Bảo vệ trẻ trước nạn mua bán chất kích thích qua mạng xã hội

Cha mẹ nên nói chuyện với con cái về tác hại của ma túy từ sớm - Nguồn ảnh minh họa: Tetra Images/Getty Images

Chợ ma túy trong lòng bàn tay

Tại Singapore, chị June Yong - chuyên gia giáo dục gia đình - duy trì thói quen thảo luận về các chủ đề nhạy cảm ngay trên bàn ăn cùng 3 đứa con từ 13-17 tuổi. Chị bắt đầu trò chuyện về ma túy khi con út mới 11 tuổi. Nỗi lo của chị June hoàn toàn có cơ sở khi báo cáo năm 2025 của Cục Cảnh sát ma túy trung ương Singapore cho thấy đối tượng lạm dụng ma túy nhỏ nhất mới 12 tuổi. Tại Hồng Kông (Trung Quốc), năm 2025 tổng số người nghiện giảm nhẹ nhưng số thanh thiếu niên dưới 21 tuổi lại tăng vọt tới 90%. Đáng chú ý là số trường hợp sử dụng etomidate - loại thuốc an thần thường được trộn vào thuốc lá điện tử - lại tăng lên.

Tại châu Âu, Đức ghi nhận số ca tử vong liên quan đến ma túy tăng gần gấp đôi trong thập niên qua, với tỉ lệ tử vong ở người dưới 30 tuổi tăng 14% trong năm 2024. Ở Anh, số người cần điều trị do lạm dụng ketamine đã gấp 8 lần từ năm 2015, để lại di chứng kinh hoàng như hỏng bàng quang vĩnh viễn hoặc suy nội tạng.

Vấn đề nguy hiểm nhất hiện nay nằm ở cách chất kích thích tiếp cận trẻ em qua mạng xã hội, đặc biệt là TikTok. Xu hướng #Pingtok đang lan truyền mạnh mẽ tại một số quốc gia, nơi thanh thiếu niên tự quay cảnh mình phê thuốc để đổi lấy lượt xem.

Sarah - một “người ảnh hưởng” 26 tuổi tại Đức từng rơi vào vòng xoáy nghiện ngập năm 15 tuổi - chia sẻ, ma túy giờ đây dễ mua đến mức hàng được giao thẳng đến phòng ngủ chỉ qua vài thao tác tìm kiếm. Nhằm qua mặt kiểm duyệt, giới trẻ và những kẻ buôn sử dụng một dạng ngôn ngữ mã hóa, biểu tượng hoặc từ lóng để thay thế tên gọi của thuốc lắc hay thuốc lá điện tử chứa ma túy.

Sự công khai này khiến việc sử dụng chất kích thích - hành vi lén lút - được “thẩm mỹ hóa” và tạo ra ảo giác rằng ma túy là một phần của lối sống hiện đại, khiến những đứa trẻ chưa đủ bản lĩnh dễ dàng sa chân. Việc chuyển đổi mua bán ma túy từ không gian kín sang không gian mạng còn khiến khả năng giám sát của cha mẹ trở nên hạn chế hơn bao giờ hết, con trẻ có thể tiếp cận với ma túy ngay tại nhà.

Hành động từ chính phủ và cộng đồng

Trước mối đe dọa với thế hệ tương lai, chính phủ các nước đã bắt đầu mạnh tay. Úc là quốc gia đầu tiên cấm mạng xã hội với trẻ dưới 16 tuổi vào cuối năm 2025. Anh Quốc đầu tư 310 triệu bảng Anh để cải thiện dịch vụ điều trị và triển khai chiến dịch cảnh báo trực diện vào độ tuổi từ 16-24. Tại Hồng Kông (Trung Quốc), chiến dịch truyền thông với sự tham gia của nghệ sĩ Quách Phú Thành gửi đi thông điệp mạnh mẽ: tuổi trẻ không phải là yếu tố giảm nhẹ hình phạt đối với tội phạm ma túy.

Song song với pháp luật, các sáng kiến cộng đồng cũng nở rộ nhằm kéo người trẻ ra khỏi cạm bẫy.
TP Barnala ở bang Punjab, Ấn Độ đang triển khai dự án “Người dẫn dắt”, tuyển chọn 200 sinh viên đến các trường học để trò chuyện với học sinh về cách từ chối thử chất kích thích từ bạn bè - vốn là nguyên nhân của hơn 83% trường hợp sa ngã.

TP Pattaya, Thái Lan chọn hướng tiếp cận qua tổ chức các giải thể thao và nghệ thuật tạo sân chơi lành mạnh. Mô hình “Friends in Focus” của Cơ quan Liên hiệp quốc về phòng, chống ma túy và tội phạm (UNODC) cũng đang nhân rộng tại nhiều nước, đào tạo kỹ năng cho thanh niên trở thành người gây ảnh hưởng tích cực trong cộng đồng.

Bên cạnh nỗ lực từ cảnh sát hay các nhà hoạch định chính sách, gia đình chính là nơi trẻ cảm thấy an toàn nhất để đặt câu hỏi và tìm kiếm sự bảo vệ. Thay vì chỉ tập trung vào điểm số, cha mẹ cần quan tâm đến gu âm nhạc, vòng tròn bạn bè và những thay đổi tâm lý dù là nhỏ nhất của con. Sự thấu hiểu và hiện diện đúng lúc của phụ huynh chính là lá chắn hiệu quả nhất, giúp mỗi đứa trẻ có đủ bản lĩnh nói không trước mọi cám dỗ.

Ngọc Hạ (theo CNA, DW, ABC, The Standard, UNODC, Pattaya Mail, Babushahi, GOV.uk)