Giải Emmy và bài toán AI

Giữ cửa hay mở cửa cho AI?

Trong mùa giải thưởng vừa qua, bên cạnh những câu chuyện quen thuộc về chính trị hay thị trường, một chủ đề khác trở thành tâm điểm, đó là trí tuệ nhân tạo (AI). Từ Oscar đến các lễ trao giải chuyên ngành, nhiều nghệ sĩ không giấu được sự lo ngại trước tốc độ xâm nhập của công nghệ này vào lĩnh vực sáng tạo.

Ban tổ chức giải thưởng Emmy dường như vẫn lúng túng với bài toán AI ở mùa giải thưởng mới. Ảnh: Internet

Khi mùa Emmy đang đến gần, Viện Hàn lâm Truyền hình Mỹ đã chủ động đưa ra quy định mới, có quyền yêu cầu làm rõ việc sử dụng AI trong các tác phẩm dự thi. Tuy nhiên, ngay sau đó, họ lại khẳng định yếu tố cốt lõi vẫn là “câu chuyện do con người kể, bất kể công cụ nào được sử dụng”. Chính sự “mở mà không rõ” này đang khiến giới làm nghề băn khoăn.

Về mặt nguyên tắc, Emmy không cấm AI. CEO của Viện Hàn lâm, Maury McIntyre, cho rằng tổ chức này muốn giữ thái độ trung lập, bởi AI có thể là một công cụ mạnh mẽ, thậm chí mang tính thay đổi cuộc chơi.

Theo cách tiếp cận hiện tại, một tác phẩm chỉ bị loại nếu vai trò của con người gần như bị triệt tiêu, chẳng hạn như kịch bản hoàn toàn do AI tạo ra mà không có sự can thiệp đáng kể. Điều này đồng nghĩa với việc nhiều tác phẩm có sử dụng AI ở mức độ đáng kể vẫn đủ điều kiện tranh giải. Và đây chính là điều gây ra tranh cãi.

Nhiều biên kịch và nhà sản xuất cho rằng quy định hiện tại quá lỏng, chưa đủ để bảo vệ giá trị cốt lõi của sáng tạo. Một số ý kiến đề xuất cần có ranh giới rõ ràng hơn, chẳng hạn như không chấp nhận kịch bản do AI viết, hoặc ít nhất phải công khai mức độ sử dụng AI như một dạng nhãn thông tin.

Ở góc nhìn rộng hơn, câu hỏi không còn dừng ở kỹ thuật, mà chạm đến bản chất của nghệ thuật: liệu một tác phẩm có sự hỗ trợ từ AI có thể được đánh giá ngang với một tác phẩm hoàn toàn do con người tạo ra?

Công cụ hay mối đe dọa?

Những tranh luận quanh AI không chỉ xoay quanh giải thưởng, mà còn phản ánh nỗi lo lớn hơn của ngành công nghiệp giải trí. Một nghiên cứu năm 2024 cho thấy hơn 200.000 việc làm trong lĩnh vực này có thể biến mất trong vòng ba năm tới, đặc biệt ở các mảng như kỹ xảo hay hậu kỳ, nơi AI đang thể hiện rõ lợi thế.

Lễ trao giải Emmy 2025 vẫn tôn vinh những thành tựu sáng tạo của con người, trong bối cảnh AI ngày càng tham gia sâu vào quá trình sản xuất nội dung. Ảnh: Netflix

Trong thực tế, AI đã xuất hiện trong nhiều dự án. Phần mở đầu của series Secret Invasion từng gây tranh cãi khi sử dụng công nghệ này, nhưng vẫn được xem là sản phẩm do con người kiểm soát, bởi các nhà thiết kế chỉ dùng AI như một công cụ hỗ trợ. Tuy vậy, không phải ai cũng đồng tình với cách lý giải này. Việc đặt một tác phẩm có sự hỗ trợ của AI cạnh tranh với một tác phẩm thuần túy do con người tạo ra bị cho là thiếu công bằng.

Một số đề xuất cho rằng nên tách riêng hạng mục cho các sản phẩm có sử dụng AI. Nhưng ngay cả giải pháp này cũng không dễ thực hiện, khi ranh giới giữa “có” và “không” ngày càng khó xác định, đặc biệt trong bối cảnh nhiều người đã sử dụng AI từ những khâu rất sớm của quá trình sáng tạo.

Trong khi đó, các tổ chức khác như Grammy đã đưa ra tiêu chí rõ ràng hơn: tác phẩm có thể sử dụng AI, nhưng phần sáng tạo của con người phải đóng vai trò chính. Còn với Emmy, cánh cửa vẫn đang để ngỏ.

Và cánh cửa ngỏ này đặt ra một câu hỏi lớn hơn, khi công nghệ ngày càng tham gia sâu vào quá trình sáng tạo, liệu các giải thưởng có còn đủ khả năng phân định và tôn vinh giá trị con người, hay chính họ cũng đang phải thích nghi với một định nghĩa mới về sáng tạo?

Anh Vy