Ai sẽ kế nhiệm sau khi lãnh tụ tối cao Iran thiệt mạng?

01/03/2026 - 09:58

PNO - Truyền thông nhà nước Iran xác nhận Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei (86 tuổi) thiệt mạng trong một cuộc không kích vào khu nhà làm việc của ông tại trung tâm thủ đô Tehran. Sự ra đi của ông Khamenei để lại một khoảng trống quyền lực khổng lồ do không có người thừa kế chính thức.

Lãnh đạo tối cao của Iran, Ayatollah Ali Khamenei (ở giữa), cầu nguyện cùng tổng thống Iran và các quan chức chính phủ khác tại Tehran năm 2014 - Ảnh: Anadolu Agency/Getty Images
Lãnh đạo tối cao của Iran, Ayatollah Ali Khamenei (ở giữa), cầu nguyện cùng tổng thống Iran và các quan chức chính phủ khác tại Tehran năm 2014 - Ảnh: Anadolu Agency/Getty Images

Hình ảnh vệ tinh cho thấy khói đen bốc lên từ khu phức hợp vốn là trung tâm đầu não của Cộng hòa Hồi giáo Iran. Cuộc tấn công do Israel thực hiện với sự hậu thuẫn của Mỹ, đánh dấu sự kết thúc 36 năm cầm quyền của vị lãnh đạo tối cao Iran Ali Khamenei.

Lên nắm quyền tối cao từ năm 1989, ông Khamenei đã củng cố quyền lực tuyệt đối thông qua Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

Dưới thời ông, Iran tập trung xây dựng mạng lưới các lực lượng ủy nhiệm như Hezbollah ở Lebanon và Hamas ở Gaza, đồng thời phát triển mạnh chương trình tên lửa đạn đạo và hạt nhân nhằm tạo thế răn đe.

Tuy nhiên, sự kiên quyết duy trì đường lối bảo thủ đã khiến nền kinh tế Iran suy kiệt dưới các lệnh trừng phạt và châm ngòi cho nhiều làn sóng biểu tình trong nước, hệ quả là những cuộc đàn áp khốc liệt khiến hàng ngàn người thiệt mạng.

Trong những năm cuối đời, di sản của ông Khamenei đứng trước thách thức nghiêm trọng. Các cuộc xung đột khu vực từ cuối năm 2023 đã làm suy yếu đáng kể mạng lưới ủy nhiệm của Tehran. Đến giữa năm 2025, các đòn tấn công từ Israel và Mỹ tiếp tục tàn phá nặng nề các cơ sở hạt nhân và hệ thống phòng không của Iran.

Sự ra đi của ông Khamenei để lại một khoảng trống quyền lực khổng lồ do không có người thừa kế chính thức.

Việc lựa chọn nhà lãnh đạo mới giờ đây thuộc về Hội đồng Chuyên gia gồm 88 giáo sĩ cấp cao. Giới chuyên gia phương Tây đã chỉ ra một số gương mặt tiềm năng có thể tiếp quản vị trí này.

Đầu tiên là ông Mojtaba Khamenei, 56 tuổi, con trai thứ hai của cố lãnh tụ. Dù có sức ảnh hưởng lớn và quan hệ mật thiết với IRGC, ông lại vấp phải rào cản do thiếu vai trò chính thức và sự phản đối truyền thống cha truyền con nối trong giới giáo sĩ.

Một nhân vật khác là Alireza Arafi, 67 tuổi, phó chủ tịch Hội đồng Chuyên gia. Ông có nền tảng giáo sĩ vững chắc nhưng lại thiếu quan hệ sâu rộng với giới an ninh. Bên cạnh đó, cánh bảo thủ có thể đặt niềm tin vào Mohammad Mehdi Mirbagheri, một giáo sĩ ngoài 60 tuổi mang tư tưởng cứng rắn chống phương Tây.

Trong khi đó, Hassan Khomeini, cháu trai của nhà sáng lập nước Cộng hòa Hồi giáo, mang lại tính chính danh lịch sử nhưng lại có ít tầm ảnh hưởng trong giới tinh hoa an ninh. Cuối cùng là Hashem Hosseini Bushehri, một giáo sĩ cấp cao am hiểu thể chế quản lý chuyển giao quyền lực nhưng lại không quá nổi bật trong nước.

Trong một động thái liên quan, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ông đã nhắm được những ứng cử viên phù hợp để lãnh đạo nước Cộng hòa Hồi giáo này nhưng từ chối tiết lộ danh tính cụ thể. Sự chuyển giao quyền lực sắp tới tại Tehran chắc chắn sẽ là một bước ngoặt định hình lại toàn bộ cục diện địa chính trị tại Trung Đông.

Linh La (theo NPR, NBC, CNN)

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI