Thiết kế 'áo thể chế' vừa vặn với từng địa phương

Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu tại phiên thảo luận tổ - Ảnh: T.P.

Đánh giá lại các cơ chế, chính sách đặc thù cho từng địa phương

Phát biểu thảo luận tổ, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh mục tiêu nhiệm kỳ này là tăng trưởng 2 con số. Đây là thách thức rất lớn nhưng phải quyết tâm.

Tờ trình của Chính phủ đã đặt ra kế hoạch, chỉ tiêu, mục tiêu của năm 2026 và cả giai đoạn 5 năm, cùng với các mục tiêu cụ thể theo từng nhóm ngành, lĩnh vực, địa phương. Để thực hiện, Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIII và XIV đã nêu rất rõ 3 đột phá chiến lược.

Trước hết về thể chế, Thủ tướng ví như con đường tạo hành lang thông thoáng cho cỗ xe kinh tế Việt Nam phát triển. “Vẫn cỗ xe đó, nếu thể chế đồng bộ như con đường được nâng cấp, chất lượng cao, có thể đạt tốc độ tăng trưởng cao hơn” - ông nói.

Trong năm 2026, một loạt vấn đề về thể chế cần được xử lý dứt điểm. Trong đó có việc tổng rà soát hệ thống pháp luật Việt Nam, xây dựng chiến lược hệ thống pháp luật trong kỷ nguyên mới. Trong quý II/2026, Chính phủ sẽ xử lý các vướng mắc trong vận hành chính quyền địa phương hai cấp để bảo đảm hoạt động thông suốt, hiệu quả.

Thủ tướng nêu rõ: “Năm 2026 được xác định là năm hướng về cơ sở, lấy mục tiêu tăng cường, củng cố chất lượng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở làm phương châm hành động”.

Liên quan đến các dự án năng lượng tái tạo, Thủ tướng cho biết Bộ Công Thương đang chỉ đạo và thời gian tới sẽ giao các doanh nghiệp liên quan - như Tập đoàn Điện lực, phối hợp tháo gỡ để đưa các dự án vào hoạt động bình thường.

Thủ tướng cũng nhắc một nguồn lực rất lớn đang nằm ở các dự án tồn đọng. “Hàng ngàn dự án đất đai và nguồn vốn đã đầu tư, nếu được khơi thông sẽ trở lại, đó chính là một trong những nguồn lực quan trọng cho tăng trưởng” - ông nói. Do đó, việc hoàn thiện thể chế, tháo gỡ vướng mắc pháp lý là rất quan trọng.

Một nội dung được Thủ tướng đề cập nhiều là cơ chế đặc thù. Thủ tướng ví, mỗi địa phương giống như một người mặc áo với kích cỡ khác nhau. Không thể có một quy định pháp luật phù hợp cho tất cả các địa phương.

Quy định phù hợp với Hà Nội và TPHCM chưa chắc áp dụng được cho các tỉnh miền núi. Vì vậy, cần có khung pháp lý linh hoạt, địa phương nào đáp ứng điều kiện thì áp dụng quy định như vậy, bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Theo đó, nhiệm vụ trong năm nay là cần đánh giá lại các cơ chế, chính sách đặc thù; những gì đã được thực tiễn chứng minh là đúng thì áp dụng thống nhất trên toàn quốc, tránh tình trạng thiếu đồng bộ quy định của pháp luật.

Đi kèm với thể chế là cải cách hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh, nâng cao chất lượng thực thi. Chính phủ đã yêu cầu Bộ Tư pháp phối hợp các bộ, ngành tổng rà soát toàn bộ thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, kiên quyết cắt giảm thời gian, chi phí tuân thủ, dự kiến trình phương án trước ngày 15/4.

Đây là giải pháp có thể triển khai ngay, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp, người dân, tạo lòng tin vào chính sách, giảm tuân thủ, chi phí của nền kinh tế và thúc đẩy đầu tư, sản xuất, kinh doanh.

Về đột phá hạ tầng, các dự án trọng điểm chiến lược về giao thông, đường bộ, sân bay, cảng, năng lượng sẽ tiếp tục được triển khai. Ví dụ, quy hoạch điện VIII sẽ phải điều chỉnh, bổ sung để phù hợp với bối cảnh mới của thế giới.

Chính phủ đã có phương án dự trữ quốc gia với một số mặt hàng thiết yếu, không phải chỉ có xăng, dầu. Thủ tướng cho biết phải tiếp tục xây dựng nhà máy điện, áp dụng công nghệ mới đảm bảo đầu tư chuẩn về môi trường.

Thủ tướng cũng lưy ý về đột phá nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Bộ Giáo dục và Đào tạo, cùng Bộ Khoa học và Công nghệ, được giao xây dựng chương trình đào tạo nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thông qua sự phối hợp với các viện, trường và doanh nghiệp.

Không chấp nhận đánh đổi tăng trưởng nóng, tăng trưởng cao lấy sự bất ổn về vĩ mô

TPHCM rà soát cơ chế đặc thù, chuẩn bị xây dựng Luật Đô thị đặc biệt - Ảnh: VGP

Một vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là nguồn lực và phân bổ nguồn lực. Theo Thủ tướng, để đạt tăng trưởng 2 con số thì phải có nguồn lực. Trước khi thụ hưởng thành quả của ứng dụng khoa học công nghệ thì cần phải dựa vào các động lực tăng trưởng truyền thống như xuất khẩu, thương mại, dịch vụ...

Nhiệm kỳ này, tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn tới dự kiến khoảng 38,5 triệu tỉ đồng, tương đương 40% GDP, cao hơn nhiều so với mức khoảng 33% GDP của nhiệm kỳ trước. Trong đó, đầu tư công khoảng trên 8 triệu tỉ đồng, tăng mạnh so với 2,87 triệu tỉ đồng nhiệm kỷ trước.

Nguồn vốn từ ngân sách nhà nước dự kiến khoảng 6,5 triệu tỉ đồng, tăng 2,7 lần. Những con số này, theo Thủ tướng là “áp lực rất lớn”.

Do đó, cần có giải pháp cụ thể để huy động hiệu quả các nguồn lực khác như doanh nghiệp trong nước, vốn đầu tư nước ngoài... Nếu không có hành lang pháp lý minh bạch, rõ ràng khuyến khích người dân và doanh nghiệp đầu tư thì khó có thể huy động đủ nguồn lực cần thiết.

Cuối cùng, Thủ tướng nhấn mạnh, tăng trưởng phải đi đôi với ổn định vĩ mô. Giống như một ngôi nhà, muốn nâng cấp, gia cố thì cần phải có nền móng vững chắc. Chính phủ xác định: “Không chấp nhận tăng trưởng nóng, tăng trưởng cao đánh đổi lấy sự bất ổn về vĩ mô, vì cái giá phải trả cho bất ổn vĩ mô còn lớn hơn rất nhiều”.

Trong những ngày gần đây, Chính phủ thường xuyên chỉ đạo các bộ ngành, đặc biệt là Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công Thương phối hợp xử lý điều tiết thị trường xăng dầu, tiền tệ để kiểm soát các diễn biến từ bên ngoài, giảm bớt những tác động mạnh trong nước,

Năm 2026, theo Thủ tướng là năm bản lề rất quan trọng để chúng ta có thể đạt được nền tảng cho các giai đoạn tăng trưởng tiếp theo.

Minh Quang