"Án tử" lơ lửng trên đầu hàng triệu trẻ em khi các chính phủ cắt giảm viện trợ quốc tế

04/02/2026 - 06:00

PNO - Hàng thập kỷ nỗ lực đẩy lùi tử vong ở trẻ em đang đứng trước nguy cơ sụp đổ. Một nghiên cứu mới cho thấy việc các cường quốc ngừng viện trợ có thể khiến 22 triệu người thiệt mạng vào năm 2030.

Các bà mẹ và trẻ sơ sinh chờ đợi tại một phòng khám ở thành phố Kisumu, Kenya. Dịch vụ y tế trong khu vực, nơi có tỷ lệ nhiễm HIV cao, đã bị gián đoạn nghiêm trọng do việc cắt giảm ngân sách của USAID - Ảnh: Michel Lunanga/Getty Images
Các bà mẹ và trẻ sơ sinh chờ đợi tại một phòng khám ở thành phố Kisumu, Kenya. Dịch vụ y tế trong khu vực, nơi có tỉ lệ nhiễm HIV cao, đã bị gián đoạn nghiêm trọng do USAID cắt giảm ngân sách - Ảnh: Michel Lunanga/Getty Images

Trong 20 năm qua, tỉ lệ tử vong ở trẻ nhỏ đã giảm kỷ lục nhờ vào dòng vốn viện trợ nhân đạo đổ về các nước đang phát triển.

Tuy nhiên, theo nghiên cứu mô phỏng toàn diện nhất đăng trên tạp chí y khoa Lancet Global Health vào tháng 2/2026, tiến bộ này đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi làn sóng cắt giảm ngân sách đột ngột từ các quốc gia tài trợ lớn như Mỹ, Anh và Đức.

Những kịch bản đau lòng

Các nhà nghiên cứu đã phân tích mối liên hệ giữa viện trợ và tỉ lệ tử vong từ năm 2002 đến 2021 để đưa ra các dự báo tương lai. Kết quả là những con số đầy ám ảnh:

- Kịch bản tồi tệ (Cắt giảm mạnh): Nếu viện trợ giảm xuống còn một nửa mức của năm 2025 và kéo dài đến cuối thập kỷ, thế giới sẽ có thêm 22,6 triệu ca tử vong, trong đó có 5,4 triệu trẻ em dưới 5 tuổi.

- Kịch bản hiện tại (Cắt giảm nhẹ): Ngay cả khi mức cắt giảm chỉ mang tính chất "nhẹ" theo xu hướng vài năm gần đây, vẫn sẽ có 9,4 triệu người chết, bao gồm 2,5 triệu trẻ nhỏ.

Giáo sư Davide Rasella từ Viện Sức khỏe Toàn cầu Barcelona (Tây Ban Nha), tác giả chính của nghiên cứu, cảnh báo rằng kịch bản "nhẹ" là rất dễ xảy ra, trong khi kịch bản tồi tệ hoàn toàn trùng khớp với đường lối của các đảng phái cánh hữu đang trỗi dậy tại phương Tây.

Điển hình, Mỹ đã cắt giảm hơn một nửa chi tiêu viện trợ năm 2025 (từ 68 tỉ USD xuống còn 32 tỉ USD), trong khi Anh giảm ngân sách viện trợ để tăng chi tiêu quân sự.

Phụ nữ và trẻ em lãnh hậu quả

Việc các nhà tài trợ rút lui không chỉ là con số trên giấy tờ, mà là sự sụp đổ của hệ thống y tế cơ sở.

Giáo sư Rasella chia sẻ câu chuyện đau lòng từ chuyến đi thực tế: "Tại vùng nông thôn Mozambique, các bác sĩ nói với tôi rằng họ không còn thuốc kháng sinh cho trẻ em vì kho dự trữ của USAID (Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ) đã cạn kiệt. Tại Afghanistan, 300 đơn vị chăm sóc y tế cơ bản đã bị giải thể".

Ông Gideon Rabinowitz - Giám đốc chính sách của mạng lưới các tổ chức phi chính phủ Bond (Anh) - cho biết, tác động của việc cắt giảm ngân sách đang hiện hữu rõ rệt. Đáng lo ngại nhất là việc đóng cửa các chương trình thiết yếu dành cho phụ nữ, bao gồm chăm sóc sức khỏe sinh sản, phòng chống HIV và các dự án chống hủ tục cắt bỏ bộ phận sinh dục nữ.

Ông Eric Pelofsky - Phó chủ tịch Quỹ Rockefeller (Mỹ) - nhấn mạnh rằng, khoảng trống ngân sách này "quá lớn" để các tổ chức từ thiện tư nhân có thể bù đắp. Việc hy vọng các quốc gia nghèo tự xoay xở nguồn lực nội địa để thay thế viện trợ quốc tế là điều bất khả thi, dẫn đến nguy cơ hệ thống y tế sụp đổ hoàn toàn.

Ông Pelofsky khẳng định: "Báo cáo này chỉ ra một thực tế cụ thể rằng, quyết định cắt giảm ngân sách đã ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định toàn cầu và đạo đức con người". Khi các chính phủ chọn thắt chặt hầu bao, cái giá phải trả chính là sinh mạng của hàng triệu đứa trẻ và sự an toàn của phụ nữ trên toàn cầu.

Linh La (theo The Guardian)

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI