Kiểm soát giá xăng dầu, không để phá vỡ mục tiêu tăng trưởng

Giảm thuế đi cùng chính sách dài hạn

Chiều 9/4, thừa ủy quyền Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình Quốc hội dự thảo nghị quyết của Quốc hội về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay. Dự thảo được đưa ra trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông đã làm cho giá năng lượng, đặc biệt là dầu và khí đốt, biến động mạnh, nguồn cung xăng dầu bị gián đoạn và tác động tới thị trường trong nước. Giá xăng dầu tăng cao trong thời gian ngắn, ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và sinh hoạt, thu nhập của người dân.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh mục tiêu đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia cả trước mắt và lâu dài - Nguồn ảnh: Quốc hội

Trước thực trạng này, dự thảo nghị quyết quy định, mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut là 0 đồng/lít. Các loại nhiên liệu vừa nêu thuộc đối tượng không phải kê khai tính nộp thuế giá trị gia tăng, được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào. Mức thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại là 0%. Thời gian áp dụng chính sách từ 16/4 đến hết 30/6/2026.

Khẳng định tính cần thiết với các đề xuất của Chính phủ, thẩm tra dự thảo nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho hay, một số ý kiến cho rằng, trước tác động của cuộc xung đột tại Trung Đông ảnh hưởng đến giá xăng, dầu, có thể cân nhắc quy định thời hạn áp dụng dài hơn để đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Bên cạnh giải pháp về thuế, ông Phan Văn Mãi lưu ý, Chính phủ cần có các giải pháp tổng thể, đồng bộ từ điều hành giá, minh bạch hóa các thành phần cấu thành giá xăng, dầu cơ sở đến đảm bảo chuỗi cung ứng; tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng. Ngoài ra, Chính phủ cần ưu tiên phát triển hạ tầng năng lượng, rà soát quy hoạch, đẩy nhanh các dự án trọng điểm. Đồng thời hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh, cơ chế giá linh hoạt, minh bạch để thu hút đầu tư và kiểm soát chi phí. Về dài hạn, Chính phủ đẩy nhanh chuyển dịch cơ cấu năng lượng theo hướng tự chủ, gắn với kinh tế xanh, tuần hoàn; phát triển năng lượng tái tạo theo hướng bền vững, tránh phát triển nóng, thiếu đồng bộ.

Vấn đề năng lượng cũng được Chính phủ nhấn mạnh trong các báo cáo về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030, trình Quốc hội chiều cùng ngày. Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhìn nhận, phải tập trung đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia cả trước mắt và lâu dài, nhất là đảm bảo nguồn cung dầu thô, khí đốt.

Giải pháp đưa ra là triệt để tiết kiệm năng lượng, đảm bảo không để thiếu điện trong bất cứ tình huống nào; nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống điện. Chính phủ định hướng phát triển hạ tầng năng lượng, năng lượng tái tạo, năng lượng mới đáp ứng yêu cầu tăng trưởng kinh tế cao. Trong quý II/2026, hoàn thành xây dựng cơ chế, chính sách vượt trội thu hút đầu tư các dự án năng lượng trọng điểm. Trong quý III/2026, hoàn thành xây dựng chiến lược dự trữ năng lượng quốc gia và đề án phát triển hạ tầng công nghiệp ứng dụng năng lượng nguyên tử, công nghiệp không gian vũ trụ, kinh tế tầm thấp, công nghiệp lượng tử.

Ứng phó linh hoạt với khủng hoảng năng lượng

Tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội cùng ngày, đại biểu Trần Hoàng Ngân (TPHCM) kiến nghị có đề án để ứng phó linh hoạt với tình hình khủng hoảng năng lượng trên thế giới hiện nay. Ngoài các đề xuất về thuế khóa, Chính phủ cần có giải pháp đồng bộ. “Nếu khủng hoảng năng lượng tiếp tục kéo dài sẽ phá vỡ hầu hết các định hướng, trong đó có cả kế hoạch đầu tư công, kế hoạch tăng trưởng kinh tế, chi phí của từng dự án” - ông cảnh báo.

Chính phủ cũng phải có chương trình kêu gọi tinh thần tiết kiệm, thậm chí xem đây là yêu cầu bắt buộc, đi cùng chuyển đổi xanh, sử dụng năng lượng sạch, năng lượng tái tạo. Đặc biệt, cần giải pháp căn cơ xử lý bài toán năng lượng - nút thắt lớn của tăng trưởng.

Hiện nay Việt Nam vẫn duy trì ổn định nguồn cung xăng dầu. Trong ảnh: Người dân đổ xăng tại một cây xăng ở TPHCM - ẢNH: QUỐC THÁI

Cùng quan điểm, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (TP Hải Phòng) khẳng định, muốn tăng trưởng 2 con số thì phải đồng hành với năng lượng. Ông đề nghị Chính phủ nghiên cứu thêm một số giải pháp. Trước hết, phải coi đảm bảo điện cho sản xuất là ưu tiên số 1. “Nếu chúng ta tăng trưởng 2 con số mà thiếu điện cục bộ mùa cao điểm thì các mục tiêu tăng trưởng về công nghiệp, về dịch vụ, logistics, dữ liệu, AI... đều bị ảnh hưởng theo dây chuyền. Phải chuyển từ tư duy ngành điện tự cân đối sang tư duy an ninh năng lượng là hạ tầng của tăng trưởng” - ông khẳng định và nhấn mạnh “đây cũng chính là tinh thần của Nghị quyết 70-NQ/TW”.

Theo ông Nguyễn Ngọc Sơn, phải đẩy nhanh nguồn điện nền, điện chạy nền và nguồn linh hoạt. Tiếp đó là vấn đề tiết kiệm điện năng. Hiện nay, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu tiết kiệm tối thiểu 3% điện năng. Để đạt được hiệu quả, Bộ Công Thương phải có các giải pháp mạnh mẽ hơn. Trong các tháng cao điểm nắng nóng phải tiết kiệm tối thiểu 10%.

Giải pháp tiếp theo là phát triển mạnh mẽ điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu, nhất là tại khu công nghiệp, công sở và các hộ gia đình. Cùng với đó là đột phá vào lưới truyền tải và lưu trữ, không để nghẽn lưới tăng trưởng; giảm phụ thuộc quá mức vào nhiên liệu nhập khẩu và tăng cường dự trữ chiến lược.

Minh Quang