Thời tiết oi bức, bệnh hen suyễn dễ tái phát bất ngờ

Đột ngột bộc phát hen suyễn

Ngày cuối tuần, L. - 12 tuổi, ở TPHCM - cùng các bạn trong lớp rủ nhau chơi đá banh. Thời tiết nắng nóng khiến em cảm thấy mệt mỏi nhưng vẫn ra sân. Được khoảng 20 phút, L. bất ngờ ho húng hắng, rồi rơi vào khó thở. May mắn, chủ sân banh phát hiện, đưa em đến bệnh viện gần đó cấp cứu. Lúc này, L. tím tái, thở rít, bác sĩ chẩn đoán em bị cơn hen cấp, lập tức cho thở ô xy, dùng thuốc cắt cơn hen qua khí dung để làm giãn phế quản.

Bác sĩ Lê Thị Thu Hương thăm khám lại cho bệnh nhân tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định

Được cấp cứu kịp thời, L. thoát khỏi nguy hiểm. Bệnh nhi tiếp tục được dùng thuốc kháng viêm đường thở và theo dõi nguy cơ tái phát cơn hen cấp. Mẹ của L. cho biết: “Do con trai tôi bị suyễn khi còn nhỏ, ở nhà luôn có máy phun khí dung, bình xịt cắt cơn. Từ khi đi học lớp Một, con không tái phát hen nên không chịu mang bình xịt theo. Tôi nghĩ con đã hết bệnh, không ngờ hen quay trở lại”.

Theo tiến sĩ, bác sĩ Lê Thị Thu Hương - Trưởng khoa Nội hô hấp, Bệnh viện Nhân dân Gia Định - hen phế quản là bệnh mạn tính. Nhiều bệnh nhân sau giai đoạn điều trị có thể không còn triệu chứng suốt nhiều năm, sinh hoạt bình thường nên gia đình nghĩ đã khỏi bệnh. Tuy nhiên, tình trạng viêm đường thở vẫn có thể âm thầm tồn tại và cơn hen có thể tái phát khi gặp yếu tố kích thích.

Bác sĩ từng gặp nhiều ca nặng tại Khoa Hồi sức tích cực. Có trường hợp thai phụ bị lên cơn hen nặng, nhưng được phát hiện và chuyển tới bệnh viện quá trễ. Khi tới nơi, thai phụ đã rơi vào tình trạng chết não do ngưng tim, ngưng thở kéo dài. Ê kíp bác sĩ buộc phải mổ bắt con, còn người mẹ phải sống thực vật rất thương tâm.

“Dù hiện nay hen phế quản là bệnh có thể kiểm soát được, thuốc điều trị tốt và tiện dụng hơn nên số ca nhập viện đã giảm nhưng thỉnh thoảng bệnh viện vẫn tiếp nhận những trường hợp nặng. Có bệnh nhân phải đặt nội khí quản, thở máy” - bác sĩ Thu Hương chia sẻ và cho biết bệnh nhân đang được kiểm soát bệnh tốt, thường hay bỏ thuốc, chỉ khi lên cơn hen mới sử dụng bình xịt định liều, hoặc dùng lại toa thuốc cũ.

Điều này dễ gây hậu quả nghiêm trọng. Bởi nếu cứ đợi lên cơn hen mới xịt cắt cơn thì vài tháng đầu người bệnh mới lên cơn hen 1 lần. Sau đó, hen xuất hiện ngày càng nhiều. Thậm chí, mỗi ngày đều bị hen suyễn, tăng sự lờn thuốc. Một khi cơn hen dày đặc, nguy cơ tử vong rất cao.

Đến nay, thế giới vẫn ghi nhận nhiều ca tử vong do hen. Trong đó, có cả những bệnh nhân thuộc nhóm hen nhẹ, quanh năm ít triệu chứng. Phần lớn lại là người trẻ. Bởi bệnh nhân thường điều trị một thời gian thấy khỏe thì tự ý bỏ thuốc. Chính vì vậy, bệnh nhân phải cẩn trọng, không thể thấy hết triệu chứng là cho rằng đã khỏi bệnh, bỏ thuốc.

Không tự ý dùng hoặc ngưng thuốc

Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Hoàng Phong - Trưởng khoa Hô hấp 1, Bệnh viện Nhi Đồng 2 - hen phế quản ở trẻ em là bệnh hô hấp mạn tính khá phổ biến. Nếu được phát hiện sớm, điều trị đúng và theo dõi đều đặn, trẻ hoàn toàn có thể kiểm soát bệnh tốt và sinh hoạt gần như bình thường. Ngược lại, một khi cơn hen bộc phát nặng, trẻ có thể gặp nguy hiểm.

Thời tiết tại miền Nam nắng, mưa thất thường nên trẻ mắc các bệnh về hô hấp sẽ tăng lên, đặc biệt là hen phế quản. Nguy hiểm là phần lớn người thân trong gia đình còn khá chủ quan. Từ đó dễ bỏ sót các dấu hiệu ban đầu, dẫn đến trẻ không được phát hiện và kiểm soát hen đúng cách. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập, vui chơi, mà còn khiến trẻ phải nhập viện nhiều lần vì các cơn hen cấp, lâu dài tác động đến chức năng hô hấp và chất lượng sống.

Bác sĩ Nguyễn Hoàng Phong cho biết thêm, khi trẻ bị hen có thể xuất hiện các triệu chứng như ho kéo dài, khò khè, khó thở, nặng ngực, đau tức ngực tái đi tái lại. Nhất là lúc thời tiết thay đổi, trẻ đến nơi có nhiều khói thuốc lá, bụi bặm, hít phải lông thú nuôi, hay trẻ nhiễm siêu vi. Để xác định, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa khi trẻ có biểu hiện ho, khò khè hoặc khó thở tái phát nhiều lần, nhất là khi triệu chứng xuất hiện về đêm, gần sáng, sau vận động hoặc thay đổi thời tiết.

Trong quá trình chăm sóc trẻ bị hen, phụ huynh cần tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ, cho trẻ dùng thuốc đúng chỉ định và không tự ý ngưng thuốc khi thấy triệu chứng giảm. Đồng thời, cần tái khám đúng hẹn, đặc biệt với trẻ đang điều trị dự phòng.

Theo các bác sĩ, điều quan trọng là bệnh nhân cần hạn chế tiếp xúc với yếu tố kích thích cơn hen. Gia đình nên giữ môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng, tiêm vắc xin đầy đủ, đặc biệt là vắc xin cúm và phế cầu khi có chỉ định. Bệnh nhân cần duy trì cân nặng hợp lý và được hướng dẫn cách xử trí cơn hen cấp tại nhà. Khi một người có các dấu hiệu nguy hiểm như thở nhiều, thở nhanh, rút lõm lồng ngực, tím môi, tím đầu chi, lừ đừ, ăn uống kém hoặc cơn khó thở không cải thiện sau xử trí ban đầu, cần nhanh chóng đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế.

Trong giai đoạn thời tiết nắng nóng này, bệnh nhân càng phải tuân thủ chỉ định của bác sĩ. Nếu có triệu chứng bất thường, hay triệu chứng không giảm sau khi dùng thuốc, người bệnh hãy đến cơ sở y tế gần nhất. Tuyệt đối không cố gắng chịu đựng hoặc tự ý điều trị.

Phạm An