Không chỉ trứng kiến, món ăn từ côn trùng có nguy cơ gây dị ứng cao

Vừa qua, tại một số địa phương vùng cao đã ghi nhận hiện tượng nhiều người xuất hiện các triệu chứng bất thường sau khi ăn bánh trứng kiến. Một số thực khách có biểu hiện nổi mề đay, ngứa ngáy và sưng tấy ở vùng mặt hoặc môi.

Có những cá nhân gặp phản ứng nhanh với các dấu hiệu như tức ngực, khó thở, buồn nôn và hạ huyết áp, dẫn đến việc phải tiếp nhận chăm sóc y tế tại các cơ sở chuyên khoa.

Thực tế cho thấy mức độ phản ứng của cơ thể đối với món ăn này có sự khác biệt tùy theo cơ địa mỗi người, từ những kích ứng nhẹ ngoài da đến các tình trạng cần sự can thiệp chuyên môn của bác sĩ.

Về vấn đề này, tiến sĩ, bác sĩ Trần Thiên Tài - Trưởng Đơn nguyên Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng Bệnh viện Đại học Y dược TPHCM - cho biết, không chỉ riêng trứng kiến mà món ăn từ các loại côn trùng khác như châu chấu, nhộng tằm cũng được ghi nhận có nguy cơ gây dị ứng cao hơn bình thường.

Yếu tố liên quan là do các loại thực phẩm này sở hữu hàm lượng đạm dồi dào, bao gồm các cấu trúc protein lạ đối với hệ miễn dịch con người.

Khi các protein này đi vào cơ thể, hệ miễn dịch của một số cá nhân có thể nhận diện chúng như những kháng nguyên và kích hoạt giải phóng Histamine cùng các hóa chất trung gian, dẫn đến tình trạng mẩn ngứa, phát ban, phù nề hoặc sốc phản vệ.

Trứng kiến nói riêng và các món ăn từ côn trùng nói chung có nguy cơ gây dị ứng cao vì sở hữu hàm lượng đạm dồi dào, bao gồm các cấu trúc prptein lạ đối với hệ miễn dịch con người, ảnh minh họa

Trứng kiến và nhộng tằm được phân tích có cấu trúc protein tương đồng với các loại động vật giáp xác (tôm, cua) và các loại mạt bụi nhà. Do đó, những người có tiền sử dị ứng hải sản hoặc bụi nhà thường nằm trong nhóm có khả năng xảy ra hiện tượng dị ứng chéo khi ăn trứng kiến.

Ngoài ra, các yếu tố về quy trình chế biến, phụ gia đi kèm hoặc điều kiện bảo quản cũng là những tác nhân có thể tác động đến khả năng gây kích ứng của món ăn.

Bác sĩ Trần Thiên Tài chia sẻ về việc từng tiếp nhận các ca dị ứng và sốc phản vệ liên quan đến ăn côn trùng. Điển hình là trường hợp nam bệnh nhân P.N.M. (40 tuổi, ngụ tại TPHCM) bị sưng phù môi, mắt và khó thở sau khi ăn châu chấu khoảng 10 phút. Bệnh nhân được ghi nhận sưng phù đường thở gây chèn ép và tụt huyết áp, sau đó đã được xử lý y tế kịp thời.

Một trường hợp khác là bệnh nhân nữ N.C.V. (38 tuổi, ngụ tại TPHCM) xuất hiện triệu chứng nổi mề đay, nặng ngực, đau bụng và tiêu chảy sau khi ăn món chế biến từ nhộng tằm khoảng 1 tiếng. Đây là những dấu hiệu của sốc phản vệ, tình trạng có thể gây nguy hiểm đến tính mạng nếu không được can thiệp đúng lúc.

Qua đó, bác sĩ Trần Thiên Tài khuyến cáo những người có cơ địa nhạy cảm hoặc từng có tiền sử sốc phản vệ cần thận trọng với các món ăn lạ.

Việc sử dụng thực phẩm nên đảm bảo rõ ràng về nguồn gốc, được chế biến chín và bảo quản phù hợp. Nấu chín kỹ ở nhiệt độ cao có khả năng làm biến tính một số loại protein gây dị ứng. Khi cấu trúc phân tử của protein bị thay đổi dưới tác động của nhiệt, hệ miễn dịch có thể sẽ ít nhận diện chúng là "vật thể lạ" hơn, từ đó giảm bớt mức độ kích ứng.

Ngược lại, việc ăn các loại trứng côn trùng còn tái hoặc chưa chín kỹ sẽ giữ nguyên trạng các kháng nguyên mạnh, dễ dẫn đến những phản ứng tức thì và nghiêm trọng.

Trứng kiến và các loại côn trùng vốn sinh trưởng trong môi trường tự nhiên, nơi chứa nhiều vi khuẩn, nấm mốc và ký sinh trùng. Quá trình nấu chín là phương pháp hữu hiệu để tiêu diệt các vi sinh vật gây bệnh này.

Nếu không được xử lý nhiệt đầy đủ, người ăn không chỉ đối mặt với nguy cơ dị ứng mà còn có thể bị nhiễm khuẩn tiêu hóa, gây ra các triệu chứng như đau bụng, nôn mửa và tiêu chảy, làm trầm trọng thêm tình trạng nhạy cảm của cơ thể.

Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường sau khi ăn như mẩn ngứa hay sưng phù, việc đến cơ sở y tế gần nhất là cần thiết bởi diễn tiến của các phản ứng dị ứng nặng thường khá nhanh.

Thanh Huyền