Tiên phong xây dựng đô thị thông minh cấp xã

Quản lý dựa trên dữ liệu số

Bà Nguyễn Thị Như Ý - Chủ tịch UBND phường Phú Nhuận - cho hay, phường có hơn 70.000 hộ dân, 1.200 căn hộ chung cư, hơn 7.000 doanh nghiệp và hộ kinh doanh. Vì vậy, đảng ủy, UBND phường xác định, chuyển đổi số là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng quản lý đô thị, phục vụ người dân và doanh nghiệp. Bà nói: “Giá trị của chuyển đổi số nằm ở chỗ người dân giảm được bao nhiêu giấy tờ, giảm bao nhiêu lần đi lại và tiết kiệm được bao nhiêu thời gian”.

Giao thông thông minh tại đặc khu Côn Đảo

UBND phường đã vận hành hệ thống điều khiển (dashboard) để tổng hợp, phân tích và hiển thị các chỉ số hiệu suất chính từ nhiều nguồn dữ liệu, theo dõi các chỉ tiêu kinh tế, xã hội, từ đó hình thành phương thức quản lý, điều hành dựa trên dữ liệu số, hỗ trợ lãnh đạo giám sát, đánh giá và ra quyết định một cách trực quan, hiệu quả hơn. UBND phường cũng áp dụng công nghệ bản sao kỹ thuật số (digital twin) và trí tuệ nhân tạo (AI) để bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông.

Từ ngày 1/7/2025 đến nay, UBND phường Phú Nhuận đã tiếp nhận và giải quyết khoảng 22.000 hồ sơ hành chính, trong đó có gần 2.000 hồ sơ hộ tịch được giải quyết trong ngày, hơn 4.500 hồ sơ được rút ngắn thời gian xử lý, tỉ lệ giải quyết đúng hạn và trước hạn đạt 100%.

UBND phường cũng hỗ trợ hơn 31.000 lượt người thực hiện thủ tục trực tuyến, tỉ lệ tái sử dụng dữ liệu điện tử đạt trên 80%, giúp giảm khoảng 12.000 lượt giấy tờ phải nộp lại. Thời gian xử lý các lĩnh vực như hộ tịch, hộ kinh doanh, bảo trợ xã hội được rút ngắn trung bình khoảng 30%, tỉ lệ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đạt trên 98%.

Thí điểm để hoàn thiện mô hình

Ở đặc khu Côn Đảo, nền tảng điều hành số tập trung đang được hình thành trên quy mô toàn địa bàn. Ông Phạm Tuấn Anh - Giám đốc công nghệ, Tập đoàn Becamex, Tổng giám đốc Công ty VNTT - cho biết, công ty đã hoàn thành các hạng mục kỹ thuật cốt lõi của dự án thí điểm mô hình đô thị thông minh ở đặc khu Côn Đảo gồm hạ tầng hiển thị không gian đặc khu trên bản đồ số, hệ thống báo cáo chỉ tiêu kinh tế, xã hội và hệ thống giám sát an ninh giao thông ứng dụng AI.

Người dân xem giải pháp quản lý đô thị thông minh được Viettel giới thiệu tại phường Phú Nhuận

Theo ông, nền tảng dùng chung được xây dựng nhằm hỗ trợ lực lượng chức năng và các cơ quan chuyên môn quản lý, vận hành trực quan trên môi trường số, từng bước thay thế phương thức báo cáo truyền thống. Trên hệ thống IOC, gần 439ha đất công cộng đã được số hóa, cho phép tra cứu thông tin từng thửa đất, mục đích sử dụng và hồ sơ pháp lý liên quan.

Hệ thống cũng hỗ trợ mô phỏng các phương án quy hoạch, đánh giá tác động về không gian, hạ tầng và môi trường trước khi đưa ra quyết định quản lý; tích hợp nhiều công cụ phục vụ việc quản lý tài nguyên, môi trường và hạ tầng đô thị như giám sát diện tích rừng, theo dõi lộ trình xe thu gom rác, quản lý hệ thống điện chiếu sáng công cộng và kiểm soát chất lượng nguồn nước sinh hoạt theo thời gian thực.

Đặc biệt, phân hệ an ninh giao thông ứng dụng AI có khả năng tự động phát hiện các hành vi vi phạm như vượt đèn đỏ, chạy xe ngược chiều hoặc dừng đỗ sai quy định; điều tiết giao thông và tăng cường bảo đảm an ninh trên đảo cũng như trên biển.

Đánh giá về chương trình thí điểm mô hình đô thị thông minh, ông Nguyễn Mạnh Cường - Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó chủ tịch UBND TPHCM - cho rằng, 3 địa phương được lựa chọn thí điểm đều mang tính đặc thù rất cao trong không gian đô thị của TPHCM. Việc triển khai tại những địa bàn này không chỉ nhằm ứng dụng công nghệ vào công tác quản lý mà còn giúp chính quyền thành phố kiểm chứng, hoàn thiện phương thức quản trị phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Theo ông, thực tiễn quản lý đòi hỏi chính quyền phải chuyển từ tư duy điều hành dựa trên báo cáo sang điều hành dựa trên dữ liệu. Vì vậy, việc triển khai mô hình đô thị thông minh gắn với ứng dụng khoa học công nghệ sẽ tạo nền tảng để các cấp chính quyền quản trị hiệu quả hơn, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn. Ông nói: “Công tác quản lý, điều hành sẽ hướng tới mục tiêu phục vụ người dân và doanh nghiệp. Đây cũng là tiền đề để nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân”.

Ông cho rằng, việc thí điểm phải được triển khai một cách thực chất, xuất phát từ nhu cầu thực tế của từng địa phương. Việc thí điểm này phải tạo ra những giải pháp có khả năng vận hành hiệu quả trong thực tiễn. Từ kết quả triển khai tại các địa bàn khác nhau, chính quyền thành phố sẽ tiếp tục hoàn thiện phương thức, quy trình và mô hình để nhân rộng trên toàn thành phố.

Ông đề nghị Sở Khoa học và Công nghệ cùng các đơn vị liên quan theo sát quá trình triển khai, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và đúc kết thành các tiêu chuẩn chung. Sau giai đoạn thí điểm, cần tiếp tục mở rộng phạm vi ứng dụng sang các lĩnh vực như đất đai, hạ tầng kỹ thuật, môi trường, y tế, giáo dục và các dịch vụ công khác, hướng tới xây dựng hệ sinh thái đô thị thông minh đồng bộ trên toàn thành phố.

Thanh Tâm