Tôi đã phá bỏ được "mặt bằng" lì xì 500 ngàn đồng

Khoản lì xì đầu năm thường khiến tôi sợ hãi - Ảnh minh họa: Shutterstock

Tết của tôi trong rất nhiều năm qua từng bắt đầu bằng phép tính. Bao nhiêu cháu? Bao nhiêu anh chị em gần xa? Ai sẽ bất ngờ tới thăm nhà? Bao nhiêu phong bao 500 ngàn đồng? Thêm mấy phong bao 200 ngàn đồng?

Con số cuối cùng thường khiến tôi khựng lại vì có khi lên tới hơn 10 -15 triệu đồng, nhưng rồi tôi luôn tự nhủ: Ráng lên, một năm chỉ có một lần tết.

Trong đại gia đình tôi tồn tại một “mặt bằng” lì xì: 500 ngàn đồng một phong bao. Anh chị em ruột, cháu gọi bằng cô dì chú bác là 500 ngàn đồng. Quan hệ xa hơn, ít qua lại hơn là 200 ngàn đồng. Không ai công bố thành quy định, nhưng qua nhiều năm, nó thành thói quen. Tôi làm theo vì nghĩ lì xì tờ tiền mệnh giá cao nhất cũng là cách thể hiện sự trân quý.

Chẳng mấy chốc mà các cháu tôi nó hiểu "quy luật bù trừ" của lì xì: phong lì xì của cha mẹ này trao đi bao nhiêu thì bao lì xì con cái nhận về cũng gần như bằng vậy. Chỉ khác với gia đình nào có số con đông thì có vẻ như "lãi", nhà ít trẻ con thì có vẻ "thâm hụt". Nhà tôi chỉ 1 con, nhưng tôi cũng không muốn bị nhìn bằng ánh mắt so đo. Thế là 500 ngàn đồng trở thành mặt bằng an toàn.

Cho đến một lần, một người bạn thân thuở xưa tên Hùng của tôi đến chúc tết. Tới "tiết mục" lì xì cho con trẻ của 2 nhà, Hùng rút một phong bao trống rồi mở bóp lấy một tờ tiền 10 ngàn đồng, cẩn thận lồng vào bao lì xì. Khi đưa cho con gái tôi, anh vui vẻ chúc con khỏe mạnh, xinh tươi, luôn là niềm vui của cha mẹ và nhắc con gái tôi xem thử 2 chữ số cuối trong dãy seri của tờ tiền, liệu có phải con số bé yêu thích hay không, vì sao.

Tự nhiên trong đầu tôi lướt qua suy nghĩ ích kỷ, rằng trước đó tôi đã lì xì 2 con của bạn mỗi đứa 500.000 đồng, thế này là thế nào? Nhưng con gái tôi thì rất vui. Con cầm tờ tiền rồi hào hứng thông báo con số đúng bằng số bạn trong lớp của con.

Từ nụ cười của con và cuộc đối đáp qua lại của con và cậu bạn, tôi nhận ra mình đã không có được niềm vui trong trẻo do quen coi phong bao như một cách “đáp lễ” tương xứng. Bao nhiêu đưa đi thì phải bao nhiêu về lại, lì xì giống một khoản trao đổi hơn là lời chúc và trao đi ý nghĩa may mắn.

Vài năm trở lại đây, kinh tế khó khăn hơn. Anh em, bạn bè, bà con dòng họ tôi có người giảm lương, có người mất việc, có người chật vật giữ vị trí của mình. Những câu chuyện về cắt giảm chi phí lặp đi lặp lại trong các buổi gặp cuối năm, đầu năm. Vì vậy, khoản chi lì xì trở nên áp lực.

Thật ra, tôi cũng nhiều lần tự hỏi, nếu ai cũng lo lắng về tài chính, tại sao chúng ta vẫn giữ một “mặt bằng” lì xì cao như thể đó là thước đo sự quý mến, trân trọng?

Sau cái tết gặp Hùng, tôi bắt đầu "điều chỉnh giảm" tiền chuẩn bị cho các phong bao lì xì, bây giờ, các tờ tiền tôi chuẩn bị chỉ là 50 ngàn, 20 ngàn, thậm chí 10 ngàn đồng. Khoản chi cho lì xì của tôi nhẹ hơn trước. Chỉ khó là chỗ: làm sao để con tôi không nhận về bao lì xì giá trị quá lớn, không nhiều chênh lệch giữa các phụ huynh.

Tuy nhiên tôi nghĩ, luôn cần những người đi tiên phong như Hùng, thì mới tạo được "làn sóng giảm" mới có thể rộng rãi.

Quan trọng hơn, khi tiền chi ra giảm thì cảm giác nhẹ nhõm phải tăng lên chứ không phải nỗi ngại ngùng, mặc cảm, cảm giác sợ bị so sánh, coi thường (với ai đó quá tính toán). Tôi không còn coi tục lì xì như một khoản phải “đầu tư” để giữ hình ảnh. Nó trở lại gần hơn với ý nghĩa ban đầu: túi mù (blind box) và lời chúc may mắn đầu năm.

Phong bao 10.000 đồng năm ấy của Hùng khiến tôi nhìn rõ thói quen của mình và không ít người: Vô tình biến một phong tục đẹp thành áp lực tài chính. Tôi không hề cho rằng lì xì nhiều tiền là sai, vì điều kiện mỗi người mỗi khác, quan điểm về lì xì cũng khác. Nhưng với tôi bây giờ, lì xì không còn là câu chuyện tiền nhiều hay ít, mà là cách mình thay đổi quan điểm và thu xếp khoản chi ra đầu năm sao cho thoải mái, ổn thỏa.

Trương Thành (TPHCM)