Xây dựng “bộ não số” cho siêu đô thị thông minh

Không còn khổ với "ma trận" số nhà

Giữa trưa nắng gắt, bà Nguyễn Thị Út Mai lội bộ hơn 500m ra đầu hẻm 1806 Huỳnh Tấn Phát, xã Nhà Bè để nhận đơn hàng đặt giúp con gái. Bà phải lội bộ ra đầu hẻm bởi nhà bà có địa chỉ dài đến 4 “xuyệt”, nhiều tài xế không thể tìm được nhà.

Nhiều hộ dân sống lâu năm trong các con hẻm chằng chịt ở xã Nhà Bè cũng chịu cảnh tương tự. Họ phải ra đầu hẻm đón mỗi khi có khách đến thăm bởi số nhà quá nhiều “xuyệt”, lại đánh số không theo quy luật. Trong những tình huống khẩn cấp như cần xe cấp cứu, xe cứu hỏa, họ đều phải ra đầu hẻm chờ và dẫn đường. Ở các phường nội thành TPHCM, tình trạng cũng không khác mấy. Phản ánh thực trạng này, bà Phan Thị Phụng (phường Phú Nhuận) mong chính quyền sớm triển khai việc đánh số, gắn biển số nhà bằng công nghệ GIS.

Đoàn viên thanh niên phường Bình Thạnh hướng dẫn người cao tuổi sử dụng VNeID và các ứng dụng số - Ảnh: Thanh Tâm

Trong một buổi tiếp xúc giữa cử tri với những người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI hồi đầu tháng 3/2026, khi nghe phản ánh về tình trạng nhà “siêu xuyệt”, ứng cử viên Trần Lưu Quang - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TPHCM - cho biết, chính quyền thành phố đã giao Trung tâm Chuyển đổi số TPHCM nghiên cứu, ứng dụng công nghệ để xử lý bất cập này, đồng thời đã làm việc với Tập đoàn Google để hoàn thiện bản đồ số, giúp người dân tra cứu địa chỉ, di chuyển thuận tiện hơn.

Ông Nguyễn Trần Phú Thịnh - Phó giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TPHCM - cho biết, trong quý I/2026, trung tâm sẽ đánh giá hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ GIS (hệ thống thu thập, xử lý, lưu trữ thông tin địa lý) trong công tác đánh số, gắn biển số nhà ở phường An Khánh để làm cơ sở triển khai trên toàn thành phố. Việc ứng dụng công nghệ không làm thay đổi số nhà hiện hữu. Hệ thống GIS tạo ra nền tảng dữ liệu không gian tập trung, trực quan; mỗi số nhà được gắn với thửa đất, công trình cụ thể trên bản đồ số, giúp hạn chế sai sót, trùng lặp.

Theo ông, trong tương lai, dữ liệu số nhà dựa trên GIS sẽ là nền tảng quan trọng để kết nối các lĩnh vực như quy hoạch, xây dựng, quản lý dân cư, y tế, giáo dục, phòng cháy và chữa cháy, logistics, thương mại điện tử và hình thành mô hình “bản sao số” đô thị (digital twin), giúp chính quyền thành phố ra quyết định dựa trên dữ liệu, phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn, hướng đến quản trị đô thị hiện đại, phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.

Trung tâm cũng nỗ lực số hóa lĩnh vực du lịch, từng bước hình thành hệ sinh thái du lịch số. Các nền tảng như bản đồ 3D/360, mã QR thuyết minh hay ứng dụng trực tuyến giúp du khách dễ dàng tra cứu thông tin, lên lịch trình và trải nghiệm điểm đến thuận tiện hơn. Các địa danh, bảo tàng được số hóa, kết hợp công nghệ trình chiếu, màn hình tương tác sẽ góp phần làm mới cách tiếp cận, thu hút du khách, đặc biệt là giới trẻ và khách quốc tế.

"Chìa khoá số" cho đô thị hiện đại

Không chỉ số hóa việc quản lý đô thị, chính quyền TPHCM đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong đảm bảo an ninh, trật tự, lấy người dân làm trung tâm phục vụ.

Robot lễ tân được đặt ở Trung tâm Phục vụ hành chính công TPHCM nhằm hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính

Chị Nguyễn Ngọc Hoa (phường Bình Trưng) cho biết, khi hết hạn đăng ký tạm trú, chị không cần đến trụ sở công an mà chỉ cần đến trạm công dân số gần nhà để làm thủ tục trực tuyến. Trạm công dân số là mô hình do Công an TPHCM triển khai từ cuối năm 2025 ở cao ốc Đảo Kim Cương. Đây là ki ốt điện tử tích hợp nhiều tiện ích, kết nối trực tuyến với cơ sở dữ liệu quốc gia. Tại đây, người dân có thể thực hiện các thủ tục như đăng ký cư trú, cấp căn cước, hộ chiếu, thanh toán tiền điện, nước, học phí, đăng ký bảo hiểm y tế, đăng ký khám chữa bệnh từ xa, sử dụng các dịch vụ tài chính.

Theo thiếu tướng Tạ Văn Đẹp - Phó giám đốc Công an TPHCM - việc ứng dụng công nghệ giúp người dân thực hiện các thủ tục thuận tiện, dễ dàng hơn, cơ quan chức năng cũng quản lý lĩnh vực, địa bàn hiệu quả hơn. Ông nêu ví dụ, ứng dụng định danh điện tử quốc gia VNeID cho phép người dân thực hiện nhiều thủ tục hành chính ngay trên điện thoại, tiết kiệm được thời gian, chi phí, đồng thời nâng cao tính minh bạch, hạn chế phiền hà nhờ giảm các khâu trung gian. Đến nay, các cơ quan ở TPHCM đã tiếp nhận hơn 3 triệu hồ sơ dịch vụ công trực tuyến, hơn 1,8 triệu lượt góp ý cho các văn kiện quan trọng thông qua VNeID.

Mới đây, UBND TPHCM đã ban hành kế hoạch chuyển đổi số và phát triển đô thị thông minh năm 2026, với định hướng xuyên suốt là tăng trưởng xanh, phát triển bao trùm và lấy người dân làm trung tâm; khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của thành phố thông qua công nghệ số, dữ liệu mở, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng công nghệ tiên tiến, qua đó nâng cao chất lượng quản trị và đời sống người dân.

Theo kế hoạch, TPHCM phấn đấu nằm trong nhóm 3 địa phương dẫn đầu cả nước về chỉ số chuyển đổi số cấp tỉnh; tỉ lệ phủ sóng 5G đạt 95% dân số; 100% thủ tục hành chính được tiếp nhận, giải quyết không phụ thuộc địa giới hành chính trong phạm vi toàn thành phố; kinh tế số chiếm khoảng 30% tổng sản phẩm địa phương (GRDP); TPHCM nằm trong nhóm 5 địa phương dẫn đầu cả nước về an toàn thông tin...

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, UBND TPHCM yêu cầu huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân; yêu cầu các sở, ngành, địa phương phải chủ động, phối hợp chặt chẽ trong triển khai. UBND thành phố chỉ đạo tiếp tục mở rộng vùng phủ sóng 5G, nâng cao chất lượng mạng 4G, 5G ở khu vực trung tâm, khu hành chính, nơi đông dân cư và các không gian công cộng như nhà ga, bến tàu, sân bay, hệ thống giao thông công cộng; đẩy mạnh đào tạo kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, công chức; tăng cường hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn để doanh nghiệp công nghệ tiếp cận thị trường; thành lập Trung tâm An ninh mạng TPHCM.

Ý Kiến: Sớm đưa sản phẩm công nghệ vào đời sống Ngày 13/3, Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM tổ chức hội nghị triển khai thí điểm chính sách tạo động lực thương mại hóa, hướng đến rút ngắn khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến sản xuất, kinh doanh. Sở đã công bố danh mục 54 sản phẩm khoa học, công nghệ của 29 tổ chức đăng ký tham gia đề án với tổng kinh phí dự kiến hơn 500 tỉ đồng, trong đó ngân sách nhà nước hỗ trợ hơn 200 tỉ đồng để hoàn thiện công nghệ, thử nghiệm và bảo hộ tài sản trí tuệ. Các sản phẩm trải rộng nhiều lĩnh vực như UAV, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, công nghệ sinh học, y sinh, dược và nông nghiệp công nghệ cao. Trên thực tế, tỉ lệ thương mại hóa các kết quả nghiên cứu từ ngân sách nhà nước chỉ mới đạt khoảng 5%. Dù có đến 37% sản phẩm đã sẵn sàng chuyển giao nhưng phần lớn vẫn chưa được đưa vào thực tiễn do vướng mắc về cơ chế định giá, thủ tục giao quyền và tâm lý e ngại rủi ro trong thực thi. Bên cạnh đó, sự liên kết giữa cơ quan nhà nước - nhà khoa học - doanh nghiệp còn lỏng lẻo, thiếu cơ chế đủ mạnh để doanh nghiệp tham gia từ sớm và cùng chia sẻ rủi ro. Nếu không kịp thời tháo gỡ các điểm nghẽn này, quá trình chuyển hóa tri thức khoa học thành giá trị kinh tế, xã hội sẽ bị chậm lại, làm giảm hiệu quả đầu tư của Nhà nước. Vì vậy, đề án thí điểm lần này thể hiện tinh thần “dám làm, dám chịu trách nhiệm”, khuyến khích và bảo vệ các tổ chức, cá nhân mạnh dạn đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung. Ông Lâm Đình Thắng - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM Đọc dữ liệu để biết nơi thiếu trường học Trung tâm Chuyển đổi số TPHCM đang phối hợp với Công an TPHCM và các sở, ngành liên quan rà soát, chuẩn hóa dữ liệu quản lý và điều hành, trọng tâm là các nhóm dữ liệu thiết yếu như an toàn giao thông, hạ tầng kỹ thuật, giải quyết thủ tục hành chính, y tế, giáo dục. Nhiều dữ liệu trong số đó đã được định vị và tích hợp trên bản đồ số, như các điểm thường ùn tắc giao thông, khu vực thường xảy ra tai nạn, địa chỉ cảng bến thủy nội địa, trụ đèn tín hiệu hay trụ cứu hỏa. 2 cơ quan cũng phối hợp số hóa dữ liệu các cơ sở kinh doanh có điều kiện, hộ gia đình, địa chỉ trụ sở cơ quan nhà nước, chợ, siêu thị, trung tâm thương mại, cơ sở an sinh xã hội; đánh số nhà cho căn hộ chung cư; làm sạch dữ liệu lớn, gồm dữ liệu hộ tịch và dữ liệu đất đai, đồng thời định danh địa điểm. Khi kho dữ liệu được hoàn thiện, chỉ cần tra cứu, cơ quan quản lý sẽ biết từng phường, xã có bao nhiêu trường, bao nhiêu học sinh, tương quan với dân số ra sao để đưa ra quyết định phát triển giáo dục hợp lý. Bà Võ Thị Trung Trinh - Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TPHCM Mỗi chiến sĩ là một hạt nhân chuyển đổi số Chuyển đổi số là xu thế tất yếu, là động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của mọi lĩnh vực, trong đó có lực lượng công an. Chuyển đổi số không chỉ là việc ứng dụng công nghệ mà còn là một cuộc cách mạng toàn diện về tư duy, phương pháp làm việc và cách tiếp cận vấn đề, góp phần nâng cao hiệu quả công tác, tăng tính minh bạch, cải cách hành chính và xây dựng lực lượng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ này, mỗi cán bộ, chiến sĩ cần chủ động thay đổi nhận thức, không ngừng học hỏi, tiếp thu cái mới, từng bước từ bỏ những phương thức làm việc lạc hậu. Việc ứng dụng các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (big data), điện toán đám mây hay internet vạn vật (IoT) sẽ mang lại nhiều giải pháp nhanh chóng, chính xác, hỗ trợ đắc lực cho công tác chuyên môn. Thông qua các chương trình tập huấn, lực lượng công an của TPHCM đã được trang bị kiến thức nền tảng về chuyển đổi số, kỹ năng ứng dụng công nghệ vào thực tiễn công tác. Từ đó, mỗi cán bộ, chiến sĩ sẽ trở thành hạt nhân lan tỏa, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số tại đơn vị, biến công nghệ thành công cụ hiệu quả để nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân. Đại tá Nguyễn Đình Dương - Phó giám đốc Công an TPHCM

Thanh Tâm