Hàng trăm tàu dầu tắc nghẽn do cuộc chiến Trung Đông, nguy cơ giá dầu leo thang toàn cầu

Giá dầu thế giới dự kiến sẽ tăng trong phiên giao dịch đầu tuần vào ngày 2/3, do xung đột Iran làm gián đoạn hoạt động vận chuyển hàng hóa tại eo biển Hormuz - Ảnh: Shutterstock

Tình hình tại eo biển Hormuz - "yết hầu" năng lượng của thế giới - đang trở nên cực kỳ căng thẳng sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhắm vào Iran.

Theo dữ liệu từ MarineTraffic, ít nhất 150 tàu chở dầu thô và khí đốt hóa lỏng (LNG) đang phải buông neo chờ đợi ngoài khơi vùng Vịnh, trong khi hàng chục con tàu khác kẹt lại ở phía bên kia eo biển.

Các tàu này tập trung chủ yếu ngoài khơi bờ biển của những nhà sản xuất dầu lớn như Iraq, Saudi Arabia và gã khổng lồ khí đốt Qatar.

Sự mất an toàn đã buộc các tập đoàn vận tải biển hàng đầu phải đưa ra quyết định khẩn cấp. Tập đoàn Hapag-Lloyd của Đức đã thông báo đình chỉ mọi hoạt động di chuyển qua eo biển này cho đến khi có thông báo mới.

Tương tự, hãng tàu CMA CGM cũng yêu cầu tất cả các tàu đang ở trong hoặc hướng về vùng Vịnh tìm nơi trú ẩn ngay lập tức. Tính đến cuối tháng Hai, ước tính có hơn 100 tàu container và 450 tàu chở dầu khí đang bị kẹt lại trong khu vực đầy biến động này.

Không chỉ dừng lại ở các cảnh báo, những vụ tấn công thực tế đã xảy ra liên tiếp. Cảng thương mại Duqm của Oman và cảng Jebel Ali của Dubai đã bị máy bay không người lái tấn công, gây ra hỏa hoạn và làm gián đoạn hoạt động cảng biển.

Đặc biệt, tàu chở dầu Skylight mang cờ Palau đã bị tấn công khi đang cách bờ biển Oman khoảng 5 hải lý, khiến 4 trong số 20 thành viên thủy thủ đoàn bị thương. Những diễn biến này đánh dấu một bước leo thang đáng lo ngại khi các mục tiêu dân sự và hạ tầng cảng biển quan trọng liên tục bị nhắm tới.

Mặc dù Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) cho biết chưa có thông báo chính thức về việc đóng cửa eo biển, nhưng các bản tin vô tuyến không chính thức từ phía Iran khẳng định không con tàu nào được phép đi qua.

Với chiều rộng chỉ khoảng 33km tại điểm hẹp nhất, Hormuz là con đường duy nhất để vận chuyển "vàng đen" từ vùng Vịnh ra thế giới. Năm 2025, khoảng 13 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương 31% tổng lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu, đã đi qua lối đi nhỏ hẹp này.

Châu Á hiện là khu vực lo ngại nhất khi nhập khẩu tới 2/3 lượng dầu thô từ vùng Vịnh. Trong đó, Trung Quốc phụ thuộc 50% và Nhật Bản lên tới 90% nguồn cung từ đây.

Trước tình hình này, Chính phủ Nhật Bản cùng các công ty vận tải đã tạm dừng hoạt động quanh eo biển Hormuz dù chưa ghi nhận tác động cung ứng tức thì. Tại Ấn Độ, các nhà máy lọc dầu nhà nước bắt đầu tìm kiếm nguồn cung thay thế, trong khi Hàn Quốc sẵn sàng xả kho dự trữ dầu mỏ quốc gia nếu tình trạng gián đoạn kéo dài.

Riêng Trung Quốc đã chủ động gia tăng dự trữ chiến lược từ nhiều tháng qua để đối phó với các biến động khó lường.

Các chuyên gia kinh tế cảnh báo rằng nếu eo biển Hormuz bị đóng cửa kéo dài, thế giới có thể đối mặt với một cú sốc năng lượng tương tự những năm 1970. Giá dầu Brent hiện đã tăng khoảng 19% kể từ đầu năm 2026.

Trong kịch bản xấu nhất, nếu Iran thực hiện phong tỏa toàn diện hoặc tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của các quốc gia lân cận, giá dầu có thể dễ dàng vượt ngưỡng 100 USD mỗi thùng. Điều này sẽ đẩy giá xăng dầu và khí đốt lên mức cao kỷ lục, gây ra hệ lụy khôn lường cho nền kinh tế toàn cầu.

Tấn Vĩ (theo Seatrade-maritime, CNBC)