Tại phiên tòa trên đất Mỹ, Tổng thống Venezuela tuyên bố mình vô tội

Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro (bìa trái) bước xuống trực thăng ở trung tâm Manhattan trước khi được đưa đến tòa án liên bang ở Manhattan vào ngày 5/1 - Ảnh: Vincent Alban/The New York Times

Tại phiên xét xử ở New York, trước các cáo buộc buôn bán ma túy, ông Maduro tuyên bố mình vô tội và tự nhận định bản thân là "tù binh chiến tranh" chứ không phải tội phạm.

Phiên tòa của vợ chồng Tổng thống Venezuela

Trưa ngày 5/1 (giờ Mỹ), ông Maduro bước vào phòng xử án số 26 với mái tóc đen điểm bạc, bước đi chậm rãi và cố giữ nụ cười nhẹ khi quan sát đám đông luật sư cùng phóng viên.

Tuy nhiên, vị thế của nhà lãnh đạo 61 tuổi đã thay đổi hoàn toàn. Ông mặc một chiếc áo sơ mi màu xanh hải quân bên ngoài bộ đồ tù nhân màu cam, đeo tai nghe để nghe phiên dịch và phải tuân theo sự điều hành nghiêm ngặt của thẩm phán Alvin K. Hellerstein.

Khi được hỏi về việc nhận tội, ông Maduro dõng dạc nói bằng tiếng Tây Ban Nha: "Tôi vô tội. Tôi là một người đàng hoàng. Tôi vẫn là tổng thống của đất nước tôi". Khi ông cố gắng nói thêm rằng mình đã bị "bắt cóc", thẩm phán Hellerstein đã ngắt lời và yêu cầu ông chỉ xác nhận danh tính.

Dù giữ vẻ mặt bình thản, đôi tay của ông Maduro chỉ ra sự bất an: khi thì nắm chặt tay ghế, lúc lại đan vào nhau như đang cầu nguyện. Đây là khoảnh khắc ông phải đối mặt với một thực tế khắc nghiệt: từ một nguyên thủ quốc gia, giờ đây phải tuân theo các quy tắc của một nghi phạm trong hệ thống tư pháp Mỹ.

Ngồi cách không xa ông Maduro là vợ ông, bà Cilia Flores - người mà phe đối lập thường gọi là "chiến lược gia" quyền lực.

Gương mặt bà bầm tím và băng bó, được cho là hậu quả từ cuộc đột kích vào ngày 3/1. Khi được yêu cầu xác nhận danh tính, bà dõng dạc: "Tôi là Đệ nhất phu nhân của Cộng hòa Venezuela".

Cả hai vợ chồng ông Maduro đều không nhận tội. Ông Maduro đối mặt với cáo buộc âm mưu khủng bố ma túy, nhập khẩu cocaine và sở hữu súng máy - những tội danh có thể dẫn đến án tù dài hạn. Bà Flores bị cáo buộc tham gia vào đường dây vận chuyển cocaine và từng nhận hối lộ hàng trăm ngàn USD.

Bản cáo trạng mô tả vợ chồng ông Maduro và các đồng phạm - bao gồm cả con trai ông và các quan chức cấp cao khác - đã "hợp tác với các nhóm khủng bố ma túy" như băng đảng Tren de Aragua để tuồn cocaine vào Mỹ.

Những người biểu tình từ hai phía ủng hộ và phản đối hành động quân sự của Mỹ tại Venezuela bên ngoài tòa án xét xử ông Maduro vào ngày 5/1 - Ảnh: Karsten Moran/The New York Times

Chiến lược "Tù binh chiến tranh"

Điểm nhấn đáng chú ý nhất của phiên tòa là việc ông Maduro liên tục khẳng định mình là "tù binh chiến tranh" nhằm bác bỏ tính hợp pháp của việc bắt giữ, coi cuộc đột kích của lực lượng Mỹ là hành động quân sự xâm phạm chủ quyền chứ không phải hoạt động thực thi pháp luật.

Tuy nhiên, các chuyên gia pháp lý cho rằng, lập luận này khó có thể giúp ông thoát tội tại tòa án hình sự. Dù tù binh chiến tranh được bảo vệ bởi Công ước Geneva, nhưng phía Mỹ kiên quyết coi đây là vụ án hình sự chống lại một trùm ma túy, bất chấp việc ông Maduro có được công nhận là nguyên thủ quốc gia hay không.

Hiện tại, vợ chồng ông Maduro đang bị giam giữ tại Trung tâm giam giữ Metropolitan ở Brooklyn, New York - nơi nổi tiếng với điều kiện giam giữ khắc nghiệt.

Phản ứng trái chiều từ dư luận và quốc tế

Bên ngoài tòa án, không khí sục sôi với 2 luồng ý kiến đối lập. Một bên là những người ủng hộ ông Maduro hô vang khẩu hiệu "Mỹ hãy rời khỏi Venezuela".

Ở phía ngược lại, nhiều người Venezuela tại Mỹ reo hò "Độc tài đã sụp đổ". Pedro Reyes, một nạn nhân từng bị tra tấn tại Venezuela, chia sẻ trong nước mắt: "Đây là công lý nhỏ nhoi cho nhiều người bạn của tôi đã mất mạng".

Trên trường quốc tế, vụ việc gây ra làn sóng tranh cãi dữ dội. Tổng thư ký Liên hiệp quốc António Guterres bày tỏ sự "quan ngại sâu sắc" về khả năng vi phạm luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hiệp quốc.

Trong khi đó, tại Caracas, con trai ông Maduro là Nicolás Maduro Guerra đã có bài phát biểu mạnh mẽ trước Quốc hội Venezuela, gọi cha mẹ mình là nạn nhân của một vụ bắt cóc và cảnh báo thế giới đang quay trở lại "luật rừng".

Phiên tòa xét xử vợ chồng ông Maduro dự kiến sẽ kéo dài và phức tạp. Dù vậy, hình ảnh ông Maduro trong bộ đồ tù nhân màu cam đã đánh dấu một bước ngoặt lịch sử chưa từng có trong quan hệ giữa Mỹ và khu vực Mỹ Latinh.

Linh La (theo NBC News, The New York Times)