Tổng thống Trump: Cuộc họp Mỹ - Iran sẽ diễn ra tại Qatar giữa căng thẳng ở eo biển Hormuz

Tổng thống Mỹ cho biết cuộc họp sẽ diễn ra vào thứ Ba tại Qatar, trong khi Iran chưa xác nhận nhưng nói rằng họ sẽ giữ quyền kiểm soát eo biển Hormuz. Ảnh: Getty

Đàm phán Mỹ - Iran

Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump viết: "Iran đã yêu cầu một cuộc gặp. Cuộc gặp sẽ diễn ra vào ngày mai tại Doha!". Tuy nhiên, ông không tiết lộ thành phần tham dự cũng như nội dung chương trình nghị sự.

Ngay sau đó, thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và cố vấn Jared Kushner sẽ đến Doha để tham dự các cuộc họp cấp cao trong tuần này.

Một nhà ngoại giao am hiểu tiến trình đàm phán xác nhận rằng các quan chức Mỹ và Iran sẽ gặp nhau tại Qatar nhằm thảo luận về việc triển khai biên bản ghi nhớ được ký kết hồi đầu tháng. Theo nguồn tin này, các nhóm kỹ thuật dự kiến cũng sẽ họp tại Doha trong những ngày tới để thực hiện các nội dung của thỏa thuận, đồng thời duy trì các kênh liên lạc nhằm ngăn chặn nguy cơ leo thang căng thẳng.

Qatar cùng Pakistan được đánh giá đã đóng vai trò quan trọng trong các nỗ lực hòa giải, góp phần đưa Mỹ và Iran đến thỏa thuận ngừng các cuộc tấn công sau nhiều tuần giao tranh.

Tuy nhiên, phía Iran vẫn tỏ ra thận trọng. Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi phủ nhận thông tin cho rằng các cuộc đàm phán kỹ thuật đã được lên lịch trong tuần này. Dù vậy, một quan chức Mỹ khẳng định tiến trình đối thoại vẫn sẽ tiếp tục bất chấp các cuộc không kích gần đây.

Theo vị quan chức này, hai bên đã đồng ý tạm dừng các hoạt động quân sự, tạo điều kiện để các tàu thương mại tiếp tục lưu thông qua eo biển Hormuz.

Thông tin về cuộc gặp được đưa ra sau khi Iran và Oman tiến hành cuộc họp đầu tiên của Ủy ban chung về eo biển Hormuz kể từ khi thỏa thuận Mỹ - Iran được ký kết.

Trong chuyến thăm Muscat, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết hai bên đã trao đổi về các vấn đề hiện tại cũng như định hướng quản lý eo biển trong tương lai.

Eo biển Hormuz tiếp tục là tâm điểm

Hormuz là tuyến hàng hải chiến lược nối Vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương, nơi từng vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới trước khi xung đột bùng phát. Việc kiểm soát khu vực này tiếp tục là một trong những nội dung quan trọng trong các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran.

Căng thẳng tại Hormuz gia tăng sau khi Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ tuyên bố tiến hành không kích 10 mục tiêu quân sự của Iran với cáo buộc Tehran tiếp tục đe dọa các tàu thương mại. Đáp lại, Iran cho biết đã tấn công các căn cứ quân sự của Mỹ tại Kuwait và Bahrain.

Iran cũng cảnh báo rằng mọi nỗ lực của tàu thuyền nhằm đi chệch khỏi hành lang hàng hải mà Tehran đề xuất sẽ làm gia tăng căng thẳng trong khu vực. Theo Tehran, các tàu nên di chuyển qua hành lang gần bờ biển Iran thay vì tuyến phía nam sát lãnh hải Oman.

Theo dữ liệu từ công ty theo dõi hàng hải Kpler, lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz đã giảm mạnh sau vụ một tàu thương mại bị tấn công hôm 27/6, làm dấy lên lo ngại về an ninh hàng hải tại tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới. Chỉ có 29 tàu đi qua eo biển trong ngày thứ Bảy và 12 tàu trong ngày Chủ nhật, thấp hơn nhiều so với mức thông thường.

Theo nội dung biên bản ghi nhớ được công bố, Iran sẽ phối hợp với Oman và các quốc gia vùng Vịnh để xây dựng cơ chế quản lý eo biển Hormuz trong tương lai, đồng thời cam kết phù hợp với luật pháp quốc tế.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đang triển khai các biện pháp kiểm soát giao thông trên tuyến hàng hải này và sẽ xử lý nghiêm các tàu vi phạm quy định.

Trong khi đó, Mohammad Mokhber, cố vấn của Lãnh tụ tối cao Iran, khẳng định trên mạng xã hội X rằng chừng nào Tehran còn duy trì được quyền kiểm soát Hormuz thì "giấc mơ bá quyền của Washington trong khu vực sẽ không thể trở thành hiện thực".

Các chuyên gia nhận định nguy cơ xảy ra thêm các sự cố tại eo biển Hormuz vẫn hiện hữu. Theo nhà phân tích HA Hellyer thuộc Viện Dịch vụ Thống nhất Hoàng gia (RUSI) ở London, Iran có thể tiếp tục sử dụng sức ép có kiểm soát tại Hormuz như một lợi thế trong quá trình đàm phán kéo dài với Mỹ.

Thảo Nguyễn (CNN)