Cần giúp người trẻ thoát khỏi cạm bẫy

Ảnh minh họa: Internet

Ma túy hiện nay biến đổi muôn hình vạn trạng, được ngụy trang tinh vi dưới nhiều tên gọi vô hại như nước vui, nước biển, tem giấy, bùa lưỡi... Nhiều người trẻ nghĩ rằng, các chất này chỉ mang lại sự vui vẻ, hưng phấn tức thời và không gây nghiện. Đáng ngại hơn, ma túy tổng hợp còn bị lén trộn vào tinh dầu thuốc lá điện tử, nước uống hay bánh kẹo khiến một số người vô tình sử dụng rồi nghiện ngập mà không hay biết.

Các loại ma túy mới gây tác hại nặng nề hơn ma túy cũ bởi chúng thuộc nhóm chất kích thích hệ thần kinh trung ương, khiến người sử dụng tăng vận động mãnh liệt. Ma túy hay các chất gây nghiện nói chung có đặc tính dung nạp, khiến người sử dụng phải liên tục tăng liều, tăng đô, mới đạt được hiệu quả phê, sướng, đã.

Khi sử dụng quá liều hoặc liên tục, ma túy sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, tấn công mạnh và đánh sập hệ thống thần kinh, não bộ. Có những người nghiện bị “ngáo” vĩnh viễn, trở thành người mất trí, suy giảm nhận thức trầm trọng.

Người nghiện ma túy dễ bị loạn thần cấp tính gây hoang tưởng, ảo tưởng hay ảo giác nặng nề. Khi bị ảo tưởng, họ có thể nhìn lầm người thân, thầy cô hay những người xung quanh thành quái vật, hổ dữ, rắn độc và nghĩ mình có thể sẽ là nạn nhân nếu không diệt trừ nó, thế là dùng hung khí đâm chém điên cuồng để loại trừ “vật gây hại”. Cũng có người hoang tưởng mình là siêu nhân biết bay nên nhảy từ lầu cao xuống đất, dẫn đến chấn thương nặng hoặc tử vong.

Đối với chất kích thích tổng hợp, y học hiện tại chưa có thuốc điều trị thay thế và cũng không có chất đối vận để giải độc. Với người nghiện nặng, y học chỉ có thể xử lý triệu chứng và giải quyết hậu quả để cắt ảo giác, ảo thanh, chống lo âu và ổn định hành vi của bệnh nhân. Trong việc cai nghiện ma túy, khó nhất là chống tái nghiện, với tỉ lệ thất bại thực tế lên đến 70 - 90%.

Từ thực tiễn điều trị, chúng tôi cho rằng, gia đình cần xây dựng cho con em mình lá chắn vững chắc trước khi các em bước ra xã hội và đối mặt với các cạm bẫy. Mạng lưới an toàn đó bao gồm 3 yếu tố: thói quen sinh hoạt gắn kết, mối quan hệ tin cậy sâu sắc, cách ly môi trường gây hại một cách triệt để. Sự gắn kết gia đình có thể bắt đầu từ việc duy trì bữa cơm chung mỗi ngày, qua đó cha mẹ khéo léo hỏi han và quan sát các dấu hiệu bất thường.

Trang bị cho giới trẻ ý thức tự bảo vệ và khẩu hiệu nằm lòng “Không sử dụng ma túy dù chỉ 1 lần” là việc rất quan trọng. Hãy tập và giữ cho con em mình lối sống lành mạnh, khuyên con em cảnh giác cao độ khi tham gia các buổi tiệc.

Đối với những trường hợp lỡ nghiện và đã điều trị ổn định, gia đình phải là chỗ dựa vững chắc, luôn hỗ trợ và đồng hành. Người cai nghiện cần xóa bỏ hoàn toàn SIM điện thoại, tài khoản mạng xã hội, tuyệt đối không gặp lại bạn “chơi” ma túy, nếu có điều kiện thì chuyển nơi khác sinh sống để cắt đứt hoàn toàn với môi trường và người quen cũ.

Bác sĩ chuyên khoa 2 VŨ KIM HOÀN - Phó phòng Kế hoạch tổng hợp, Bệnh viện Tâm thần TPHCM