Diễn đàn "Văn minh = bất hiếu?": Đừng lý lẽ với cha mẹ

Trong gia đình tôi là con út; có thời gian lâu sống chung với mẹ trước khi mẹ lìa đời. Hành trình “cộng sinh” đương nhiên cũng lắm chuyện vui buồn, thậm chí có cả những pha dở khóc dở cười diễn ra do xung đột về cách nghĩ cách nhìn, thậm chí đôi khi chỉ là sự khác nhau về thói quen sinh hoạt. 

Mẹ tôi thuộc típ người khó tính, thích sống tĩnh lặng khép kín, không ưa các mối quan hệ giao tiếp ngoài phạm vi gia đình; đặc biệt nếu nó gây ồn ào hoặc dính tới… ăn nhậu (cụ rất ghét rượu!). Tôi thì ngược lại. Không phải ham hố chuyện ăn chơi do bản chất, mà là do… tuổi trẻ ham vui và cả nể bạn bè.

Thời bao cấp thu nhập thấp, tiền đâu dắt đi quán xá, bèn về nhà “gầy độ”. Rượu vào lời ra, đã chuyện trò to tiếng lại còn thêm đàn ca khiến mẹ mất ngủ. Chắc bực tức cộng dồn, nhiều hôm bà ra bàn nhậu… đuổi thẳng khách. Xấu hổ vì mất thể diện trước mặt bạn bè, nhiều phen tôi cự lại mẹ. Tôi cho rằng mẹ khó tính, độc đoán, không biết thương con. Giận lắm, nhưng lúc “hạ hỏa” thì lại nghĩ: ôi, người già sinh tật, nhưng dù gì cũng là mẹ mình, đành cố chịu thôi... Nghĩ vậy tự nhiên bật cười, hết giận.

Chưa bao giờ tôi nghĩ sẽ sống xa mẹ. Ảnh minh họa

Chưa bao giờ tôi nghĩ tới chuyện ra riêng - bởi trong tâm khảm từ bé đến lớn đã luôn mặc định một điều: nghĩa vụ làm con là phải sống cận kề phụng dưỡng, chăm sóc mẹ cha đến cuối đời. Không riêng tôi, có vẻ như mẹ cũng ngầm hiểu “bé cậy cha già cậy con” là lẽ đương nhiên; có xung đột, bất đồng gì rồi cũng phải dàn xếp cho ổn để tiếp tục cuộc sống chung. Cái tâm lý mặc định mang tính truyền thống thuộc nhiều thế hệ ấy có cái lợi là không đẩy người ta tới cách giải quyết cực đoan, mà luôn cố gắng nỗ lực xử trí theo hướng hóa giải những bất đồng…

Giờ tới chuyện (đối thoại hoặc không đối thoại) để hóa giải bất đồng, theo tôi, để biến chuyện to thành bé chuyện bé thành không - không phải là lý lẽ, mà chính là tình yêu thương. Cái tình máu mủ ruột rà giữa cha mẹ và con cái - nếu biết vận dụng đúng cách - sẽ bắc chiếc cầu để những thành viên không cùng thế hệ trong gia đình dễ thông cảm, khoan dung, hiểu biết nhau hơn. Từ đó, có cơ may tìm được tiếng nói chung (hay chí ít cũng là một thỏa thuận chung) đối với những vấn đề gây bất đồng. 

Ngày nay, trong một xã hội trên đà phát triển với nhịp sống ngày càng tất bật, quay cuồng, có vẻ như những đứa con cũng không đủ nhẫn nại, mềm mỏng để “đả thông” cho những bậc mẹ cha ở tuổi đã ít nhiều lạc hậu, lẩm cẩm, và còn… cố chấp.

Nói “văn minh = bất hiếu” thì hơi quá; thế nhưng cách đối thoại nặng về lý hơn tình của những đứa con thiếu kiên nhẫn với mẹ cha, tôi tin chắc mười phần hết chín sẽ dẫn tới nguy cơ “hư chuyện”. Lý không sai; nhưng xét về tình thì con sai, bởi gây cho cha mẹ cảm giác mình bị phán xét, bị chỉ đạo; thậm chí bị… khiển trách, coi thường.

“Hiệu ứng tủi thân” (hoặc tệ hơn, chống đối) là chuyện đương nhiên. Và như vậy thì cuộc “cộng sinh” xem như đã hỏng. Muốn thử cứu vãn nó, theo tôi, chỉ còn cách hành xử như MC Quyền Linh: “xuống thang” xin lỗi để cha mẹ nguôi ngoai trước khi khéo léo dùng các giải pháp “mềm” để thuyết phục hoặc truyền đạt điều ta muốn nói. Hành xử với cha mẹ, không thể lúc nào cũng đem cái lý đúng - sai ra để nói chuyện. Lý đúng, nhưng khi ta cứ cố chứng minh rằng nó đúng mà không thèm lưu tâm tới cảm xúc của cha mẹ, tức là ta đã sai bét ra rồi… 

Y Nguyên