Trẻ em nghiện điện thoại thường che giấu những tổn thương sâu kín

Đằng sau sự lệ thuộc vào thiết kế số, trẻ cũng đối mặt với những tổn thương tâm lý mà cha mẹ không hay biết - Ảnh: Kua Chie Siong

Từ sân trường, quán ăn đến không gian gia đình, thiết bị điện tử dường như hiện diện mọi lúc, mọi nơi. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc trẻ sử dụng thiết bị quá mức không chỉ đơn thuần là thói quen hay vấn đề kỷ luật, mà thường là dấu hiệu của những tổn thương tâm lý sâu xa chưa được nhận diện.

Tại Singapore, trước năm 2026, cảnh học sinh tranh thủ giờ ra chơi để lướt điện thoại không hiếm gặp. Các em vừa đi vừa nhìn màn hình, ăn uống trong im lặng, mỗi người đắm chìm trong thế giới riêng. Từ tháng 1/2026, Bộ Giáo dục Singapore đã phải áp dụng quy định nghiêm ngặt hơn, cấm học sinh sử dụng điện thoại trong suốt ngày học, kể cả giờ ra chơi, cho thấy mức độ đáng lo ngại của tình trạng này.

Ngoài cổng trường, sự phụ thuộc vào màn hình cũng hiện diện rõ trong nhiều gia đình. Không ít trẻ em dành hàng giờ mỗi ngày trước thiết bị điện tử do cha mẹ bận rộn, thiếu người chăm sóc hoặc quá tải vì mưu sinh. Những chiếc điện thoại khi ấy trở thành ''người trông trẻ bất đắc dĩ'', nhưng cũng âm thầm che lấp nhu cầu được quan tâm, kết nối và chia sẻ cảm xúc của trẻ.

Theo bác sĩ Melvyn Zhang, chuyên gia tâm thần tại Viện Quản lý Nghiện quốc gia Singapore, việc trẻ sử dụng thiết bị quá mức thường phản ánh những khó khăn sâu hơn như áp lực học tập, xung đột gia đình, lo âu hoặc trầm cảm. Trẻ tìm đến màn hình như một cách trốn chạy cảm xúc tiêu cực hoặc giải tỏa căng thẳng mà bản thân chưa đủ kỹ năng để đối diện.

Quan điểm này cũng được nhiều chuyên gia tâm lý và tổ chức xã hội đồng tình. ''Việc lạm dụng màn hình hiếm khi là vấn đề cốt lõi. Nó thường là cơ chế đối phó với những nhu cầu cảm xúc, mối quan hệ hoặc phát triển chưa được đáp ứng'' - chuyên gia tâm lý Adelyn Tan nhận định. Khi trẻ không cảm thấy an toàn về mặt cảm xúc, hoặc không biết cách điều tiết cảm xúc, màn hình trở thành lối thoát nhanh chóng và dễ tiếp cận.

Bên cạnh đó, sự nhàm chán kéo dài cũng là một yếu tố quan trọng. Trẻ nhỏ, đặc biệt là những em chưa đủ trưởng thành để tự tạo niềm vui hoặc chịu đựng cảm giác trống rỗng, dễ tìm đến thiết bị số để lấp đầy khoảng thời gian. Sự kích thích liên tục từ trò chơi và video khiến trẻ nhanh chóng lệ thuộc, kéo theo thời gian sử dụng ngày càng dài.

Các nghiên cứu tại Singapore cho thấy gần một nửa thanh thiếu niên từ 15-21 tuổi có dấu hiệu sử dụng điện thoại thông minh một cách có vấn đề, liên quan trực tiếp đến sức khỏe tinh thần kém hơn. Những biểu hiện phổ biến bao gồm lo âu, cáu gắt khi không có điện thoại, đau cổ tay - cổ - vai gáy, giảm khả năng tập trung trong học tập và sinh hoạt.

Đáng chú ý, các chuyên gia cho rằng việc cắt giảm thời gian dùng thiết bị chỉ là bước đầu. Điều quan trọng hơn là hiểu được vì sao trẻ bám víu vào màn hình. Đằng sau đó có thể là cảm giác cô đơn, thiếu kết nối với cha mẹ, áp lực thành tích, nỗi sợ bị so sánh, hay những tổn thương tâm lý chưa từng được lắng nghe.

''Vấn đề không nằm ở chiếc điện thoại, mà ở những điều nó đang thay thế'' - một chuyên gia nhận định. Khi người lớn dành thời gian quan sát, trò chuyện và đồng hành cùng trẻ, việc phụ thuộc vào thiết bị hoàn toàn có thể được cải thiện. Trẻ em không cần bị tước đi màn hình một cách cực đoan, mà cần được trao lại sự quan tâm, thấu hiểu và các mối quan hệ thực sự có ý nghĩa.

Nhật Minh (theo Straitstimes)