Cử tri Nhật Bản dùng AI hỗ trợ chọn ứng viên trong kỳ tổng tuyển cử sắp tới

Dù công nghệ này giúp tiếp cận thông tin nhanh chóng và thuận tiện hơn, các chuyên gia cảnh báo người dùng cần thận trọng, bởi câu trả lời do AI tạo ra có thể không chính xác - Ảnh: The Yomiuri Shimbun

Một nhân viên công ty 42 tuổi, quê ở tỉnh Shizuoka, hiện làm việc tại Tokyo cho biết anh thường hỏi ChatGPT về tình hình bầu cử tại đơn vị bầu cử quê nhà, cũng như khả năng thắng thua của từng ứng viên. Với anh, ChatGPT giống như một "người bạn đồng hành", thường xuyên đưa ra lời khuyên không chỉ về chính trị mà cả các mối quan hệ nơi công sở.

Sau khi truyền thông đưa tin hồi tháng 1 về khả năng giải tán Hạ viện, người đàn ông này đã đặt cho AI những câu hỏi như: "Việc này sẽ tác động tiêu cực thế nào đến chi phí giáo dục?". Tuy nhiên, đôi lúc anh cảm thấy AI chỉ đang phản hồi theo hướng làm hài lòng người hỏi, nên phải bổ sung yêu cầu như: Hãy đưa ra lời khuyên từ góc nhìn của một bên thứ ba trung lập".

Ngày 27/1, khi chiến dịch tranh cử chính thức bắt đầu, anh trực tiếp tham dự các buổi diễn thuyết đường phố của lãnh đạo các đảng tại khu Akihabara (Tokyo). "Tôi sẽ quyết định lá phiếu của mình dựa trên những cam kết cụ thể và cảm nhận về tính cách của các ứng viên, sau khi nghe họ phát biểu trực tiếp" - anh nói.

Không chỉ ChatGPT, một số cử tri đủ điều kiện bỏ phiếu còn sử dụng Grok - công cụ AI hội thoại tích hợp trên nền tảng mạng xã hội X. Chỉ cần đăng câu hỏi kèm theo ký hiệu "@Grok", người dùng sẽ nhận được câu trả lời tự động.

Theo thống kê của báo Yomiuri Shimbun thông qua công cụ phân tích dữ liệu, riêng trong tháng 1 đã có khoảng 4.700 bài đăng bằng tiếng Nhật liên quan đến "bầu cử Hạ viện", "tổng tuyển cử" và các từ khóa tương tự gắn với Grok. Phần lớn câu hỏi xoay quanh thành tích chính trị, quan điểm của các ứng viên, yêu cầu kiểm chứng thông tin, cũng như dự đoán số ghế mà các đảng có thể giành được.

Tuy nhiên, không ít câu trả lời do AI đưa ra đã sai lệch so với thực tế. Trong một trường hợp, khi được hỏi về thành tích của một ứng viên thuộc phe đối lập, Grok trả lời rằng "không có thành tích cụ thể nào được ghi nhận kể từ khi ứng viên này trúng cử trong kỳ bầu cử trước"

Qua kiểm chứng, Yomiuri Shimbun xác nhận ứng viên này thực tế đã đệ trình một dự luật và gửi danh sách câu hỏi tới Nội các trong cùng giai đoạn.

Thậm chí, đã xuất hiện những trường hợp AI cung cấp thông tin hoàn toàn sai. Ngày 30/1, một phóng viên Yomiuri Shimbun hỏi Gemini AI về một đơn vị bầu cử ở Tokyo có 5 ứng viên tranh cử: "Ứng viên nào tích cực thúc đẩy chính sách hỗ trợ nuôi dạy trẻ?". AI đưa ra 4 cái tên, trong đó có 2 người không hề tồn tại. Khi câu hỏi được lặp lại, câu trả lời vẫn tiếp tục sai.

Theo các chuyên gia, AI có thể đưa ra thông tin không chính xác do lỗi ngữ cảnh khi tóm lược dữ liệu đúng, hoặc tự "lấp chỗ trống" bằng những chi tiết hư cấu.

"Người dân cần hiểu rằng, việc một câu trả lời được tạo ra bởi AI không đồng nghĩa với việc nó chính xác hay trung lập. Cử tri nên kiểm chứng thông tin thông qua các nguồn báo chí chính thống cũng như website chính thức của các đảng phái và ứng viên trước khi đưa ra quyết định cho lá phiếu quan trọng của mình" - Giáo sư Kazuhiro Taira, chuyên gia nghiên cứu truyền thông tại Đại học J.F. Oberlin, nhận định.

Gia Vũ (theo ANN)