Iran khẳng định hòa giải xung đột không thể xây dựng trên những đổ vỡ lòng tin

Người dân Iran mua sắm tại một khu chợ ở Tehran, Iran, ngày 24/3/2026 - ảnh: Abedin Taherkenareh/EPA

Cánh cửa đàm phán vẫn khép chặt

Trong những diễn biến mới nhất, truyền thông nhà nước Iran khẳng định Tehran sẽ không chấp nhận đề nghị ngừng bắn từ phía Mỹ.

Hãng tin FARS dẫn nguồn tin thân cận cho biết trong ngày 25/3, dù Washington đang nỗ lực thúc đẩy các cuộc đối thoại gián tiếp nhằm chấm dứt cuộc xung đột bắt đầu từ cuối tháng 2, nhưng Iran coi việc thương thuyết với những bên vi phạm thỏa thuận là thiếu logic.

Đài truyền hình nhà nước Iran, Press TV, dẫn lời một quan chức giấu tên cho biết Iran đã bác bỏ đề xuất ngừng bắn của Mỹ do Pakistan làm trung gian, đồng thời nói thêm rằng Tehran sẽ tiếp tục giáng những đòn mạnh mẽ khắp Trung Đông.

Sự hoài nghi của Tehran không phải không có cơ sở khi lòng tin giữa 2 bên đã chạm đáy. Trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố về những cuộc đàm phán "hiệu quả" thì phía Iran lại thẳng thừng bác bỏ, gọi đó là những thông tin giả mạo nhằm xoa dịu giá cả dầu mỏ toàn cầu.

Tehran kiên quyết thực hiện các mục tiêu chiến lược của mình và khẳng định chỉ khi đó, khả năng chấm dứt xung đột mới được xem xét.

Trước đó trong ngày, 2 quan chức Pakistan giấu tên đã mô tả kế hoạch ngừng bắn của Mỹ gồm 15 điểm một cách khái quát, bao gồm việc nới lỏng trừng phạt, hợp tác hạt nhân dân sự, giảm quy mô chương trình hạt nhân của Iran, giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, giới hạn tên lửa và quyền tiếp cận cho tàu thuyền qua eo biển Hormuz.

Những "làn ranh đỏ" và bài toán lợi ích

Cuộc chiến không chỉ diễn ra trên chiến trường mà còn là cuộc đấu trí căng thẳng trên bàn cờ địa chính trị. Iran giờ đây không chỉ muốn một lệnh ngừng bắn đơn thuần mà còn hướng tới một trật tự hậu chiến mới.

Các quan điểm của Tehran đã trở nên cứng rắn hơn với những yêu cầu cụ thể về việc hoàn trả các khoản thanh toán, nhận được những cam kết chắc chắn rằng họ sẽ không bị tấn công lần nữa, đồng thời thiết lập một khung pháp lý mới cho việc di chuyển qua eo biển Hormuz.

Ở phía ngược lại, Washington vẫn kiên trì mục tiêu buộc Iran từ bỏ lượng uranium đã làm giàu và giải thể chương trình tên lửa đạn đạo.

Tuy nhiên, sự hiện diện của hàng ngàn lính thủy đánh bộ Mỹ đang tiến về Trung Đông và các cuộc không kích vẫn tiếp diễn khiến dư luận hoài nghi về thiện chí hòa bình thật sự.

Những nỗ lực ngoại giao gián tiếp thông qua Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan dường như vẫn chưa đủ để lấp đầy khoảng cách quá lớn giữa các bên.

Nỗi đau sau những con số thống kê

Đằng sau những tuyên bố chính trị đanh thép là cuộc sống bên bờ vực thẳm của hơn 90 triệu người dân Iran. Bước vào tuần thứ tư của cuộc xung đột, người dân nơi đây không chỉ đối mặt với bom đạn mà còn bị siết chặt bởi một nền kinh tế kiệt quệ. Kỳ nghỉ Tết Nowruz – thời khắc thiêng liêng nhất trong năm của người Ba Tư – đã trôi qua trong lặng lẽ và lo âu.

Tại các khu chợ truyền thống ở Tehran, sức mua giảm sút nghiêm trọng khi lạm phát thực phẩm đã vượt ngưỡng 100%. Hình ảnh những người trụ cột gia đình phải nâng lên đặt xuống từng món hàng, tính toán chi li từng đồng bạc lẻ trong cửa hàng tạp hóa đã trở nên phổ biến.

Không chỉ có vậy, tình trạng cắt đứt internet kéo dài gần 1 tháng qua đã đẩy hàng ngàn doanh nghiệp nhỏ và các cửa hàng trực tuyến vào cảnh phá sản, đồng thời cô lập người dân với thế giới bên ngoài.

Nhiều gia đình phải chọn rời bỏ nhà cửa để tìm nơi trú ẩn, dùng những đồng tiền tiết kiệm cuối cùng để duy trì sự sống trong một tương lai vô định.

Lời khẩn cầu từ cộng đồng quốc tế

Sức nóng của cuộc chiến đã lan tỏa khắp vùng Vịnh, khiến các quốc gia láng giềng đứng ngồi không yên. Tại Hội đồng Nhân quyền Liên hiệp quốc, đại diện các nước Saudi Arabia, Qatar và Kuwait đã đồng loạt lên án các cuộc tấn công của Iran vi phạm chủ quyền và đe dọa an ninh khu vực.

Họ nhấn mạnh rằng việc nhắm mục tiêu vào các nhà máy điện, nhà máy khử mặn hay phong tỏa eo biển Hormuz không chỉ ảnh hưởng đến kinh tế mà còn là sự xâm phạm nghiêm trọng các quyền cơ bản của con người.

Giám đốc nhân quyền Liên hiệp quốc - ông Volker Turk - đưa ra cảnh báo đanh thép về một "thảm họa không thể cứu vãn" nếu xung đột không được ngăn chặn kịp thời. Ông khẩn thiết kêu gọi các bên có tầm ảnh hưởng dùng mọi quyền hạn để chấm dứt bạo lực.

Linh La (theo Al Jazeera, CNBC)