Loay hoay hạn chế dùng túi ni lông

Muốn có túi đựng, phải mua

Đến mua sắm tại cửa hàng Zara ở phường Sài Gòn, TPHCM, tối 1/5, khi thanh toán, chị Minh Thùy khá bất ngờ bởi phải lựa chọn giữa việc lấy túi đựng hay không. Nếu muốn lấy túi giấy để đựng hàng, chị phải trả thêm 4.000 đồng/túi.
Chị nói: “Mình chững lại vài giây là do trước giờ mặc định rằng bán hàng thì phải cung cấp túi đựng. Nhưng nghĩ kỹ thì thấy cũng hợp lý vì đây không phải túi ni lông mà là túi thân thiện môi trường, giá không phải rẻ. Nhiều nơi cũng thu tiền túi rồi”. Chị cho biết thêm, tháng trước, cửa hàng của Công ty Thời trang UNIQLO cũng tính tiền túi giấy khoảng 2.000 đồng/cái.

Tiểu thương chợ đầu mối nông sản Thủ Đức (TPHCM) vẫn chủ yếu dùng túi ni lông để đóng gói hàng hóa

Anh Gia Phong (phường An Phú, TPHCM) cho biết, gần đây, khi vào siêu thị Tops Market ở phường An Phú mua sắm, anh mới để ý thấy túi tự hủy sinh học không còn được phát miễn phí như trước mà bán giá khoảng 500 đồng. Nếu không muốn mua loại túi này, khách phải tự mang theo túi hoặc giỏ.

Bà Nguyễn Thị Bích Vân - Giám đốc truyền thông Tập đoàn Central Retail (CRC) - cho biết, CRC bắt đầu chuyển từ túi ni lông sang túi tự hủy sinh học từ đầu năm 2026 và đến tháng 4/2026, việc chuyển đổi được áp dụng trên toàn bộ hệ thống GO!, Tops Market và mini go! với mức phí khoảng 500 đồng mỗi túi. Ngoài thay thế túi ni lông tại quầy thu ngân, hệ thống cũng dùng khay sinh học thay cho khay xốp ở quầy thực phẩm tươi sống, dùng túi giấy, hộp bã mía và ly giấy kraft để đựng bánh và thực phẩm chế biến sẵn.

Ngay từ năm 2019, hệ thống MM Mega Market đã không sử dụng túi ni lông và khuyến khích khách hàng mang túi cá nhân hoặc dùng thùng các tông đựng hàng. Nếu vẫn cần túi, khách phải mua túi thân thiện môi trường, giá khoảng 2.000 đồng/cái. Sau vài năm, một số khách hàng đã quen với việc xách theo túi khi đi siêu thị.

Hệ thống siêu thị Saigon Co.op ngưng sử dụng túi ni lông, chuyển sang dùng túi tự hủy sinh học từ năm 2012. Ông Nguyễn Ngọc Thắng - Phó tổng giám đốc Saigon Co.op - cho biết, từ năm 2019, hệ thống đã ngưng kinh doanh ống hút nhựa, loại bỏ dần các sản phẩm nhựa dùng 1 lần như chén, dĩa, thay thế bằng vật liệu có nguồn gốc tự nhiên và có khả năng tự hủy.

Chợ vẫn vô tư phát không túi ni lông

Dạo một số chợ ở TPHCM như Thanh Đa (phường Bình Quới), Bà Chiểu (phường Gia Định), Tăng Nhơn Phú (phường Tăng Nhơn Phú), chúng tôi ghi nhận, hầu hết tiểu thương vẫn dùng túi ni lông để gói đồ cho khách. Ở các sạp bán thực phẩm, mỗi món hàng thường được cho vào một túi ni lông riêng, thậm chí bọc nhiều lớp để tránh rò rỉ.

Chị N.A. - tiểu thương chợ Tăng Nhơn Phú - cho rằng, rất khó thay thế túi ni lông trong điều kiện hiện tại. Mỗi ngày, chị sử dụng khoảng 150 túi loại có màu (xanh, đỏ, vàng), giá mua 33.000-40.000 đồng/kg. Riêng túi ni lông màu trắng có giá khoảng 50.000 đồng/kg. “Khách mua ít hay nhiều gì cũng phải có túi. Nếu tính tiền túi thì khó bán, còn dùng túi giấy hay túi khác thì chi phí cao, lại không tiện bằng túi ni lông. Khách xài bịch ni lông thoải mái quen rồi, mình cũng phải chiều lòng khách” - chị giải thích.

Tiểu thương chợ Bà Chiểu (TPHCM) vẫn quen dùng hộp nhựa, túi ni lông đựng đồ cho khách

Theo Luật Thuế bảo vệ môi trường năm 2010 (có hiệu lực từ năm 2012) xếp túi ni lông vào diện chịu thuế nhằm hạn chế sản xuất và tiêu dùng. Nghị định 08/2022/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 cũng đặt ra lộ trình để hạn chế sản xuất, lưu thông nhựa dùng 1 lần và bao bì khó phân hủy. Tuy nhiên, các công cụ này chủ yếu tác động ở khâu sản xuất, trong khi hành vi tiêu dùng - đặc biệt là ở chợ truyền thống - gần như bị buông lỏng.

Ở TPHCM, việc hạn chế sử dụng túi ni lông đã được đặt ra từ khoảng 15 năm trước nhưng vẫn chủ yếu tuyên truyền, vận động. Phó giáo sư, tiến sĩ Lưu Đức Hải - Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Kinh tế môi trường Việt Nam - cho rằng, cần áp dụng các công cụ kinh tế như thuế môi trường, thậm chí thuế tiêu thụ đặc biệt đối với túi ni lông khó phân hủy và nhựa dùng 1 lần. Chỉ khi chi phí tăng lên, người tiêu dùng và doanh nghiệp mới buộc phải thay đổi.

Ông dẫn chứng, việc đánh thuế túi ni lông đã khiến lượng tiêu thụ loại túi này ở Scotland, Ireland giảm mạnh chỉ sau vài năm thực hiện. Còn ở Singapore, từ tháng 7/2023, các siêu thị lớn buộc phải thu phí đối với túi dùng 1 lần. Chính sách này không chỉ áp dụng với túi nhựa mà cả túi giấy, qua đó buộc người tiêu dùng cân nhắc mỗi khi sử dụng.

Mai Ca