Khẩn cấp lập “lá chắn” với thực phẩm bẩn trong trường học

Thịt heo bệnh bị dán nhãn “an toàn”

Chiều 6/4, trong cuộc họp báo về tình hình kinh tế, xã hội quý I/2026 do UBND TP Hà Nội tổ chức, thượng tá Vũ Thị Hoàng Yến - Phó trưởng phòng Cảnh sát kinh tế, Công an Hà Nội - đã thông tin về vụ tuồn 300 tấn thịt heo bệnh ra thị trường. Theo đó, từ đầu năm đến nay, các đối tượng trong đường dây của Nguyễn Thị Hiền đã cung cấp 3.600 con heo dịch bệnh (khoảng 300 tấn) cho bếp ăn của 26 trường tiểu học và nhiều trường mầm non tư thục ở TP Hà Nội và các tỉnh lân cận.

Thịt heo do Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát giao đến bếp ăn của một trường tiểu học ở TP Hà Nội vào ngày 14/3 - Ảnh do nhà trường cung cấp

Cụ thể, Nguyễn Thị Hiền thuê mặt bằng ở Trung tâm Giết mổ tập trung Vạn Phúc (xã Nam Phù, TP Hà Nội) để giết mổ heo. Hiền nhờ Đỗ Văn Thanh thu gom mỗi ngày 50-60 con heo bị dịch bệnh từ các tỉnh Phú Thọ, Tuyên Quang chuyển về lò mổ ở TP Hà Nội bán cho Hiền. Sau đó, Hiền bán lại cho Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát. Công ty này sơ chế, đóng gói, dán nhãn “thịt heo sạch”, có mã QR code truy xuất nguồn gốc rồi phân phối cho Công ty cổ phần Dịch vụ suất ăn công nghiệp Hà Nội, Công ty TNHH Thương mại thực phẩm Khánh Ngọc, Công ty cổ phần Thực phẩm Hương Sơn, Công ty TNHH Dịch vụ ẩm thực Gia An và một số điểm bán trong các chợ đầu mối. Các công ty trên đã dùng số thịt heo bệnh này chế biến thành thức ăn cho công nhân, học sinh…

Mới đây, ngày 8/4, UBND xã Văn Lăng, tỉnh Thái Nguyên đã công bố quyết định đình chỉ công tác 14 ngày đối với bà Nguyễn Thị Minh Khoái - Hiệu trưởng Trường mầm non Hòa Bình để phục vụ công tác kiểm tra. Đại diện UBND xã Văn Lăng cho biết, mẫu thịt heo xay lấy mẫu từ trường này ngày 2/4 cho kết quả dương tính với dịch tả heo châu Phi. Mẫu này do Chi cục Thú y và Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên) lấy, kiểm nghiệm và công bố kết quả. Kết quả này trùng khớp với kết quả xét nghiệm theo mẫu do phụ huynh tự lấy trước đó.

Ban đại diện cha mẹ học sinh Trường mầm non Hòa Bình (xã Văn Lãng, tỉnh Thái Nguyên) tham gia kiểm tra đột xuất quy trình nhập, bảo quản, chế biến thực phẩm và vệ sinh an toàn thực phẩm tại bếp ăn bán trú của trường hồi cuối tháng 1/2026 - Ảnh do nhà trường cung cấp

Sự việc ở Trường mầm non Hòa Bình xảy ra ngày 25/3. Do mất điện, bếp ăn của trường không thể xay thịt như thường lệ, ban giám hiệu trường đành nhờ phụ huynh mang thịt ra ngoài xay giúp để kịp chuẩn bị bữa trưa cho trẻ. Nhận thấy miếng thịt có lớp mỡ vàng, thớ thịt nhão và có mùi lạ, phụ huynh đã báo lại cho giáo viên, đề nghị tạm dừng chế biến. Tuy nhiên, hiệu trưởng nhà trường cho rằng số thịt này “không có vấn đề gì”, thậm chí cùng nhân viên trực tiếp nấu và ăn thử tại bếp. Không yên tâm, một nhóm phụ huynh giữ lại mẫu thịt, gửi đi xét nghiệm với kết quả dương tính với vi khuẩn E.coli và vi rút dịch tả heo châu Phi.

Phụ huynh học sinh ở xã Văn Lăng, tỉnh Thái Nguyên tự đưa mẫu thịt heo (do nhà trường đưa nhờ xay) đi xét nghiệm thì nhận được kết quả mẫu thịt dương tính với vi rút dịch tả heo châu Phi và vi khuẩn E.coli - Ảnh do phụ huynh học sinh cung cấp

Đầu năm 2026, báo chí đã điều tra và ghi nhận nhiều dấu hiệu vi phạm tại cơ sở của Công ty TNHH Thương mại An Phước Thắng (Sago Food) đặt tại xã Hiệp Phước, TPHCM. Theo điều tra, thực phẩm của cơ sở này quá hạn dùng, thịt không rõ nguồn gốc, thịt trâu đông lạnh bị “phù phép” thành thịt heo hoặc thịt bò để chế biến suất ăn học đường. Điều gây rùng mình là cơ sở này cung cấp suất ăn bán trú cho khoảng 10.000 học sinh nhiều trường ở TPHCM, từ mầm non đến THCS.

Trước những thông tin rùng rợn trên, phụ huynh sốc nặng. Trong các nhóm chat trên Zalo, Facebook, họ bày tỏ bức xúc khi biết bữa ăn của con em mình lâu nay quá thiếu an toàn, hỏi nhau rằng tình trạng này có còn tiếp diễn hay không.

Quản lý chặt từ đầu vào

Bà Trần Thị Dung - Phó chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam - cho rằng, trong chăn nuôi, heo bị bệnh là điều không phải hiếm và theo quy định thì phải tiêu hủy số heo bệnh này. Nhưng vì lợi ích kinh tế, một số người chăn nuôi vẫn bán để gỡ gạc, còn người kinh doanh lại mua rẻ để đưa ra thị trường, thậm chí đưa vào trường học.

Tháng 10/2025, học sinh Trường tiểu học Cự Khê, TP Hà Nội phải mang theo cặp lồng cơm sau khi phụ huynh phát hiện nhiều túi thịt ôi, trứng hỏng trong bếp ăn tập thể của trường - Ảnh: U.N.

Bà nhận định, ban giám hiệu nhiều trường chưa đủ khả năng để tự kiểm soát nguồn thực phẩm đầu vào. Họ chủ yếu dựa vào dấu kiểm dịch, mà đã tin vào dấu kiểm dịch thì phải tin vào người hoặc cơ quan kiểm dịch địa phương. Thực phẩm vào bếp ăn trường học thường không đi trực tiếp từ lò mổ mà qua các đơn vị trung gian. Những đơn vị này phải được đào tạo, phải cam kết và chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm chứ không thể chỉ cung ứng.

Theo bà, Luật An toàn thực phẩm và các nghị định, thông tư liên quan đã quy định tương đối đầy đủ, vấn đề nằm ở chỗ thực thi chưa nghiêm. Do đó, cần tăng cường kiểm tra một cách thực chất trong toàn bộ chuỗi, từ chăn nuôi, giết mổ đến cung ứng cho bếp ăn tập thể. Việc kiểm tra phải đúng chức trách, không mang tính hình thức. Đồng thời, cần nâng mức xử phạt đủ sức răn đe.

Bà nhận định: “Vi phạm trong lĩnh vực thực phẩm ảnh hưởng đến sức khỏe của rất nhiều người, đặc biệt là trẻ em, nên không thể chỉ xử phạt hành chính nhẹ. Với những trường hợp nghiêm trọng, cần xử lý ở mức cao hơn. Bên cạnh đó, cần xem xét lại đạo đức nghề nghiệp của những người thực thi nhiệm vụ kiểm tra, giám sát. Nếu khâu này không tốt thì có quy định cũng như không”.

Ngày 1/4, trong cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ông Phan Quang Minh - Phó cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y thuộc bộ này - nhận định, lưu thông thịt heo bệnh là hành vi đặc biệt nguy hiểm, làm gia tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh. Những vụ việc vừa qua cho thấy kỷ luật, kỷ cương trong lực lượng thú y ở một số nơi chưa nghiêm. Ông cho hay, ngày 30/3, bộ đã tham mưu để Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện 26 về việc chấn chỉnh công tác kiểm soát giết mổ, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong thực thi công vụ. Bộ cũng triển khai các đoàn kiểm tra chuyên đề ở các địa phương.

Theo ông, giải pháp trọng tâm để bảo đảm an toàn thực phẩm là quản lý theo chuỗi từ chăn nuôi, giám sát dịch bệnh đến vận chuyển, giết mổ và tiêu thụ. Nếu quản lý lỏng ở đầu vào thì vật nuôi nhiễm bệnh có thể lọt qua các khâu tiếp theo, trong khi trên thực tế, khâu kiểm soát trước, trong và sau giết mổ ở một số nơi vẫn chưa được thực hiện đầy đủ. Ông cho hay, bộ đang rà soát để điều chỉnh quy định về kiểm dịch. Quy định hiện hành không bắt buộc kiểm dịch nội tỉnh, trong khi quy mô địa bàn ngày càng mở rộng khiến việc kiểm soát dịch bệnh phức tạp hơn.

Cùng với đó, bộ sẽ tăng cường kiểm tra việc chấp hành quy định tại các cơ sở giết mổ, xử lý các đơn vị không đủ điều kiện, đồng thời định hướng đưa hoạt động giết mổ vào các cơ sở tập trung, bảo đảm tiêu chuẩn vệ sinh, thú y. Ông Phan Quang Minh khẳng định sẽ tăng cường kỷ cương trong công tác kiểm dịch, bởi quy định đã đầy đủ nhưng việc thực thi ở một số nơi vẫn chưa nghiêm. Hướng tới là tăng trách nhiệm của lực lượng thú y và bảo đảm việc kiểm dịch có thực chất.

Nhóm phóng viên