Hạ tầng đủ sức 'gánh' mức tăng 30% hành khách khi miễn vé xe buýt

Qua rà soát toàn diện, Sở Xây dựng TPHCM đánh giá hệ thống hạ tầng và năng lực khai thác xe buýt hiện nay hoàn toàn có thể đáp ứng mức tăng trưởng hành khách khoảng 20–30% trong thời gian tới, đặc biệt trong bối cảnh thành phố đang xem xét triển khai chính sách miễn vé xe buýt trên diện rộng.

Xe buýt điện lưu thông trên đường Nguyễn Thị Định, TPHCM - Ảnh chụp tháng 4/2026: Nguyễn Văn

Hiện TPHCM đang vận hành 180 tuyến xe buýt với hơn 2.432 phương tiện. Theo Sở Xây dựng, nhiều tuyến vẫn chưa khai thác hết công suất, nhất là vào khung giờ thấp điểm, tạo dư địa đáng kể để tiếp nhận thêm lượng hành khách mới mà không gây quá tải.

Một trong những nền tảng quan trọng giúp nâng cao hiệu quả vận hành là hệ thống vé điện tử. Đến nay, hệ thống này đã được lắp đặt trên 109 tuyến xe buýt có hỗ trợ kinh phí và dự kiến hoàn tất trên toàn bộ mạng lưới trong quý II/2026. Việc ứng dụng vé điện tử không chỉ giúp quản lý chính xác sản lượng hành khách mà còn cung cấp dữ liệu tin cậy về lộ trình, tần suất, từ đó hỗ trợ điều hành linh hoạt, tối ưu luồng tuyến theo thời gian thực.

Song song với đó, Sở Xây dựng đã xây dựng kế hoạch triển khai hàng loạt giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng sức hấp dẫn của xe buýt. Cụ thể, Thành phố sẽ rà soát, điều chỉnh và mở mới các tuyến xe buýt, đồng thời nghiên cứu triển khai thêm các loại hình giao thông mới nhằm tăng khả năng kết nối với hệ thống vận tải công cộng.

Hạ tầng phục vụ xe buýt cũng sẽ được ưu tiên đầu tư, với việc bổ sung kịp thời điểm dừng, nhà chờ tại các khu dân cư đông đúc, khu công nghiệp, trường học, những nơi có nhu cầu đi lại lớn. Bên cạnh đó, xe buýt sẽ được ưu tiên hơn trong tổ chức giao thông nhằm nâng cao tốc độ và tính đúng giờ.

Đặc biệt, thông qua hệ thống vé điện tử và các phần mềm điều hành, cơ quan quản lý có thể theo dõi sát sao tần suất hoạt động, biểu đồ chạy xe theo thời gian thực để kịp thời điều chỉnh, tăng chuyến hoặc bổ sung phương tiện khi nhu cầu tăng cao.

Theo quan điểm của Sở Xây dựng, việc miễn vé xe buýt phải đi kèm với nâng cao chất lượng phục vụ, tối ưu mạng lưới và linh hoạt trong điều hành bằng công nghệ hiện đại. Điều này nhằm tránh tình trạng quá tải, chen chúc.

Không chỉ mang ý nghĩa an sinh xã hội trong bối cảnh giá xăng dầu biến động, chủ trương miễn vé xe buýt còn được xem là giải pháp quan trọng để cải thiện môi trường và giao thông đô thị, đồng thời tạo nền tảng triển khai Đề án kiểm soát khí thải phương tiện giao thông trong thời gian tới.

Thực tế từ các chương trình miễn vé thí điểm trước đây cho thấy hiệu quả rõ rệt, sản lượng hành khách sử dụng giao thông công cộng tăng từ 20-34%, tùy theo từng tuyến và thời điểm. Từ đó, Sở Xây dựng dự báo khi chính sách được áp dụng trên diện rộng, sẽ có sự chuyển dịch đáng kể từ xe máy và ô tô cá nhân sang xe buýt, đặc biệt với các chuyến đi ngắn và trung bình, góp phần giảm số lượng phương tiện cá nhân lưu thông hằng ngày.

Đáng chú ý, hiện nay 56% đoàn xe buýt của TPHCM (1.367/2.432 xe) đã sử dụng năng lượng sạch như điện và CNG. Do đó, việc gia tăng thị phần vận tải công cộng sẽ góp phần giảm đáng kể phát thải gây ô nhiễm không khí đô thị.

Sở Xây dựng nhấn mạnh, hiệu quả môi trường của chính sách miễn vé không chỉ được đo bằng các con số trong ngắn hạn, mà quan trọng hơn là tạo ra sự thay đổi bền vững trong thói quen đi lại của người dân, từ đó hướng đến mục tiêu giảm phát thải lâu dài và phát triển đô thị bền vững cho TPHCM.

Theo kế hoạch, dự kiến sẽ trình HĐND Thành phố xem xét thông qua Nghị quyết trong tháng 4/2026, trên cơ sở đó, chủ trương miễn vé xe buýt sẽ được triển khai trong năm 2026 (dự kiến 8 tháng cuối năm).

Tứ Quý