Những chiếc bẫy tình dưới lớp vỏ yêu thương: Giữ lý trí trước những lời yêu ngọt ngào

Luật sư Lê Ngọc Luân - Giám đốc GOLD KEY Law Firm - dành cho Báo Phụ nữ TPHCM cuộc phỏng vấn ngắn xoay quanh cách nhận diện các thủ đoạn thường gặp, nâng cao cảnh giác cũng như con đường pháp lý để người bị hại đòi lại quyền và lợi ích hợp pháp.

Luật sư Lê Ngọc Luân - Ảnh do nhân vật cung cấp

Người cô đơn, đổ vỡ tình cảm dễ sập bẫy

Phóng viên: Kẻ lừa đảo thường dùng những chiêu nào để ngay cả những người giỏi, học cao, từng trải cũng bị sập bẫy, thưa luật sư?

Luật sư Lê Ngọc Luân: Trong các vụ án tôi tiếp nhận, hầu hết người bị lừa đều bị tác động tâm lý bằng những “chất xúc tác” cơ bản: tạo dựng niềm tin cá nhân mạnh mẽ về năng lực, nhất là khả năng “chữa lành” và tận dụng yếu tố tâm linh, thần quyền. Họ khiến nạn nhân tin rằng giữa 2 người tồn tại một mối liên kết rất sâu sắc, mang tính duyên số, định mệnh hoặc có ý nghĩa tinh thần lớn lao… Khi bị cảm xúc dẫn dắt, việc từ chối các đề nghị của đối phương là không thể. Người có điểm yếu tâm lý, đang gặp khủng hoảng cá nhân, đổ vỡ tình cảm, cô đơn hoặc đang tìm kiếm sự thấu hiểu thường dễ bị tác động. Sau khi niềm tin được thiết lập, bước tiếp theo, đối tượng thường nhờ hỗ trợ tài chính, góp vốn, đầu tư hoặc vay tiền, chuyển giao tài sản.

* Nạn nhân cần trình báo ở đâu, thưa luật sư?

- Theo quy định pháp luật, người cho rằng mình bị thao túng tâm lý, lừa tình để chiếm đoạt tài sản có thể làm đơn tố cáo về hành vi có dấu hiệu lừa đảo chiếm đoạt tài sản đến cơ quan điều tra, viện kiểm sát các cấp, công an xã, phường, thị trấn, đồn công an, trạm công an; tòa án các cấp; cơ quan báo chí và các cơ quan, tổ chức khác tại nơi xảy ra hành vi, thực hiện hành vi hoặc nơi người thực hiện hành vi phạm tội cư trú.

* Có dễ dàng xác định được hành vi phạm tội của người bị tố giác hay không khi nạn nhân tự nguyện tặng cho, dâng cúng tài sản, tiền bạc?

- Tùy tính chất, độ phức tạp, thời gian xảy ra và các chứng cứ, thông tin có được mới có thể đánh giá chính xác. Theo kinh nghiệm giải quyết các vụ án hình sự đối với hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, nếu người bị hại có các chứng cứ, thông tin để chứng minh việc tự nguyện tặng cho, dâng cúng xuất phát từ hành vi, thủ đoạn gian dối, giả danh, tạo dựng niềm tin về tín ngưỡng tôn giáo sai lệch… thì việc xác định hành vi lừa đảo không quá khó. Có đơn trình báo tố cáo hoặc cơ quan điều tra phát hiện thì sẽ tiến hành xác minh, có dấu hiệu tội phạm sẽ khởi tố để xử lý đối tượng lừa đảo theo quy định. Lúc đó, đối tượng có trách nhiệm hoàn trả khoản tiền, vật chất ban đầu gọi là “tự nguyện”.

Ảnh minh họa: Shutterstock

Sống lành mạnh, làm chủ cảm xúc là cách tự vệ

* Dư luận vẫn chỉ trích người bị hại: do tham lam, u mê sắc dục nên phải nhận hậu quả. Quan điểm của luật sư về điều này?

- Hành vi lừa đảo không liên quan đến tình cảm thường chỉ gây thiệt hại về tài sản, còn hành vi thao túng tâm lý, lừa tình, lừa tiền có hệ quả thường nặng nề hơn. Nó không chỉ gây ra thiệt hại đơn thuần về tài sản mà còn ảnh hưởng nhiều hơn về mặt cảm xúc, tinh thần của nạn nhân, cụ thể:

+ Mất niềm tin vào tình yêu, các mối quan hệ xã hội khác.

+ Có khả năng ảnh hưởng đến tâm lý, dẫn đến các bệnh như: trầm cảm, rối loạn lo âu…

+ Mất mát tài sản trong những trường hợp này thường nghiêm trọng hơn bởi trong một mối quan hệ tình cảm sâu đậm, nhiều người sẵn sàng cho đi rất nhiều thứ. Vì vậy, khi phát hiện đối phương chỉ lợi dụng tình cảm để chiếm đoạt tài sản, người bị hại không chỉ thiệt hại về vật chất mà còn chịu tổn thương nặng nề về tinh thần.

Những hệ quả ấy không thể đổ lỗi cho tình yêu. Khi một người đã có chủ đích lợi dụng tình cảm để lừa tiền, không thể gọi đây là mù quáng vì tình yêu. Cần nhìn nhận đây là một thủ đoạn tinh vi nhằm chiếm đoạt tài sản.

* Xin luật sư chia sẻ cách để miễn nhiễm với các thủ đoạn lừa tình, lừa tiền?

- Giải pháp căn bản để phòng ngừa các hành vi lừa tình, lừa tiền là cần xây dựng lối sống lành mạnh cả về thể chất, tinh thần và nhận thức. Một cá nhân có đời sống ổn định, có các mối quan hệ xã hội cân bằng, biết làm chủ cảm xúc sẽ ít rơi vào trạng thái phụ thuộc cảm xúc - là điểm yếu các đối tượng lừa đảo thường khai thác.

Bên cạnh đó, cần hình thành thói quen suy nghĩ độc lập và đặt ranh giới trong các mối quan hệ. Không nên kỳ vọng người khác phải đáp ứng mọi nhu cầu cảm xúc của mình, cũng không nên hy sinh quá mức vì một mối quan hệ khi xuất hiện các yêu cầu bất thường liên quan đến tiền bạc hoặc lợi ích vật chất.

Ngoài ra, việc trau dồi kiến thức xã hội, pháp luật và khả năng phản biện cũng rất quan trọng. Khi có sự hiểu biết và tỉnh táo, mỗi người sẽ dễ dàng nhận diện đâu là những quan điểm sống lành mạnh, đâu là những hệ tư tưởng lệch lạc hoặc những sự dẫn dụ mang tính thao túng.

* Cảm ơn luật sư đã chia sẻ.

Tô Diệu Hiền (thực hiện)