Bộ GD-ĐT: Không có dấu hiệu sao chép hay đạo văn trong cuộc thi khoa học kỹ thuật

Rà soát quy trình, hồ sơ và thành lập tổ tư vấn xác minh

Ngày 10/4, Bộ GD-ĐT đã có thông tin chính thức về nghi vấn giải Nhất cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh THCS và THPT năm học 2025-2026 có dấu hiệu đạo văn, sao chép.

Theo Bộ GD-ĐT, sau khi có ý kiến phản ánh trên mạng xã hội về dự án đoạt giải Nhất của cuộc thi (dự án của học sinh Trường THPT Chuyên Lương Văn Tụy, tỉnh Ninh Bình), Bộ đã chỉ đạo đơn vị tham gia cuộc thi xác minh phản ánh.

Thực hiện chỉ đạo, ngày 1/4/2026, Sở GD-ĐT Ninh Bình đã có báo cáo rà soát nội dung phản ánh. Theo báo cáo, Trường THPT Chuyên Lương Văn Tụy đã thực hiện nghiêm túc việc lựa chọn ý tưởng, phê duyệt kế hoạch và tuyển chọn dự án tham gia cấp tỉnh theo đúng quy chế, hướng dẫn; quy trình, thời gian và đối tượng nghiên cứu thực hiện đúng Thông tư số 06/2024/TT-BGDĐT và Thông tư số 24/2025/TT-BGDĐT.

Toàn bộ hồ sơ được thẩm định tại cấp tỉnh và nộp về Ban tổ chức cuộc thi cấp quốc gia. Việc tổ chức cuộc thi ở cấp tỉnh được công khai đến các tổ chức, cá nhân; kết quả đánh giá, lựa chọn dự thi cấp quốc gia được thông báo bằng văn bản chi tiết đến từng đơn vị dự thi. Dự án có đầy đủ hồ sơ hợp lệ, bảo đảm đúng quy chế.

Bên cạnh đó, căn cứ quy chế cuộc thi, để xác minh làm rõ các nội dung kiến nghị, phản ánh và bảo đảm quyền lợi của học sinh, ngày 3/4, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT đã ban hành Quyết định số 784/QĐ-BGDĐT thành lập tổ tư vấn đánh giá dự án đoạt giải. Tổ tư vấn gồm 5 chuyên gia trình độ tiến sĩ trở lên từ các cơ sở giáo dục đại học và viện nghiên cứu uy tín, tiến hành thẩm định, đánh giá mức độ trùng lặp nội dung và tính khả thi của dự án.

Học sinh tham gia cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia năm học 2025-2026 - Ảnh: MOET

Đề tài có tính khả thi, không trùng lặp, có giá trị ứng dụng

Sau khi nghiên cứu, tổ tư vấn thống nhất: với sự hướng dẫn của giáo viên và nhà khoa học, học sinh hoàn toàn có thể thực hiện dự án. Các quy trình tổng hợp vật liệu đã được tối ưu hóa, phù hợp để học sinh triển khai; việc phân tích các phép đo như DTA, XRD, FT-IR nằm trong kiến thức phổ thông nên học sinh có thể hiểu và thực hiện.

Các trang thiết bị phục vụ nghiên cứu, từ chế tạo đến khảo sát tính chất vật liệu, đều có tại các trung tâm nghiên cứu trong nước như Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Đại học Quốc gia, Đại học Bách khoa Hà Nội…, đáp ứng yêu cầu thực nghiệm và thu thập dữ liệu.

Với kế hoạch nghiên cứu đã đề ra, việc triển khai theo các quy trình đã được kiểm chứng, có độ lặp lại cao là khả thi dưới sự hướng dẫn của giáo viên và tư vấn của các nhà khoa học. Kết quả kiểm tra cho thấy không ghi nhận trùng lặp do đạo văn với các công trình đã công bố trước đó; tỷ lệ trùng lặp nằm trong ngưỡng cho phép.

Đề tài không có tính mới tuyệt đối mà có tính mới tương đối, thể hiện tính sáng tạo và giá trị thực tiễn, phù hợp năng lực nghiên cứu của học sinh phổ thông. Khác với các nghiên cứu trước thường tập trung vào một tính năng riêng lẻ, đề tài này xây dựng hệ vật liệu PU composite có khả năng cân bằng giữa chống cháy, cách nhiệt và kháng vi sinh thông qua tối ưu hóa thành phần và cấu trúc.

Đề tài có giá trị ứng dụng cao, có thể làm cơ sở cho các dự án ứng dụng hoặc sáng chế của học sinh, sinh viên trong lĩnh vực vật liệu chức năng và công nghệ nano. Tổng thể, đề tài không có dấu hiệu sao chép hay đạo văn, thể hiện sự kế thừa có chọn lọc, kết hợp thực nghiệm độc lập và phân tích khoa học.

Đề tài sử dụng các phương pháp và hướng tiếp cận phổ biến trong lĩnh vực vật liệu polymer, là các phương pháp chuẩn được cộng đồng khoa học chấp nhận rộng rãi. Nhóm nghiên cứu đã chủ động thiết kế thí nghiệm, lựa chọn vật liệu, điều chỉnh quy trình và xây dựng hệ số liệu riêng, thể hiện tính độc lập trong triển khai.

Về tính khả thi, nội dung nghiên cứu được giới hạn hợp lý, tập trung vào các tính chất trọng tâm, sử dụng các vật liệu và thiết bị có thể tiếp cận trong điều kiện phòng thí nghiệm hiện có. Kế hoạch thực hiện theo các giai đoạn rõ ràng cho thấy đề tài hoàn toàn có thể triển khai và hoàn thành trong thời gian đề ra.

Các phương pháp nghiên cứu trong tài liệu tham khảo cũng như của nhóm học sinh là các phương pháp khoa học, tin cậy, được công nhận và sử dụng rộng rãi trong lĩnh vực khoa học vật liệu; các công bố khoa học cũng áp dụng các phương pháp này cho nhiều đối tượng nghiên cứu khác nhau.

Về cuộc thi năm học 2025-2026, cuộc thi được tổ chức từ ngày 20-22/3 với 51 đơn vị tham gia, gồm 34 tỉnh, thành phố và 17 trường đại học, đơn vị trực thuộc bộ; tổng số 242 dự án dự thi, gồm 27 dự án cá nhân và 215 dự án tập thể, với 405 học sinh THPT và 52 học sinh THCS.

Căn cứ kết quả chấm thi và đề xuất của hội đồng giám khảo, Bộ GD-ĐT đã trao 145 giải thưởng, gồm 14 giải Nhất, 29 giải Nhì, 44 giải Ba và 54 giải Tư.

Tuy nhiên, sau khi cuộc thi kết thúc, dư luận xã hội cho rằng giải Nhất của cuộc thi (dự án của học sinh Trường THPT Chuyên Lương Văn Tụy, tỉnh Ninh Bình) có nhiều dấu hiệu đạo văn, sao chép từ đề tài nghiên cứu của một phó giáo sư, tiến sĩ khác. Nhiều người cũng cho rằng, với trình độ của học sinh không thể thực hiện được đề tài phức tạp này.

Nguyễn Loan