Vì sao người mua bảo hiểm dễ thất vọng?

Từ thực tế tư vấn và hành vi thị trường, ông Đậu Tiến Dũng - Phó tổng giám đốc chiến lược Công ty trách nhiệm hữu hạn Bảo hiểm nhân thọ FWD Việt Nam - cho biết, nhà đầu tư thường tiếp cận sản phẩm theo 3 điểm nhầm lẫn chính. Các nhầm lẫn này đều bắt nguồn từ việc người mua nhìn bảo hiểm bằng tư duy đầu tư ngắn hạn.

Các chuyên gia, doanh nghiệp thảo luận tại diễn đàn “Đầu tư bắt đầu từ bảo vệ”

Thứ nhất, xem sản phẩm như một kênh đầu tư thuần túy. Khi đã đặt kỳ vọng đây là một sản phẩm đầu tư, nhà đầu tư thường chờ đợi mức sinh lời cao và nhanh. Nếu sản phẩm được đánh giá là tốt, họ dễ tin rằng kết quả cũng sẽ tương ứng tích cực trong ngắn hạn. Tuy nhiên, cách nhìn này khiến người mua bỏ qua bản chất dài hạn và những biến động rủi ro của thị trường.

Thứ hai, kỳ vọng lợi nhuận cao dựa trên so sánh với các kênh khác. Nhiều người so sánh bảo hiểm với gửi tiết kiệm hay các kênh đầu tư tài chính khác, từ đó kỳ vọng mức sinh lời tương đương hoặc cao hơn. Trong khi đó, các sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư luôn có biến động và cần thời gian đủ dài để tích lũy. Nếu chỉ nhìn trong ngắn hạn, rất dễ rơi vào trạng thái “chưa thấy lãi” và mất kiên nhẫn.

Thứ ba, chưa nhìn đúng vai trò bảo vệ tài chính của sản phẩm. Với bảo hiểm, một phần chi phí được dùng cho quyền lợi bảo vệ - tức là đảm bảo an toàn tài chính cho bản thân và gia đình trước rủi ro. Điều này đồng nghĩa, ở giai đoạn đầu, lợi nhuận đầu tư có thể chưa rõ ràng, nhưng giá trị bảo vệ vẫn đang được duy trì.

Từ góc nhìn quản lý quỹ, bà Dương Kim Anh - Giám đốc khối đầu tư Công ty Quản lý quỹ Vietcombank - cho rằng, tâm lý muốn lợi nhuận cao trong thời gian ngắn là điều cần được điều chỉnh. Theo bà, đã là đầu tư thì luôn có sự đánh đổi giữa lợi nhuận kỳ vọng và mức độ linh hoạt dòng tiền. “Không có kênh nào vừa sinh lời cao, vừa rút ra linh hoạt mà không đi kèm chi phí và rủi ro”- bà nói.

Bà dẫn chứng, ngay cả khi gửi tiết kiệm ngân hàng, người gửi tiền cũng phải chấp nhận những ràng buộc nhất định nếu muốn rút trước hạn. Với các sản phẩm đầu tư dài hạn, đặc biệt là bảo hiểm liên kết đầu tư, yêu cầu này càng rõ hơn. “Nếu chỉ nhìn trong vài tháng thì rất khó đánh giá hiệu quả. Khi đã nói tới kế hoạch cho bản thân, gia đình hay con cái, phải nhìn trong 5 năm, 10 năm hoặc dài hơn”- bà nhấn mạnh.

Ông Ngô Trung Dũng - Phó tổng thư ký Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam - cũng cho rằng, việc thị trường từng có giai đoạn tư vấn chưa thật sự rõ ràng đã góp phần tạo ra sự nhập nhằng giữa bảo hiểm và đầu tư.

Theo ông, về bản chất, bảo hiểm nhân thọ trước hết phải là công cụ bảo vệ tài chính trước rủi ro. Cùng với sự phát triển của thị trường, sản phẩm mới mở rộng thêm chức năng tích lũy, tiết kiệm và đầu tư dài hạn nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng hơn của người dân.

Tại Việt Nam, các sản phẩm liên kết đầu tư đã xuất hiện từ những năm đầu thập niên 2000 và phát triển mạnh hơn trong những năm gần đây. Tuy nhiên, việc tích hợp yếu tố đầu tư cũng khiến sản phẩm trở nên phức tạp hơn, đòi hỏi phải được tư vấn đầy đủ, minh bạch.

Theo ông Ngô Trung Dũng, người dân cần hiểu rõ 3 điểm cốt lõi: bảo hiểm vẫn là yếu tố chính, không thể bị “đánh tráo” bởi kỳ vọng lợi nhuận; phần đầu tư đi kèm có rủi ro và phụ thuộc thị trường; hiệu quả tài chính không phải là cam kết chắc chắn như gửi tiết kiệm.

“Nếu không hiểu đúng từ đầu, người mua rất dễ đặt kỳ vọng sai lệch, dẫn đến tranh chấp hoặc thất vọng sau một thời gian tham gia. Đây cũng là nguyên nhân khiến nhiều người cảm thấy mua bảo hiểm nhưng không đạt như kỳ vọng”- ông nói.

Mai Ca