Lần đầu tiên tìm thấy công trình của kiến trúc sư La Mã cổ đại Vitruvius

Một công trình kiến trúc do Vitruvius - kiến trúc sư nổi tiếng thời La Mã cổ đại thiết kế - vừa được phát hiện tại thành phố Fano, thuộc vùng Le Marche, Ý. Ảnh: Bộ Văn hoá Ý

Phát hiện một basilica thời La Mã cổ đại bị thất lạc

Bộ trưởng Văn hóa Ý Alessandro Giuli ví phát hiện này với việc tìm thấy lăng mộ của Tutankhamun, đồng thời nhận định đây là “một sự kiện mà con cháu chúng ta sẽ còn nhắc đến trong nhiều thế hệ”.

Kho báu khảo cổ được phát hiện trong quá trình khai quật phục vụ dự án tái phát triển quảng trường Piazza Andrea Costa, tại thành phố Fano, thuộc vùng Le Marche. Các nhà nghiên cứu khẳng định có thể xác định chính xác đây là công trình của Vitruvius, sau khi tìm thấy các cột trụ trùng khớp hoàn toàn với mô tả của ông trong các ghi chép cổ.

Basilica vừa được khai quật là công trình duy nhất cho đến nay được xác định chắc chắn do Marcus Vitruvius Pollonius - một trong những nhân vật đặt nền móng cho kiến trúc phương Tây - thiết kế.

Tác phẩm De Architectura (Mười cuốn sách về kiến trúc) của Vitruvius là chuyên luận hoàn chỉnh duy nhất về kiến trúc còn tồn tại từ thời cổ đại, và được xem là cuốn sách lý thuyết kiến trúc đầu tiên trong lịch sử.

Những chỉ dẫn của ông về tỷ lệ cổ điển trong kiến trúc đã ảnh hưởng sâu rộng đến nghệ thuật suốt nhiều thế kỷ sau đó, trong đó có Leonardo da Vinci - người tạo ra bức vẽ biểu tượng về cơ thể người mang tên Người Vitruvius.

Vitruvius sống tại Fanum Fortunae (nay là Fano) vào thế kỷ I trước Công nguyên, từng nhắc đến basilica này trong tác phẩm kinh điển của mình. Ông mô tả đây là một công trình công cộng đồ sộ, phục vụ hoạt động xét xử và giao thương.

Tuy nhiên, vị trí chính xác của công trình đã bị thất lạc theo thời gian và trở thành một bí ẩn kéo dài suốt nhiều thế kỷ. Các học giả và nhà khảo cổ đã không ngừng tìm kiếm dấu vết của nó.

“Chúng tôi đã chờ đợi phát hiện này hơn 2.000 năm. Hôm nay, tại Fano, một mảnh ghép nền tảng trong bức tranh gìn giữ bản sắc sâu xa nhất của đất nước chúng tôi đã được tìm thấy. Lịch sử khảo cổ học và nghiên cứu từ nay sẽ được chia thành trước và sau phát hiện này” - Thị trưởng Fano, ông Luca Serfilippi, phát biểu trong buổi công bố kết quả khai quật.

Dấu ấn mới cho thành phố Fano

Giới chức cho rằng phát hiện này sẽ đưa thành phố Fano - một địa phương còn ít được biết đến của vùng Le Marche - vào tâm điểm chú ý của thế giới.

“Phát hiện đáng kinh ngạc này thực sự là một cột mốc đặc biệt trong lịch sử khảo cổ học, kiến trúc và cả hình thái đô thị của thành phố Fano. Trong những năm tháng tới, chúng ta sẽ dần nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của phát hiện phi thường này, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của công tác bảo tồn, gìn giữ và nghiên cứu khảo cổ tại những nơi như Fano” - ông Giuli nhấn mạnh.

Thành phố Fano - một trong những điểm đến của bản đồ du lịch Italia. Ảnh: Expedia

Thành phố hiện có Trung tâm Nghiên cứu Vitruvius - nơi theo lời ông Serfilippi là đã dành hơn 30 năm qua để quảng bá và nghiên cứu di sản của Vitruvius.

Chủ tịch vùng Le Marche - ông Francesco Acquaroli - cũng nhận định: “Chúng tôi hoàn toàn ý thức được giá trị mà di sản này mang lại, không chỉ về mặt kinh tế, mà quan trọng hơn là đối với du lịch và văn hóa”.

Các cuộc khai quật sẽ tiếp tục được tiến hành để xác định còn bao nhiêu phần của basilica có thể được phát lộ thêm, cũng như khả năng mở cửa khu di tích này cho công chúng trong tương lai.

Anh Vy