lập dọc bờ biển Oman.

Các thủy thủ trên một tàu ở gần hiện trường cho biết họ không nhận được bất kỳ cảnh báo nào từ hải quân Iran trước khi vụ tấn công xảy ra.

Chỉ vài giờ trước đó, IRGC đăng thông báo trên kênh Telegram chính thức, cảnh báo mọi tàu thuyền không được sử dụng tuyến đường do IMO chỉ định nếu chưa phối hợp với giới chức Iran, đồng thời cho rằng việc đi theo hành lang này là "không thể chấp nhận và cực kỳ nguy hiểm".

Hãng tình báo hàng hải Windward cho biết ít nhất 5 tàu đã quay đầu trong ngày 25/6, trong khi IRGC tuyên bố đã yêu cầu 3 tàu chở dầu đổi hướng thay vì tiếp tục sử dụng hành lang phía nam.

Sau vụ việc, Tổng Thư ký IMO Arsenio Dominguez thông báo tạm dừng kế hoạch sơ tán để rà soát lại các bảo đảm an toàn cho những tàu nằm trong danh sách di chuyển khỏi khu vực nguy hiểm.

"An toàn của các thuyền viên luôn là ưu tiên hàng đầu. Kế hoạch sơ tán sẽ chỉ được nối lại khi các điều kiện an toàn cần thiết được xác nhận" - ông Dominguez nhấn mạnh.

Ông cho biết trước đó IMO đã bắt đầu triển khai kế hoạch sơ tán và đưa được một số tàu rời khu vực thành công sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận tạo điều kiện cho hơn 11.000 thuyền viên mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư được di chuyển an toàn. Theo IMO, con tàu bị tấn công không nằm trong khuôn khổ chiến dịch sơ tán của tổ chức này.

Cùng ngày, Cơ quan Quản lý Đường biển Vịnh Ba Tư của Iran tuyên bố các tàu đi ngoài tuyến hàng hải được nước này phê duyệt sẽ không được bảo đảm an toàn, đồng thời cảnh báo chủ tàu và thuyền trưởng phải tự chịu mọi rủi ro nếu không tuân thủ.

Vụ tấn công được xem là phép thử nghiêm trọng đối với thỏa thuận tạm thời kéo dài 60 ngày mà Washington và Tehran đạt được hồi tuần trước. Theo biên bản ghi nhớ gồm 14 điểm được Mỹ công bố, Iran cam kết nỗ lực bảo đảm an toàn cho tàu thương mại qua eo biển Hormuz, đổi lại Mỹ nới lỏng một số biện pháp trừng phạt, mở lại hoạt động hàng hải và cho phép Iran nối lại một số giao dịch dầu mỏ.

Tuy nhiên, thỏa thuận đã xuất hiện dấu hiệu rạn nứt khi Iran cuối tuần trước tuyên bố sẽ tiếp tục đóng eo biển Hormuz, viện dẫn các cuộc giao tranh giữa Israel và lực lượng Hezbollah tại Lebanon. Đến nay, Tehran vẫn chưa chính thức xác nhận tuyến đường thủy chiến lược này đã được mở hoàn toàn.

Trong bối cảnh Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đang công du các nước vùng Vịnh nhằm vận động ủng hộ thỏa thuận với Iran, vụ tấn công mới nhất làm dấy lên lo ngại căng thẳng sẽ tiếp tục leo thang tại eo biển Hormuz.

Dữ liệu của công ty theo dõi tàu Kpler cho thấy lưu lượng tàu qua Hormuz vừa bắt đầu phục hồi, với khoảng 70 tàu đi qua trong ngày 24/6, tăng gấp đôi so với ngày trước đó. Trước khi xảy ra vụ việc, giá dầu Mỹ cũng đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ khi xung đột bùng phát nhờ kỳ vọng hoạt động vận tải qua eo biển sẽ sớm trở lại bình thường.

Trọng Trí